Haaretz/ Żydzi pominięci

Haaretz/ Żydzi pominięci

W wydarzeniach upamiętniających 80 lat od inwazji nazistów na Polskę, która rozpoczęła wojnę, ludobójstwo Żydów zostało, jak nigdy dotąd, odsunięte na dalszy plan.

Ofer Aderet

02.09.2019 | 08:55  

Prawicowy nacjonalistyczny polski rząd może świętować wielkie zwycięstwo. W długiej wojnie o „kulturę pamięci”, który cel postawił sobie po dojściu do władzy w 2015 r., Ostatni bastion został zdobyty wczoraj. Po uznaniu przez Izrael w ubiegłym roku polskiej narracji - która podkreśla cierpienie narodu polskiego i minimalizuje jego udział w powodowaniu cierpienia innemu narodowi - teraz Niemcy i Stany Zjednoczone również są przekonane o słuszności polskiech roszczeń.

Podczas serii uroczystości i zgromadzeń, które odbyły się wczoraj w Polsce w 80. rocznicę inwazji nazistowskich Niemiec i na początku II wojny światowej, wszyscy mówcy - od polskiego prezydenta Andrzeja Dudy, po niemieckiego prezydenta Franka-Waltera Steinmeiera i wiceprezydenta USA Mike'a Pence'a - wspomniali o polskich ofiarach i polskim cierpieniu.

Członkowie narodu polskiego zostali opisani jako bohaterowie i bojownicy o wolność, którzy ryzykowali życie dla całego kontynentu europejskiego i zapłacili najwyższą cenę w wojnie z Niemcami: ich kraj przestał istnieć jako niezależna jednostka, ich miasta zostały zniszczone i trzy miliony ich ludzi - chrześcijan - zapłaciło życiem.

Niemiecki prezydent poszedł jeszcze dalej i przeprosił Polaków za zbrodnie popełnione przez Niemców na ich narodzie i na ich ziemi, a także oddał szacunek „polskim rodzinom”, które zapłaciły najwyższą cenę, a nawet odważnie walczyły przeciwko niemieckiemu okupantowi. Wiceprezydent USA powiedział, że Polska jest „narodem bohaterów” i chwalił ich lud jako „bojowników o wolność”.

Ale Żydzi - grupa, która zapłaciła najwyższą cenę w czasie II wojny światowej - byli prawie całkowicie nieobecni w przemówieniach, zgromadzeniach, ceremoniach i marszach. To prawda, że prezydent Duda wspomniał w jednym zdaniu, że żydowscy obywatele polscy zostali uwięzieni w gettach i wysłani do obozów zagłady - ale powiedział, że to część „terroru”, który był udziałem „całej” polskiej naród. Dodał, że Polska została „upokorzona”, że pod koniec wojny pozostałości tych obozów pozostały na jej terytorium.

Możliwe, że organizatorzy ceremonii i mówcy czuli, że przyszły kalendarz jest pełen dni pamięci o żydowskiej Zagładzie i że teraz nadszedł czas, aby zwrócić uwagę na cierpienie członków polskiego narodu, na którego okupowanej ziemi miał miejsce Holokaust. Dowody takiego podejścia można znaleźć w komentarzu polskiego ambasadora w Niemczech Andrzeja Przyłębskiego pod koniec ubiegłego roku: „Można by pomyśleć, że Hitler zajmował się głównie lub wyłącznie mordowaniem Żydów”.

Podczas upamiętnienia II wojny światowej niemiecki prezydent przeprasza Polskę, pomija żydowskie ofiary

Izrael, odmawia ujawnienia, kto opracował kontrowersyjne wspólne oświadczenie o polskim holokauście.

Można zrozumieć polską potrzebę i chęć radzenia sobie z jego cierpieniem - co nie ulega wątpliwości - podczas II wojny światowej. Ale powinniśmy być wściekli, że cierpienia narodu żydowskiego - z czego 6 milionów zostało zamordowanych na wojnie, w tym połowa obywateli polskich - nie odbiła się echem w państwie i oficjalnych wydarzeniach prowadzonych w Polsce, ale została w nich pominięta, jakby to się nigdy nie zdarzyło.

Możliwe, że organizatorzy uroczystości i prelegenci nie chcieli otworzyć tej puszki Pandory, ponieważ wszelkie wzmianki o żydowskich cierpieniach podczas Holokaustu wymagałyby od nich rozwiązania delikatnej i złożonej kwestii roli, jaką odgrywają obywatele polscy w zbrodniach nazistów - według historyków polskich i izraelskich - wielu; niewielu zaś według polskiego rządu i innych polskich historyków.

Niezależnie od powodów przeprowadzenia sponsorowanego przez państwo zgromadzenia, z udziałem międzynarodowym, wydarzenia o wielkości II wojny światowej bez odniesienia się do jego żydowskich ofiar, są wypaczeniem historycznym.

Izrael, bez ani jednego swojego, ważnego, przedstawiciela biorącego udział w ceremonii, w którym uczestniczyły wyższe rangą postacie rządowe z całego świata, również ponosi odpowiedzialność za tę niesprawiedliwość. Przede wszystkim dlatego, że podpisał polsko-izraelską „wspólną deklarację” utożsamiającą antysemityzm z „antypolskością”, zauważając, że „wielu” Polaków uratowało Żydów i bagatelizował część Polaków w zbrodniach nazistów - które według Polski były przeprowadzane przez „niektóre osoby”, bez związku z ich pochodzeniem narodowym. Później, ponieważ Izrael nie zawracał sobie głowy omawianiem tych napiętych historycznych kontrowersji - pomimo obietnic premiera Benjamina Netanjahu - raczej pozwolił temu złożonemu zagadnieniu umrzeć w nadziei, że zostanie zapomniany.

Dlatego ambasador Polski w Izraelu, Marek Magierowski, mógł publicznie ogłosić, że kryzys minął i już nie istnieje, bez żadnych wyjaśnień dla ogółu społeczeństwa. W tym kontekście warto wspomnieć, że Izrael odmawia dziś ujawnienia nazwisk badaczy, o których mówi się, że opracowali kontrowersyjną wspólną deklarację.

Wśród przyczyn: pogorszenie stosunków zagranicznych. Możliwe, że stosunki zagraniczne Izraela mają najwyższy priorytet. Ale nie ma wątpliwości, że ta polityka podważa coś innego - pamięć o ofiarach Holokaustu.