2 obserwujących
5 notek
7073 odsłony
1164 odsłony

Jak Spartakus z niewolnika stał się inspiracją dla rewolucjonistów?

Andy Whitfield jako Spartakus/kadr z serialu Spartakus" Krew i Piach
Andy Whitfield jako Spartakus/kadr z serialu Spartakus" Krew i Piach
Wykop Skomentuj17

Historię piszą jednostki ponadprzeciętne, które wywierają znaczne zmiany społeczne, a nawet zmieniają bieg historii. Z całą pewnością taką postacią był Spartakus. Tracki gladiator, który z prostego niewolnika stał się postrachem całej Italii. Swoje piętno nie odcisnął tylko na umysłach starożytnych, ale także został inspiracją dla myślicieli nowożytnych i współczesnych spod znaku rewolucyjnego. Czy powstanie Spartakusa było walką klas, a sam przywódca walczył o obalenie niewolnictwa?   


Kim był Spartakus?


Spartakus pochodził z Tracji z plemienia Maedi. Data jego urodzin jest nieznana. Owiane tajemnicą jest jego utrata wolności i zostanie gladiatorem. Jest wiele teorii na ten temat, jednak wszystkie zakładają, że pierwotnie Spartakus był wolnym człowiekiem. Jedną z najbardziej prawdopodobnych hipotez jest ta, która mówi, że Rzym w wyniku wojen z królem Pontu, Mitrydatesem VI podporządkował sobie Traków i nałożył na nich obowiązek służby wojskowej. W latach 78-76 część plemiona m.in. Meadi zbuntowały się przeciwko republice. Rzym wysłał przeciwko nim ekspedycje karne, w wyniku których do niewoli dostało się wielu ludzi, w tym pewnie Spartakus. Z uwagi na jego tężyznę fizyczną i sprawność był łakomym kąskiem dla szkół gladiatorskich. Trafił do słynnej placówki w Kapui, którą prowadził Lentulus Batatius. Szybko awansował na trenera szermierki, co musiało świadczyć o jego wysokich umiejętnościach w posługiwaniu się bronią.

Jest to rys biograficzny prostego, lecz zdolnego człowieka, których było na pęczki w starożytnym Rzymie. W dodatku o najniższym statusie społecznym z prawami ograniczonymi do minimum. Idealnie wpisujący się w wizję Karola Marksa: człowieka uciemiężonego, przedstawiciela większości, który jest wyzyskiwany przez zachłanną mniejszość. Już na tym etapie widać, czemu niemiecki filozof pałał tak wielką sympatią do Traka i nazwał go nawet „najwspanialszą postacią całej historii starożytnej” oraz uważał za przedstawiciela starożytnego proletariatu.   


Niewolnictwo w Rzymie


Dla zrozumienia poczynań Spartakusa i powstańców należy znać położenie niewolników. W prawie rzymskim niewolnik nie był traktowany jako człowiek, ale rzecz (res). Nie miał żadnych praw, a jedynie obowiązki. Jednak nie oznacza to, że traktowano go jako przedmiot. Rzeczywiście, pan miał prawo życia i śmierci nad swoim poddanym, mógł go karać itd. Aczkolwiek opinii publicznej szerzył się pogląd, że nie należy używać przemocy wobec swoich sług bez konkretnego powodu. Cenzorzy mogli nawet wszcząć śledztwo, jeśli uznali, że kara nie miała żadnej podstawy. Takie stanowisko reprezentował Warron (116-27) w dziele "O gospodarstwie rolnym".

Niewolnictwo w Rzymie było silnie rozwinięte. Należy jednak zerwać z błędnym wyobrażeniem, że na sługę było stać każdego wolnego człowieka i że gospodarka Rzymu funkcjonowała tylko dzięki pracy wyzyskowej. Plutrach w Żywotach sławnych ludzi wspomina, że Katon Starszy kupił poddanego za 1500 drachm (15 000 asów). W tym samym okresie dzienny żołd legionisty wynosił 5 asów. Gdyby żołnierz chciałby sobie kupić niewolnika, to musiałby pracować na niego 3000dni! Jak widać, człowiek był dobrem luksusowym. Pracowali głównie w latyfundiach (rolnictwo intensywne). Za to w Rzymie dominowało rolnictwo ekstensywne, w którym pracowali głównie wolni ludzie dzierżawiący ziemię. Zatem niewolnicy nie odgrywali przewodniej roli w gospodarce.

W Rzymie nikogo nie dziwiło niewolnictwo. Było na nie przyzwolenie społeczne i nie występowały ruchy domagające się zniesienia tego procederu. Nawet Seneka, który twierdził, że skrępowanie ciała sługi, nie równa się z uciemiężeniem jego umysłu, nie był przeciwko niewolnictwu.


Czy Spartakus rozpoczął bunt z pobudek ideowych?


Powstanie wybuchło w Kapui w 73 p.n.e. na czele ze Spartakusem, Kriksosem i Oinomaosem. Nie będę opisywał przebiegu całego powstania, tylko skupię się na elementach ważnych w odniesieniu do pytań postawionych na wstępie.

Jakie Trak mógł mieć motywacje, decydując się na wszczęcie powstania? Najłatwiej zacząć od rzeczy oczywistych, czyli po prostu chciał odzyskać wolność. W dodatku Lenlus Batatius trzymał swoją szkołę w ryzach. Mówiąc eufemistycznie, nie ułatwiał życia swoim wojownikom. Oczywiście nie doprowadzał ich do stanu wyczerpania i nie szafował ich życiem. Byli źródłem jego utrzymania i nie należeli do tanich towarów. Chęć powrotu na wolność i trudy codzienności były wystarczającymi powodami do zbuntowania się. Trak prawdopodobnie czuł się jak ptaszek z bajki Ptaszki w klatce Krasickiego: „Jam był wolny, dziś w klatce - i dlatego płaczę”. Oswobodził się dzięki swoim niesamowitym umiejętnościom strategicznym i przywódczym.

Wykop Skomentuj17
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura