Alarmujące dane. Polacy unikają badań jak ognia

Profilaktyka w wykrywaniu i leczeniu chorób to podstawa. Zdj. ilustracyjne/Pixabay
Profilaktyka w wykrywaniu i leczeniu chorób to podstawa. Zdj. ilustracyjne/Pixabay
Nawet 2/3 Polaków nigdy nie wykonało żadnego badania, pozwalającego wykryć np. chorobę nowotworową. Trudno się jednak temu dziwić, skoro tylko co drugi z nas wie, że takie badania w ogóle istnieją, a niewielu więcej ma świadomość, że testy finansowane są ze środków publicznych.

Rodacy pytani o to, czy regularne badanie się jest ważne, w większości zgadzają się, że bez profilaktyki nie można żyć długo i zdrowo. Praktyka pokazuje jednak, że jest zupełnie inaczej. Dramatycznie niska zgłaszalność na badania przesiewowe, także te, które prowadzone są od lat, to smutna polska rzeczywistość, którą pandemia COVID-19 jeszcze pogorszyła. Jedną z przyczyn takiej sytuacji jest niewystarczające dotarcie do zainteresowanych z najprostszymi informacjami. 

Czytaj: Polacy bez ubezpieczenia zdrowotnego. Zatrważające dane. "Nikt nie wie, co się stało"

Internetowe Konto Pacjenta może być lepiej wykorzystane 

Co z tego, że potencjalny pacjent wie, że warto się badać, jeśli nadal trudno jest w prosty sposób znaleźć informacje gdzie i na jakich zasadach można je wykonać? A przecież są już narzędzia pozwalające to robić. Dla przykładu Internetowe Konto Pacjenta posiada już ponad 18 mln Polaków. Na nim powinny być umieszczane wszystkie informacje, ważne dla naszego zdrowia, w tym także zaproszenia na badania. Tymczasem 36 proc. z nas nie wie, gdzie mogłoby wykonać takie badania. Na pytanie o źródła wiedzy dotyczące badań profilaktycznych 58 proc. wskazało Internet, a dopiero na drugim miejscu lekarzy – odpowiedzi u medyków szuka 54 proc. pacjentów. Na dalszych miejscach, jako źródła wiedzy o profilaktyce i zdrowiu wymieniani są „znajomi” oraz „telewizja”.

Co dziesiąty Polak deklaruje, że wiedzę czerpie z prasy, a 13 proc. odpowiada wprost, że nie szuka żadnej wiedzy, bo nie temat badań go zupełnie nie interesuje. 

Zobacz: Podwyżki stawek OC nie są przypadkiem. Gigantyczne wpłaty za odszkodowania

Raport o naszych badaniach 

Właśnie opublikowano wyniki Raport „Dlaczego się nie badamy? Profilaktyka nowotworowa Polek i Polaków”, który potwierdził, że Polakom brakuje wiedzy na temat profilaktyki. Zaledwie połowa kobiet i 35 proc. mężczyzn w pytaniu otwartym, bez sugerowanych odpowiedzi, wskazało mammografię, jako badanie profilaktyczne piersi. Cytologię wymieniło 28 proc. kobiet i 9 proc. mężczyzn, a 15 proc. kobiet i 10 proc. mężczyzn - kolonoskopię. Wyniki były lepsze, kiedy ankietowanym dano do wyboru kilka odpowiedzi: cytologię i mammografię zaznaczyło 80 proc. z nich, a kolonoskopię - 70 proc., co udowadnia, że pacjentom należy ułatwiać wybór niż liczyć na to, że sami na niego „wpadną”. Najmniej wskazań, bo zaledwie 2 proc. mają samobadanie piersi czy jąder - tylko 1 proc., a także gastroskopia, endoskopia i badania dermatologiczne.

Autorzy badania zapytali również o badania wykonane w ostatnim roku. Najwięcej, bo 53 proc., wskazało na morfologię, badania USG wymieniła jedna trzecia badanych, a cytologię, co czwarty. Kolonoskopia uzyskała 9 proc. odpowiedzi, a dermoskopia - 5 proc.. Tych, którzy zadeklarowali wykonywanie badań, zapytano dlaczego to robią. Ponad 40 proc. odpowiedziało: „dbam o siebie i profilaktycznie kontroluję swoje zdrowie”, co czwarty wykonujący badania uzasadnił, że pozwalają one na wczesne wykrycie choroby i skuteczne leczenie. Wśród odpowiedzi były również obawa przed chorobą, świadomość bycia w grupie ryzyka czy przypadki nowotworów w rodzinie lub osobiste doświadczenie choroby nowotworowej. 

Polacy bez wiedzy o badaniach profilaktycznych

Brak wiedzy to główny powód, dla którego nie wykonujemy badań, ale są też inne, bardzo indywidualne i subiektywne wyjaśnienia. Najczęściej (17 proc.) udzielana odpowiedź niczego nie wyjaśnia: „Nie wiem, trudno powiedzieć”, a 16 proc. z nas „nie czuje takiej potrzeby”. Dokładnie tyle samo tłumaczy się brakiem czasu. Co dziesiąty Polak twierdzi, że nie będzie się badał, bo „Czuję się zdrowy”, a 7 proc. odparło, że nie bada się, bo badania są trudno dostępne. Inne pojawiające się odpowiedzi mówią o strachu przed przebiegiem badania i jego wynikami, o młodym wieku i o braku skierowania przez lekarza POZ, chociaż na badania przesiewowe, jeśli znajdujemy się w odpowiedniej grupie wiekowej, skierowanie w ogóle nie jest potrzebne.

Eksperci duże nadzieje wiążą z planowanym na przyszły rok uruchomieniem Narodowego Portalu Onkologicznego, na którym ma być łatwo znaleźć komplet informacji niezbędnych do zapisania się na badania diagnostyczne i profilaktyczne. Specjaliści od lat proponują także przyznanie pracownikom prawa do jednego dnia wolnego w celu wykonania badań profilaktycznych. Chcą też by do szkół wprowadzić przedmiot „Wiedza o zdrowiu” już od pierwszych klas podstawówek, co dałoby szansę na budowanie od dzieciństwa świadomości zdrowotnej wśród Polaków. Pozostaje mieć nadzieję, że wnioski, płynące z raportu „Dlaczego się nie badamy?” wpłyną na podjęcie takiej decyzji, bo skuteczniej i taniej jest zapobiegać niż leczyć.

Raport „Dlaczego się nie badamy? Profilaktyka nowotworowa Polek i Polaków” powstał dzięki Stowarzyszeniu Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki SARCOMA i dotyczy szeroko rozumianej profilaktyki onkologicznej. 

Sprawdź: 

Uważajcie na Straż Miejską. Niepokojące wyniki kontroli NIK

Karygodna lekkomyślność pacjentów? Narzekamy na kolejki, ignorujemy ważną sprawę

Na deklaracjach się skończyło. Polacy unikają szczepień

Tomasz Wypych 

Lubię to! Skomentuj29 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Rozmaitości