Astronomia plastyczna II – Wstęp

ASTRONOMIA PLASTYCZNA JAKO TECHNIKA W ASTRONOMII

WSTĘP

Astronomia plastyczna jako coś nowego w nauce stanowi problem będący z jednej strony kategorią psychologiczną (psychologia twórczości), z drugiej instrumentalnym narzędziem badawczym w astronomii.

W nauce zagadnienie metodyki i metodologii jest ważne dla całego postępowania badawczego – nie zawsze o tym się pamięta. A przecież powstawanie obrazu astronomii plastycznej wraz z kontekstem opisowym (komentarze i teksty teoretyczne) podlega psychologii twórczości jako proces inkubacyjny, warunki i możliwości powstania obrazu plastycznego poprzez wszystkie jego fazy, tajemnica poszerzania i ewentualnych odkryć w jego dziedzinie macierzystej – astronomii, problem psychologii sztuki jako działania sensownego itp.

Tak więc w pierwszej części tekstu przedstawione zostały niektóre zagadnienia warsztatowe, niejako jako ujęcie „od kuchni” (relacja astronomii plastycznej do estetyki, dziedzin ścisłych, tzw. życie w sobie jako warunek wypowiedzi, socjobiologia twórczości itp.). Jest to jedna z interpretacji zjawiska i nie każdy musi się z tym zgodzić.

Część dalsza to próba wykazania, że astronomia plastyczna jest taką samą techniką narzędziową, jak tradycyjne, znane techniki astronomii.

Ze względu na skąpe istniejące materiały źródłowe, i tu, w kontynuacji, a zarazem syntezie w stosunku do poprzedniego internetowego opracowania „Astronomia plastyczna jako technika w astronomii” (2012), oparłem się w głównie na własnych pracach: „Astronomia plastyczna” (maszynopis - 2014) i „Kosmos. Układ Słoneczny i pozasłoneczne układy planetarne – eksploracja i zagospodarowanie. Wizja astronomii plastycznej” (maszynopis – 2013). Znaczącą inspiracją dla mnie była też książka Roberta Zubrina „Narodziny cywilizacji kosmicznej” (2003). W powyższym opracowaniu nawiązuję też do moich tekstów publikowanych we wrocławskim czasopiśmie „Jak być człowiekiem?” (1995-2014) i do wystaw w ODT „Światowid” (www.swiatowid.net.pl) (2007-2013).

W astronomii plastycznej można zastosować przewodni model, zgodnie z którym istnieje analogia między twórczością np. plastyczną a funkcjonowaniem komputera i Internetu (oba obszary opierają się na logowaniu się i operowaniu odpowiednim hasłem). Odpowiednikiem hiper-tekstu i hiper-łączy w Internecie jest algorytm twórczy. Ideę należy wyrazić i wypowiedzieć w języku zrozumiałym dla twórczości plastycznej (podobnie program musi być zrozumiały dla systemu, komputera) i społeczności naukowej. Można bowiem mieć wiele ambitnych planów i projektów, jednak one mają sens i będą mogły realnie i praktycznie zaistnieć (np. publicznie) tylko wtedy, gdy oparte będą na metodzie i strategii funkcjonującej np. w nauce (astronomii) i sztuce. Kodem twórczości w sztuce jest model (artystyczny), zaś w nauce publikacja.

Przy twórczości naukowej chodzi o włączenie się do splotu zadań społecznych, będących często wyzwaniem epoki (tak było na przykład z erą fizyki kwantowej i klimatem lat 20. i 30. XX wieku, kiedy to rodziła się ona w Europie). Konieczne do tego jest przetłumaczenie jej, wypowiedzenie w języku dziejów i historii, czyli de facto znalezienie algorytmu dla odpowiedniej, stosownej publikacji. To jest język zrozumiały w (szerokim?) świecie. Zwykle towarzyszy temu zastosowanie pewnej technologii (np. takiej jak środki plastyczne, takie jak farba, kredka, druk, Internet itp.).

W astronomii plastycznej chodzi o rozwiązanie pewnego wizualno-naukowego problemu związanego z danym obiektem. Te problemy są różne, np. takie jak: mineralogia planetoidy Pallas, hydrologia jowiszowej Europy, glacjologia uranowej Tytanii, speleologia komety Halleya, teoria krateru saturnowego Mimasa itd.

