Drogówka. Fot. PAP/Zbigniew Meissner
Drogówka. Fot. PAP/Zbigniew Meissner

Stracisz polskie prawo jazdy, uzyskasz je w UE. W Polsce będziesz ukarany za jego brak

Redakcja Redakcja Prawo Obserwuj temat Obserwuj notkę 17
Sprawa jest o tyle absurdalna, że krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim UE jest dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania i potwierdza posiadanie takiego uprawnienia na równi z prawem jazdy wydanym w Polsce.

Przepisy Prawa o ruchu drogowym niezgodne z konstytucją?

Do  Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęło pismo, w którym obywatel skarży się, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, regulujące usuwanie danych z centralnej ewidencji kierowców, nie przewidują możliwości usunięcia informacji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. W ocenie autora są one niezgodne z Konstytucją i Konwencją o Ruchu Drogowym z 1968 r. Wskazuje on, że osoba, która uzyskała za granicą uprawnienie do kierowania pojazdami, nie jest traktowana na równi z innymi osobami posiadającymi takie prawo otrzymane w Polsce, bo nadal widnieje w centralnej ewidencji kierowców jako osoba, której uprawnienia cofnięto.

W konsekwencji nie jest - w świetle informacji zgromadzonych w centralnej ewidencji kierowców - uprawniona do  prowadzenia pojazdów mechanicznych na drogach publicznych. Ogranicza się jej więc konstytucyjną swobody poruszania się po terytorium Polski. To naruszenie przepisów Konwencji o ruchu drogowym, bo wbrew wynikającym z niej zobowiązaniom polskie organy nie uznają krajowego prawa jazdy wydanego przez państwo będącego stroną tej konwencji.


Z pisma wynika, że skarżącemu w 2005 r. cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii „B", bo we wskazanym terminie nie zgłosił się na egzamin państwowy mający na celu sprawdzenie kwalifikacji. W 2018 r. uzyskał on uprawnienie do kierowania pojazdami kat. „AM" i „B" w Holandii, a w 2021 r. wystąpił o wykreślnie z ewidencji informacji o cofnięciu mu uprawnienia.

Odmówiono mu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze oddaliło zażalenie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny jego skargę. Uznano, że w świetle Prawa o Ruchu Drogowym nie można prowadzić postępowania w sprawie wykreślenia z centralnej ewidencji kierowców osoby, która nie chce dłużej figurować w tej ewidencji jako nieposiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami, w sytuacji, gdy legitymuje się prawem jazdy wydanym za granicą. Fakt, że skarżący nadal figuruje w ewidencji wywołał negatywne dla niego konsekwencje  prawne. W wyniku kontroli został on bowiem uznany przez Policję o wykroczenie prowadzenia pojazdu mechanicznego na drodze publicznej bez uprawnienia - pomimo, że legitymował się prawem jazdy z Holandii. 

Generalna zasada nieusuwalności danych zgromadzonych w centralnej ewidencji kierowców

Z Prawa o ruchu drogowym wynika generalna zasada nieusuwalności danych zgromadzonych w centralnej ewidencji kierowców, od której istnieje tylko kilka wyjątków. Wyjątki te nie obejmują cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. Oznacza to, że informacja ta na stałe figuruje w ewidencji. Gdy osobie, której cofnięto uprawnienie, zostanie ono przywrócone w centralnej ewidencji zamieszczane są informacje o posiadaniu przez nią uprawnienia do kierowania pojazdami. Ponadto powinna być zamieszczona wzmianka o nieobowiązywaniu decyzji w sprawie cofnięcia uprawnienia.

Natomiast, gdy kierowcy zostaną cofnięte uprawnienie do kierowania pojazdami zdobyte po zdaniu polskiego egzaminu państwowego, a następnie uzyska on takie uprawnienie w innym kraju Unii Europejskiej, informacja o posiadaniu uprawnienia z zagranicy nie zostaje wprowadzona do centralnej ewidencji.

Dane są do niej przekazywane i wprowadzane wyłącznie przez organy i instytucje polskie, a uzupełnienie tych danych następuje automatycznie przez system teleinformatyczny obsługujący ewidencję. Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje, aby dane do ewidencji zostały wprowadzone np. przez ministra prowadzącego ewidencję na wniosek osoby, która uzyskała prawo jazdy w innym państwie UE.  Tymczasem krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim UE jest dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania. Tym samym potwierdza posiadanie tego uprawnienia na równi z prawem jazdy wydanym w Polsce. 


Bywa, że dane z ewidencji nie są aktualne

Brak możliwości usunięcia z ewidencji informacji o cofnięciu uprawnienia, jak również zamieszczenia w niej informacji o uzyskaniu uprawnienia w innym kraju UE prowadzi do sytuacji, w której dane z ewidencji nie są aktualne. Z tego powodu policja, opierając się na niezgodnych z rzeczywistością danych, podejmie niepotrzebne i bezzasadne działania, które będą bezprawnie ingerować w sferę praw i wolności obywatelskich. 

Dlatego RPO zwrócił się do Ministerstwa Cyfryzacji o ustosunkowanie się do zarzutu niekonstytucyjności przepisów Prawa o ruchu drogowym i rozważenie konieczności stosownej zmiany regulacji prawnych.

Tomasz Wypych

Drogówka. Fot. PAP/Zbigniew Meissner

Czytaj dalej:

Komentarze

Inne tematy w dziale Polityka