Prognozy pogody mają to do siebie, że nie sprawdzają się. Takie jest przekonanie społeczne. Ale – czy rzeczywiście można lekceważyć pracę synoptyków ? Przewidywania zjawisk atmosferycznych opierają się na obserwacji wydarzeń w dziesiątkach punktów na obrzarze już nie tylko jednej miejscowości, ale na obszarze wszystkich pańśtw świata. Te informacje są przesyłane do centrów synoptycznych i dodatkowo wzbogazane obserwacjami satelitarnymi. Dane te po przetworzeniu są informacją o warunkach atmosferycznych i ich zmianach w czasie i przestrzeni. Czym innym jest fala burzowa w skali kontynentu, czym innym jest przebieg chmur niosących ulewny deszcz w chwili, kiedy gospodyni wywiesiła pranie do wysuszenia.
Prognozy są tylko informacją o zjawiskach, ale ich wymiar lokalny jest zależny od bardzo wielu czynników i to, co jest prawdziwe w skali państwa, może nie znajdować potwierdzenia w skali lokalnej.
Ryszard Majewicz, Sylwia Szeląg
Przegląd wniosków po powodzi 1997 r.
w dorzeczu Odry i ocena ich realizacji *
Artykuł stanowi próbę analizy i oceny licznych wniosków, jakie ukazały się po powodzi 1997 r. oraz działalności różnych instytucji w dorzeczu Odry. Poruszono też problematykę powodziową w ujęciu historycznym i wskazano - co z tego wynika dla nas współcześnie. Oceniono, które działania: bierne i czynne przyniosły największe efekty. Wskazano - które z nich mogą być najbardziej efektywne w przypadku wystąpienia podobnych powodzi w przyszłości.
część pierwsza :
część druga :
część trzecia :
część czwarta :
część piąta
część szósta
dalszy ciąg artykułu (część 7 - ostatnia):
Opłaty, ubezpieczenia, podatki
Wskaźniki powodziowe i wyznaczone „urzędowo” obszary zalewowe (wymienione już w „nowej" ustawie Prawo wodne) mogą być podstawą prowadzenia aktywnej polityki przez firmy ubezpieczeniowe. Obecnie firmy ubezpieczają wg własnego uznania po zawyżonych stawkach albo nie ubezpieczają w ogóle. Nie są też zainteresowane finansowaniem profilaktyki przeciwpowodziowej.
Rys. 5. Przykład źle oznaczonych terenów zalanych. Np. osiedla: Bartoszowice, Biskupin, Dąbie, Sępolno, pl. Grunwaldzki, Karłowice oraz najstarsza część Starego Miasta byty pierwszymi, które - zaplanowane do obrony - skutecznie obronity się przed wielką wodą
W miarę wzrostu gospodarczego oraz rosnącego popytu i podaży kapitałów na cele proekologiczne, w tym ochronę zasobów wodnych „Strategia zrównoważonego rozwoju Polski do roku 2025" z 1999 r. przewiduje prawo ustalania cen za korzystanie z wód na poziomie kosztów odtworzenia użytkowanych zasobów we wszystkich przedsięwzięciach, w których wykorzystuje się wodę w celach komercyjnych. Konieczne jest znalezienie właściwych relacji. W miarę ugruntowania systemu zarządzania w dorzeczach dysponentem środków finansowych wynikających z opłat, należności i kar związanych z użytkowaniem zasobów wodnych, będą się stawać regionalne zarządy gospodarki wodnej, a funkcje nadzorcze w tym zakresie przejmą rady gospodarki wodnej dorzeczy. Do „nowego" Prawa wodnego nie udało się wprowadzić substytutu podatku wodnego od powierzchni niewsiąkalnych -zwiększających kulminacje lokalnych fal powodziowych. W sprawie dyskusji nad tym - jak i innym podatkiem od użytkowania terenów zawala autorzy odsyłają do wypowiedzi S. Bartosiewicza. Takie opłaty byłyby zasadne i powinny mieścić się w kategorii opłat za korzystanie ze środowiska.
Dzieje Odry dowodzą, że kompleksowe rozwiązywanie problemów gospodarki wodnej odbywało się zawsze z udziałem państwa. Gdy stopień jego zaangażowania malał, niosło to z sobą pogłębianie się zjawisk kryzysowych i zamieranie szans aktywizacji gospodarczej i społecznej Nadodrza, zwłaszcza w okresie po II wojnie światowej. Mimo to bezustannie rodziły się i rodzą inicjatywy, które upominają się o Odrę, jakby na przekór niesprzyjającym okolicznościom. Paradoksalnie - po dziesięcioleciach zaniedbań - dopiero katastrofalna powódź 1997 r. stała się punktem zwrotnym we współczesnych dzie-jach Odry. Przed nami szansa, by również na użytek następnych pokoleń kształtować świadomie nowe rozdziały odrzańskiej historii, a archiwum faktów wzbogacać o niezbędne przedsięwzięcia. Szansą taką jest „Program dla Odry 2006". W pełni zasługuje on na miano strategii XXI wieku. Opiera się na podstawowej zasadzie zdefiniowanej w raporcie LEM, że „wszystkie inwestycje powinny być finansowane poprzez kombinację dostępnych środków własnych, lokalnych, regionalnych i centralnych”.
Problemy te powracały zawsze po każdej większej powodzi. Między po-wodziami zainteresowanie nimi malało. Jest prawie regułą, że po wielkiej społecznej mobilizacji podczas katastrof, następnie ich opisach i dyskusjach, przychodzi zapomnienie, a już po dłuższym okresie nikt nie pamięta, co zdarzyło się i jaki był przebieg zjawiska naprawdę. Pomogą nam o tym pamiętać prognozowane lata tzw. „mokre”, gdyż właśnie weszliśmy w okres wyjątkowo wysokiego zagrożenia powodziowego. Niestety, codziennie jesteśmy świadkami katastrof na skutek anomalii pogodowych, na skutek żywiołu wody, występujących w kraju i na świecie.
Miejmy nadzieję, że tym razem będzie nieco inaczej, a Odrą i jej dorzeczem zajmiemy się w sposób kompleksowy, systematyczny, z uszanowaniem praw rządzących tym żywiołem i zaczniemy nadrabiać zaległości w tej dziedzinie wg naturalnej hierarchii wartości. Chyba nie mamy wyboru. Teraz już wszyscy się znamy na powodzi. Wykorzystajmy tę wiedzę.
Jak pisał wielokrotnie inż. Adolf Sapkowski: „Gospodarka wodna jest dziedziną „kompleksową, interdyscyplinarną! szerokoprzestrzenną”. Służy każdemu człowiekowi i środowisku, w którym żyje. Wymaga stałej troski wszystkich tych, którzy za nią odpowiadają. Wymaga także stabilizacji finansowej, kadrowej, personalnej i politycznej. Stabilizując sytuację w gospodarce wodnej poprzez docenianie wodziarzy, którzy sprawdzili się w ostatnich powodziach, zwiększamy nasze bezpieczeństwo”.
Żeby o tej stabilizacji, zwłaszcza finansowej, chcieli pamiętać wszyscy, którzy za nią odpowiadają - także w okresach między powodziami.
------------------------
* Artykuł zamówiony przez Redakcję Czasopisma "Gospodarka Wodna" i zamieszczony w n-rze 7/2004.
KONIEC ARTYKUŁU
Bibliografia
do artykułu znajduje się na zakończeniu tekstu –
Inne artykuły tego Autora na moim blogu :
Inne tematy w dziale Technologie