Warunkiem rozwiązania na obrazie podobnych powyższych zagadnień jest odpowiednie wykonanie obrazu. A to zajdzie, gdy obraz astronomiczny sprosta, zrealizuje tzw. równanie, regułę, wzór algorytmiczny twórczości, zgodnie z którym wartość obrazu astronomii plastycznej W(A_p) jest większa od zera wtedy i tylko wtedy, gdy sumaryczna wartość sygnatur figur na obrazie S_u(f) jest większa od zera (W(A_p) > 0 ⇔ S_u(f) > 0). W obrazie ważne jest to co zapewnia obraz, czyli węzłowe figury detalistyczne. One, podobnie jak wyrazy w krzyżówce, stworzą to, co jest najważniejsze, czyli hiper-teorię, hasło – wartość naukową (artystyczną) obrazu.

Sama astronomia, jako część nauki, twórczości i cywilizacji kosmicznej, podlega dynamizmom memowo-paradygmatycznym. Mem to, zgodnie z teorią Richarda Dawkinsa, cząstkowa, idioadaptatywna, lokalna, ilościowa idea; paradygmat to obowiązująca w określonym czasie, zgodnie z teorią Thomasa S. Kuhna, nadrzędna, aromorfotyczna, naczelna, jakościowa idea, determinująca kulturę, tu będąca niemianowaną wielokrotnością pewnej jednostki; super-paradygmatem była np. teoria heliocentryczna Kopernika.

Idąc przez życie, podłączamy się, logujemy do podstawowego równania twórczości (S_u(f) > 0). Kiedy to spełnimy, automatycznie włącza się tzw. układ potęgowy (liniowy i wykładniczy). I wtedy wystąpi we wzorach: w = at, w = katⁿ i w = K(atⁿ)^m automatycznie a, n>0, ewentualnie m>0. Tu w – wartość twórczości (cywilizacji), a – mem, n – paradygmat (jednym z nich może być astronomia plastyczna), t – czas (wyrażony np. w latach), m – zasięg obszaru eksploracji kosmosu (również niemianowany; wielokrotność pewnej stałej wielkości), k, K – stałe rozwoju.

To, że istnieje logowanie się do twórczości, wskazuje, że ma sens, rację bytu logowanie się do kosmosu. Może tu bowiem istnieć ciąg, układ: od podstawowego równania twórczości (S_u(f) > 0; w = at; tekst), przez równanie potęgowe (w = kat ⁿ; publikacja, obraz), do równania kosmicznego, hiper-potęgowego (w = k(atⁿ)^m; eksploracja kosmosu). Pierwsze tak ma się do drugiego, jak drugie do trzeciego. Taki jest też ciąg rozwoju w historii cywilizacji. Jedną z takich technologii jest właśnie astronomia plastyczna.

Dana nauka, dziedzina ma sens wtedy, gdy może coś odkryć. Nie chodzi tu o „odkrycie” w rodzaju obłożenia gazetami parlamentu w Berlinie, a o wyspecjalizowaną materialność. Wystarczy się przyjrzeć historii Nagród Nobla – wszędzie tu korzystano z wyrafinowanych laboratoriów – i dziedzin ścisłych (technicznych).

Prostą drogą do odkrycia jest astronomia. Miarą odkrycia jest stopień wykroczenia poza tzw. regułę Bacona (że człowiek już nic nowego nie wymyśli). Takim sensem i tym co rozwiązywałoby antynomię Bacona byłoby np. odkrycie setiocywilizacji (cywilizacji kosmicznej; setiologia – nauka o cywilizacjach kosmicznych). Namiastką tego jest technologia ziemska (np. informatyka kwantowa) i matematyka. Tym wszystkim w znacznym stopniu nasycona jest (a w każdym razie powinna być) astronomia plastyczna, głównie w wersji rozbudowanej – filmowej, która stanowi niemal doskonałą postać astronomii plastycznej. Drogą astronomii plastycznej do odkryć jest więc nauka i realizacja tzw. wartości zewnętrznych wobec niej.

Powyższe rysunki autora jako obrazy astronomii plastycznej przedstawiają misję sondy Pioneer 10 oraz powierzchnię, formy życia i przyszłą obecność człowieka na księżycach planet pozasłonecznych i planecie pozasłonecznej.

Tomasz Szulga
Wrocław, październik 2014

Misja sondy Pioneer – przechwycenie przez obcą cywilizację
Historia na księżycu – egzoksiężyc planety HR 810 B
Nowe zjawiska lodowego księżyca – egzoksiężyc planety HD 10697 B
Wizytacja – hipotetyczna egzoplaneta w układzie gwiazdy HD 10697

Tagi: Pioneer 10, hr 810 b, hd 10697 b, hd 10697