"Jedną z najbardziej widocznych cech masy jest coś, co można określić jako uczucie prześladowania: szczególna, gniewna drażliwość i nerwowość wobec wszystkich, których raz na zawsze uznano za wrogów. NIezależnie od tego, co tamci robią, czy postępują przyjaźnie czy nieprzychylnie, twardo albo lagodnie, współczują lub pozostają obojętnie - wszystko zostanie zrozumiane tak, jakby wynikało z niezmiennej złośliwości, z wrogiego stosunku do masy, z zamiaru zniszczenia jej jawnie lub podstępem.
[...]
Zewnętrzny atak na masę może ją tylko wzmocnić [...] natomiast atak od wewnątrz jest rzeczywiście niebezpieczny. Atak od wewnątrz apeluje do pragnień indywidualnych. Traktowany jest przez masę jako przekupstwo, jako coś 'niemoralnego', gdyż sprzeciwia się jej jasnym i czystym zasadom. Każdy członek takiej masy nosi w sobie zalążek zdrajcy, który chce jeść, pić, kochać i żyć w spokoju. Jeśli mimochodem spełnia te czynności i nie robi wokół nich zbyt wiele szumu, inni pozwalają mu to robić. Jeśli jednak podnosi głos, zaczynają go nienawidzić i bać się. Wiadomo wtedy, że usłuchał podszeptów wroga"
Elias Canetti, Masa i władza (1960)
"


Komentarze
Pokaż komentarze (23)