Eksploracja układów planet wielkich

UKŁAD SŁONECZNY – EKSPLORACJA I ZAGOSPODAROWANIE. WIZJA ASTRONOMII PLASTYCZNEJ. UKŁADY PLANET WIELKICH (5)

Układy planet wielkich naszego systemu planetarnego (Jowisz, Saturna, Urana i Neptuna) mogą być ważnym celem badań i bardziej rozbudowanej eksploracji. Jest tak z wielu względów.

Planety wielkie i ich wiele księżyców są interesującym badawczo i poznawczo miejscem. Chodzi tu np. o same planety-giganty, ich budowę, procesy atmosferyczne i klimatyczne, oddziaływanie z księżycami (problem pływów, jako model układu planeta gigant-księżyc ważny dla problemu badań planet pozasłonecznych itd.) itd. Poza tym są tu szczególnie ciekawe księżyce, np. saturnowy Tytan (atmosfera, podobieństwa do pra-Ziemi itd.), czy jowiszowa Europa (prawdopodobna endohydrosfera). Podobnie specyficzną geologię ma aktywny powierzchniowo saturnowy Enceladus. Ważne też pod tym kątem mogą być częste tu duże księżyce.

Wszystko powyższe wiąże się z inną cechą tych niektórych księżyców. Księżyce planet wielkich, zwłaszcza duże, można włączyć, w przeciwieństwie do gazowych ich macierzystych planet wielkich, do tzw. planet grupy ziemskiej. Tak niektórzy astronomowie już czynią. Jest tak np. ze względu na ich stałą zwartą budowę, metaliczne często jądro, aktywną często geologię i wreszcie możliwość w obrębie niektórych globów występowania struktur biologicznych (chodzi tu np. o Europę, ale być może wewnętrzne oceany mają niektóre inne księżyce) lub prebiotycznych (Tytan i polimery). Globy te często mogą być niezłym miejscem na przyszłą bazę, siedlisko lub nawet w odległej przyszłości jako przedmiot terraformingu (Tytan?).

Rejon planet zewnętrznych może też być ważnym naukowo celem badań. Chodzi tu zwłaszcza o testowanie w tych ekstremalnych przestrzennie, fizykalnie, astrometrycznie i geochemicznie miejscach nowych technologii, np. badawczych, komunikacyjnych (np. napędy rakietowe), bezpośrednio eksploracyjnych (nowe techniki budowy baz) itd. Stąd też można badać okoliczny kosmos – peryferie układu, komety (ich ruch orbitalny), same planety-giganty itd.

Wreszcie globy te mogą być wykorzystane gospodarczo. Chodzi tu np. o bogate zasoby niektórych atmosfer planet-gigantów w hel-3 – izotop cenny w przyszłej energetyce termojądrowej. W grę wchodzą też inne zasoby, np. azotu czy metanu (Tytan) lub wody (wiele tych księżyców ma lodową budowę).

Każde poszerzenie horyzontu ludzkiej obecności w świecie (od odkryć geograficznych w XV-XVI w. przez pierwsze loty orbitalne, np. jako telekomunikacja i ogół technik satelitarnych, eksplorację Układu Słonecznego za pomocą sond bezzałogowych itd.) łączyło się jako wyzwanie z rozwojem , postępem cywilizacyjnym – w technice, gospodarce, nauce, komunikacji itd. Tak będzie z Marsem, i potem, w dalszej przyszłości, z obszarem planet zewnętrznych. Da to impuls rozwojowy dla całej ziemskiej technologii i kultury. I tu ważne miejsce mogą szczególnie odegrać właśnie układy planet wielkich. Niezwykłe, ekstremalne, krańcowe w cechach w sposób niezwykły mogą wpłynąć na ziemskie życie i człowieka.

Powyższe rysunki autora przedstawiają powierzchnię i przyszłą eksplorację księżyców planet wielkich.

Materiały źródłowe:

T.Z. Dworak, „Inżynieria planetarna w Układzie Słonecznym”, „Nowa Fantastyka”, 1998, nr 7.

R. Zubrin, „Narodziny cywilizacji kosmicznej”, Prószyński i S-ka, Warszawa 2003.

Badania (Jowisza) na Kallisto
Mineralogia Kallisto
Odkrycia - Kallisto
Enceladus jako cel eksploracji
Badania Enceladusa – problem wody
(Tele)Pomiary na Kalipso
Saturn i Tethys
Dione – przyszła baza