Zachód go wychwalał, Rosjanie znienawidzili. Ostatni przywódca Sowietów

W ostatnich latach życia Michaił Gorbaczow coraz bardziej jednoznacznie popierał Władimira Putina. Fot. PAP/EPA/CARSTEN REHDER
W ostatnich latach życia Michaił Gorbaczow coraz bardziej jednoznacznie popierał Władimira Putina. Fot. PAP/EPA/CARSTEN REHDER
Zmarł ostatni przywódca komunistycznej partii ZSRS, prezydent imperium sowieckiego, autor reform tego kraju w drugiej połowie lat osiemdziesiątych, laureat pokojowej nagrody Nobla, współodpowiedzialny za siłowe próby tłumienia ambicji niepodległościowych narodów ZSRS. Miał 91 lat.

Dziadek Gorbaczowa nienawidził komunizmu

Gorbaczow urodził się 2 marca 1931 r. we wsi Priwolnje w Kraju Stawropolskim w południowej części Rosji. Jego przodkowie osiedlili się w tym regionie po reformach Aleksandra II, które zniosły pańszczyznę. Tuż przed narodzinami Michaiła ponownie zostali przywiązani do ziemi, tym razem jako chłopi w tworzonych przez Stalina kołchozach. W 1933 r. z głodu zmarło 40 procent wsi Priwolnje.

Polecamy:

Woś: Zielone samookaleczenie Europy

Nie żyje Michaił Gorbaczow. Zmarł w wieku 91 lat

Dziadek przyszłego przywódcy ZSRS nienawidził komunizmu. W 1931 r. ochrzcił swojego wnuka w cerkwi. Za niedotrzymanie planu wysiewów w 1933 r. trafił do łagru na Syberii. Ojciec Gorbaczowa walczył w Armii Czerwonej. Został ranny w czasie marszu przez ziemie polskie i trafił do szpitala polowego w Krakowie. Rodzina od strony matki pochodziła z Ukrainy. Ojciec jego matki w czasie wielkiej czystki został oskarżony o trockizm i skazany na karę śmierci. Uratowało go spowolnienie machiny terroru u schyłku lat trzydziestych.

Powojenna bieda

Po latach Gorbaczow wspominał powojenną biedę w spustoszonym wojną Kraju Stawropolskim oraz decyzję ojca, że jego syn musi zdobyć wykształcenie, aby wyrwać się z kołchozu. Droga do tego celu wiodła przez pracę w ośrodku mechanizacji. W 1949 r. za pracę z ojcem na kombajnie Michaił został nagrodzony Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy. Został kandydatem do partii. W 1950 r. po raz pierwszy opuścił rodzinne strony i rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Łomonosowa w Moskwie. Licznych zagranicznych stypendystów, między innymi studiującego niemal w tym samym czasie Aleksandra Dubčeka, szokowała nędza egzystencji w stolicy imperium sowieckiego. Dla pochodzącego z prowincji Gorbaczowa Moskwa była wielkim światem.

Na studiach poznał Raisę

W czasie studiów poznał swoją przyszłą żonę, pochodzącą z Kraju Ałtajskiego – Raisę. Po zakończeniu studiów wspólnie wyjechali do Kraju Stawropolskiego. Początkowo Gorbaczow pracował w miejscowej prokuratorze, ale pod koniec lat pięćdziesiątych został przewodniczącym struktur młodzieżowego Komsomołu, a w 1958 r. - I sekretarzem komitetu miejskiego KPZS w Stawropolu. Stopniowo piął się po szczeblach organizacji partyjnej w tej części ZSRS. W połowie lat sześćdziesiątych został dostrzeżony na Kremlu przez wciąż pełnego werwy Leonida Breżniewa i premiera Aleksieja Kosygina. Za ojca kariery Gorbaczowa uważany jest jednak przez historyków szef KGB Jurij Andropow, który doskonale zdawał sobie sprawę z pogłębiającej się stagnacji ZSRS i szansę na ożywienie widział w młodym pokoleniu działaczy partyjnych urodzonych na początku lat trzydziestych.

Na czele partii...

W 1970 r. Gorbaczow stanął na czele partii w Kraju Stawropolskim. W ZSRS rzadko zdarzało się aby działacz partyjny przed czterdziestką przejął kontrolę nad obszarem wielkości 1/5 terytorium Polski. Od 1971 r. był członkiem Komitetu Centralnego KPZS, odpowiedzialnym za rolnictwo. W swoim regionie intensywnie, i jak na warunki sowieckie skutecznie, rozwijał ten dział gospodarki.

W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych system rządów w Związku Sowieckim pogrążył się w marazmie, którego symbolem byli schorowani sekretarze generalni KPZS. W ciągu trzech lat zmarło trzech przywódców ZSRS – Breżniew, Andropow i Czernienko.

11 marca 1985 r., w ciągu kilku godzin od opublikowania informacji o spodziewanej od dawna śmierci Konstantyna Czernienki, I sekretarzem KC KPZS został Michaił Gorbaczow. Od swoich poprzedników odróżniał go wiek. W momencie objęcia władzy miał 54 lata, podczas gdy średnia w Biurze Politycznym KC KPZS przekraczała 67 lat. O jego zwycięstwie zadecydował nie tylko wiek, ale również brak oskarżeń o korupcję, które pojawiały się wobec jego konkurenta Grigorija Romanowa z Leningradu. O zwycięstwie Gorbaczowa przesądził ostatecznie głos następcy Andropowa w KGB Witalija Fiedorczuka.

Ciąg dalszy na kolejnej stronie

Czytaj dalej:

Rząd podjął decyzję w sprawie obostrzeń. Jest rozporządzenie w Dzienniku Ustaw

Wiceminister Osuch wydał oświadczenie. Spełniły się przypuszczenia

Porozumienia Sierpniowe. Wiadomości TVP przedstawiły nową wersję historii

Premier: musimy zmienić mechanizm kształtowania cen energii w Europie

Moneta, którą może mieć każdy. Jej ceny w sieci osiągają zawrotne sumy

Thatcher: Stwierdziłam, że go lubię

„Jego osobowość nie mogła bardziej różnić się od przeciętnych sowieckich aparatczyków, sztywnych jak brzuchomówcy. Uśmiechał się, a nawet śmiał, gestykulował, chcąc coś podkreślić […] Stwierdziłam, że go lubię […]” – wspominała premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher. Sympatia Żelaznej Damy była tylko częścią fascynacji zachodu nowym przywódcą ZSRS. Zainteresowanie wzrosło wraz z przedstawieniem przez Gorbaczowa pierwszych planów reform systemu sowieckiego. Odczytywano je jako próbę głębokiej liberalizacji. W rzeczywistości Gorbaczow zakładał, że marksistowskie fundamenty systemu pozostaną niezmienione, a monopol na sprawowanie władzy miała zachować partia komunistyczna. „Będąc u władzy, byłem owładnięty iluzją o możliwości reformowania systemu […] uważałem, że można dać istniejącemu socjalizmowi drugi oddech. […] Moje rozmyślania, a także dyskusje z Andropowem doprowadziły do idei, że więcej demokracji może oznaczać więcej socjalizmu” – wspominał po latach.

Lubię to! Skomentuj43 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Polityka