27 obserwujących
411 notek
268k odsłon
  277   4

Poeci Powstania Warszawskiego



W okresie okupacji mieszkał w Warszawie, pozostając z matką po aryjskiej stronie getta, ryzykując śmiercią w razie wykrycia żydowskiego pochodzenia. W latach 1942-43 studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Poza tym zajmował się pracą dorywczą. Na początku okupacji związał się z socjalistyczną grupą ‘Płomienie” i pisał w lewicowym miesięczniku „Droga”. Lewicowe sympatie młodego poety osłabły znacznie po 17 września 1939 roku a ostatecznie wygasły po odkryciu grobów polskich oficerów w Katyniu w 1943 roku.

W czerwcu 1942 roku ożenił się ze studentką polonistyki Barbarą Drapczyńską. Małżeństwo to okazało się wyjątkowo dobrane i zgodne.


Latem 1943 roku wstąpił do Harcerskich Grup Szturmowych AK. Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty. Został sekcyjnym w II plutonie „Alek” 2 kompanii ‘Rudy” batalionu „Zośka”. Uczestniczył w kilku akcjach sabotażowych, m.in. w wysadzeniu pociągu niemieckiego na trasie Tłuszcz-Urle 27 kwietnia 1944 r. Rwał się do czynnego udziału w akcjach zbrojnych choć dowódcy niechętnie ryzykowali życie znanego i cenionego poety, którym już w tym okresie był.

Rozkazem dowódcy pchor. Andrzeja Romockiego, 1 lipca 1944 Baczyński został zwolniony z pełnionych funkcji z powodu małej przydatności w warunkach polowych z jednoczesną prośbą o objęcie nieoficjalnego stanowiska szefa prasowego kompanii. Chodziło oczywiście o odsunięcie poety od walki. Baczyński jednak nie skapitulował. Kilka dni później przeszedł do harcerskiego batalionu "Parasol" na stanowisko zastępcy dowódcy III plutonu 3. kompanii. W "Parasolu" przyjął pseudonim "Krzyś".

W chwili wybuchu Powstania Warszawskiego nie zdołał dotrzeć do swojego plutonu. Walczył w okolicach Placu Teatralnego w oddziale ochotników i zginął 4 sierpnia w Pałacu Blanka od strzału snajpera. 1 września zginęła jego żona Barbara. Oboje pochowani są na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach. 



Baczyński w okresie okupacji niemieckiej ogłosił 4 tomiki poezji: "Zamknięty echem" (lato 1940), "Dwie miłości" (jesień 1940), "Wiersze wybrane" (maj 1942) i "Arkusz poetycki nr 1" (1944). Napisał ponad 500 wierszy, zachowały się również jego opowiadania oraz poematy. Do najważniejszych utworów Baczyńskiego należą: „Elegia… o [chłopcu polskim]”, „Deszcze”, „Z głową na karabinie” czy „Na moście w Avinion”. Należał do pokolenia twórców tzw. Apokalipsy spełnionej. Jego poezja wyraża emocje i los generacji Kolumbów.

Pisał wiersze katastroficzne, chciał zmierzyć się ze swoją epoką, opisać czas wojny, która w jego wierszach ukazana jest jako ogromna, niszczycielska siła, niszcząca dawne systemy wartości i wprowadzająca nowe, okrutne prawa.

Jest też autorem liryki miłosnej poświęconej żonie Barbarze.


Na twórczość Baczyńskiego miała wpływ poezja Norwida i Słowackiego. Był też nazywany Słowackim swojego pokolenia. „Śmierć Słowackiego” to wspomnienie o Baczyńskim pióra Jerzego Zagórskiego wydane w 1947 roku.


W tymże roku ogłoszono też pierwszy po wojnie wybór wierszy Poety (Śpiew z pożogi). Po udostępnieniu całości dorobku, doczekał się szybko uznania za najwybitniejszego literata pokolenia wojennego.

Postać młodego geniusza doczekała się swoistego kultu (patronowanie szkołom, drużynom harcerskim, bibliotekom). Ukazały się również przekłady na język francuski, niemiecki, czeski i kilka innych.

Jego legenda wywarła wpływ na powojenną kulturę. Był obecny również w muzyce. Jego utwory interpretowali wybitni przedstawiciele poezji śpiewanej, m.in. Ewa Demarczyk, Jacek Kaczmarski, Grzegorz Turnau czy Janusz Radek, ale również artyści formalnie odmienni, np. zespoły havy metalowe (Naamah) czy twórcy hip-hopu (Tadek Polkowski).





Józef Szczepański (1922-44)  ps. Ziutek, urodził się w Łęczycy. Był synem oficera WP, późniejszego sędziego, adwokata, radcy prawnego Ministerstwa Poczt i Telegrafów i Matyldy Ottomańskiej.


Od 1935 roku uczeń gimnazjum im. Władysława IV, w którym zdążył zdać tzw. małą maturę. W pierwszych dniach wojny wyjechał z rodzicami na Wołyń, skąd powrócił po kilku dniach do Krakowa, potem Rzeszowa, gdzie rozpoczął dalszą naukę. Musiał ją jednak przerwać i wyjechał do Dębicy, do rodziców matki, którzy tam schronili się po ucieczce z Wołynia.

Następnie przeniósł się do Warszawy i uczył na tajnych kompletach w swoim gimnazjum. Mieszkał w pokojach sublokatorskich przy ul. Targowej i Długiej.


W konspiracji był od 1942 r. jako żołnierz I plutonu 1. kompanii oddziału „Agat” – „Pegaz” – „Parasol”, harcerskiego batalionu Kedywu KG AK. Był wesoły i lubiany. Szybko stał się czołowym bardem „Parasola”.

1.02.1944 wchodził w skład zbrojnego zespołu, który z praskiego Szpitala Przemienienia Pańskiego odbił "Lota" i "Cichego" pilnowanych przez policjantów "granatowych", po akcji likwidacji Kutschera. Ukończył II turnus Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola”. Egzaminem końcowym było wykolejenie i ostrzelanie pociągu na trasie Warszawa-Poznań.

Lubię to! Skomentuj11 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura