Ludzie wymyślają rozmaite idee. Niektóre z nich, szczególniete przedstawiające rozwiązanie pewnych problemów ogólnych, zyskują powszechną atrakcyjność i przekształcają się w ideologie. Cechą fatalną ideologii jest to, że bazują one na ideach wyrwanych z kontekstu, a przez to jednostronnych i niemożliwych do skutecznej realizacji. Widać to szczególnie w rozmaitych ideologiach politycznych, pozbawionych pełnego obrazu ludzkiej kondycji.
Jedną z form ideologii jest ideologia technologiczna, która obiecuje nam unowocześnienie, spotęgowanie naszych mozliwości, wprowadzenie różnych form udogodnienia życia i jakieś nowe, nieznane dotąd perspektywy. To jest pewien rodzaj szaleństwa, które ignoruje ludzką naturę. Elementy takiej technoideologii proponują wprowadzenie jakiejś zmiany w trybie naszego życia bez uwzględnienia tego jak ta zmiana wiąże się z całością ludzkiego bytowania i jak wpłynie na inne aspekty naszego życia, Po chwili pojawia się jakaś nowa idea, którą się wprowadza i w ten sposób, od sasa do lasa, bez ładu i składu, bez przewidywania konsekwencji, technoideologia hasa po naszym życiu.
Weżmy ideę latania, która po raz pierwszy pojawia się w micie o Dedalu i Ikarze. Pobudzała ona ludzką wybobraźnię, ale dopiero po upływie paru tysięcy lat, pod koniec XIX w. zrozumiano, jakie są zasady lotu i zaczęto próbować je zastosować praktycznie.
Najpierw pojawiły się próby latania balonem, potem dopiero pojawiły się samolot, helikopter, lotnie i paralotnie. Ale to tylko technologia i człowiek nie jest w stanie poznać uczucia latania, bo leci maszyna, a nie on. Tylko wyjątkowo, w trakcie snu, gdy świadomość jest wyłączona, umysł nasz hasa po synapsach i tworzy najdziwniejsze senne kombinacje, pozwalające nam zbliżyć się do uczucia lotu.
Obecnie czas między pomysłem a realizacją nieco się skrócił.
Proszę sobie przypomnieć kiedy pojawiły się pomysły wypraw w kosmos. Pierwszy był chyba Jules Verne z podróżą na księżyc a Ciołkowski opracował wstępnie założenia astronautyki. Dopiero w latach 50tych ub. w. pojawiły się pierwsze realne próby. Ale natychmiast po lotach na Księżyc pojawiły się przewidywania lotów na inne planety, przedewszystkim na Mars, które miały się ziścić już, już za dziesięć, dwadzieścia lat, ale po upływie tych lat horyzont się przesuwał o kolejne dziesięć czy dwadzieścia lat. Sama wycinkowa technologia tu nie wystarcza, bo życie jest procesem bardzo złożonym i to trzeba brać tu pod uwagę.
Kolejne pomysły technoideologii wiążą się z rozwojem sztucznej inteligencji. I tu się powtarza sytuacja jak z mitem Ikara. Ignoruje się punkt wyjścia czyli problem natury ludzkiej, natury ludzkiego umysłu i jego składników, takich jak inteligencja czy świadomość. Pojawiają się wyrywkowe próby rozwijania pewnych idei imitujących pewne ludzkie umiejętności obliczeniowe i tworzy się nowe technologie na nich bazujące, takie odpowiedniki lotu balonem, które mozna rozwijać bez rozumienia istoty świadomości. Czego to nie będzie potrafiła ta sztuczna inteligencja, a promotorzy tej wizji zupełnie nie mają pojęcia o ludzkiej świadomości, ani świadomości w ogóle, i zaczynają mówić o "świadomości maszynowej".
Fantaści technoideologii zapominają, że sterowane najbardziej nawet wyszukanymi opracowanymi przez projektantów algorytmami maszyny to nie są maszyny świadome, bo to projektanci są świadomi, a maszyny tylko imitują procesy myślowe.Świadomość musi być zakorzeniona w ciele, bo to ciało ostatecznie, poprzez mechanizmy emotywne, ocenia czy coś jest korzystne czy niekorzystne dla świadomego organizmu. A świadomość ma do tego jeszcze rozmaite, mniej lub bardziej wyrafinowane poziomy.
Znany neurobiolog, Antonio Damasio, sugeruje, żeby takie pomysły włożyć między bajki.
Można oczywiście robić ludziom wodę z mózgu i zdobywać granty naukowe na tego rodzaju projekty, bo to kwestia eksctująca wszystkich, ale mechanizacja i automatyzacja niektórych problemów umysłowych nie oznacza zainstalowania w maszynach świadomości. To są bajki dla naiwnych.
Rozmaici pseudonaukowi prestigitatorzy tak potrafią uruchomić rwący potok podejrzenych pojęć, skojarzeń i toków rozumowania, i konstruować tak zachwycające narracje, że bardzo łatwo jest dać się uśpić i zapomnieć o pytaniach zasadniczych. Więc dopiero teraz uświadomiłem sobie, że jak można spekulować o prawdziwej inteligencji, która łączy elementy poznawcze z uczuciowymi, jeśli nie jest to żywy umysł. Warunkiem wstępnym do sensownych refleksji o inteligencji i świadomości jest kwestia tego czy omawiany obiekt jest ożywiony czy też nie. Dywagacje na temat nieozywionej inteligencji nie są warte funta kłaków.Można zbudować wyrafinowaną sztuczną inteligencję, ale nie będzie to maszyna świadoma.
Przecież realizacja fantazji o świadomej maszynie musiałaby oznaczać ozywienie tej maszyny, a takiej umiejętności ludzie nie posiadają i nie posiądą.
Komentarze
Pokaż komentarze (37)