Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce

      Tego dnia złamano nadzieje milionów Polaków pragnących niepodległości naszego kraju i na 8 lat odsunięto szansę na demokratyczne przemiany. Stan wojenny przyniósł tysiącom osób i ich rodzinom wielkie cierpienie. Czy zdanie gen. Wojciecha Jaruzelskiego, iż uchwała Rady Państwa o wprowadzeniu stanu wojennego w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. była konieczna, aby uniknąć sowieckiej interwencji w PRL, jest prawdziwe?
      Genezy tego niezwykle smutnego wydarzenia w dziejach naszego kraju możemy doszukiwać się w strajkach, które miały miejsce w PRL w roku 1956 w Poznaniu, 1968 w Krakowie, 1970 w Gdańsku, 1976 w Ursusie, Radomiu i Płocku - każde z nich kończyło się brutalnym stłumieniem niezadowolenia społecznego. W odpowiedzi na te tragiczne wydarzenia, pod koniec lat 70-tych zaczeły powstawać w Polsce pierwsze nielegalne organizacje opozycyjne, m.in. Komitet Obrony Robotników, nielegalne związki zawodowe czy KPN. Jednak bezpośrednim powodem wprowadzenia stanu wojennego w Polsce było to, co stało się 14 sierpnia 1980 r. w stoczni gdańskiej. Wówczas wybuchł strajk okupacyjny, stoczniowcy wypisali 21 postulatów, powstał także Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z Lechem Wałęsą na czele. Na gruncie tzw. Sierpnia 80 powstał pierwszy w PRL legalnie działający związek zawodowy - NSZZ "Solidarność".
Wydarzenia te spowodowały groźbę interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Polsce.
      CIA wiedziała o koncentracji sił radzieckich przy granicy z PRL, dzięki informacjom płk Ryszarda Kuklińskiego , który wcześniej z biegł z kraju i przekazał cenne wiadomości wywiadowi amerykańskiemu. To właśnie dzięki działaniom płk Kuklińskiego, przez wielu lewicowych działaczy nazywanego zdrajcą, Breżniew zaniechał interwencji w Polsce po groźbach ze strony dyplomacji USA. Skoro wówczas nie doszło do interwencji wojsk UW w naszym kraju, to tym bardziej nie stałoby się to w roku 1981 i 1982, co jednoznacznie podważa zdanie gen. Jaruzelskiego i wielu działaczy dzisiejszej SLD o konieczności wprowadzenia stanu wojennego w Polsce.
      Rok 1981 był trudnym i niespokojnym okresem w dziejach naszego narodu. Obfitował on w liczne strajki m.in. na Podbeskidziu, prymas Stefan Wyszyński, na kilka miesięcy przed swoją śmiercią, w kazaniu zdecydowanie poparł "Solidarność". Już pod koniec marca 1981 r. gen. Jaruzelski (wówczas premier PRL) opracował dokument "Myśl przewodnia wprowadzenia stanu wojennego". W październiku Jaruzelski został I Sekretarzem KC PZPR, a z 12 na 13 grudnia Rada Państwa , mająca upoważnienie ze strony biura politycznego PZPR, wprowadziła stan wojenny. Uchwała Rady Państwa była jednak niezgodna z konstytucją, gdyż w czasie podejmowania dekretu odbywały się obrady Sejmu.
      Oficjalnym powodem ogłoszenia stanu wojennego była pogarszająca się sytuacja gospodarcza kraju, której przejawami były m.in. brak zaopatrzenia w sklepach oraz zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego w kraju wobec zbliżającej się zimy. Rzeczywistymi powodami były obawy reżimu komunistycznego przed utratą władzy, związane z utratą kontroli nad niezależnym ruchem związkowym, w szczególności NSZZ "Solidarność:, oraz walki różnych stronnictw w PZPR nie mogących dojść do porozumienia w kwestii formy i zakresu reform ustroju polityczno-gospodarczego PRL. Jednak za najważniejszy argument uznano groźbę interwencji zbrojnej przez pozostałe państwa Układu Warszawskiego. Jednak 13 grudnia 1981, w dniu wprowadzenia stanu wojennego, nie zanotowano żadnych ruchów wojsk radzieckich ani zwiększonej komunikacji radiowej w ramach Układu Warszawskiego.
      13 grudnia o godzinie 0:00 w nocy oddziały ZOMO rozpoczęły ogólnokrajową akcję aresztowań działaczy opozycyjnych m. in. w akcji "Jodła", której celem było zatrzymanie i umieszczenie w uprzednio przygotowanych aresztach i więzieniach wytypowanych osób, uznanych za groźne dla porządku publicznego. Opanowano i wyłączono centrale telefoniczne, wprowadzono cenzurę korespondencji. Ograniczono możliwość przemieszczania się wprowadzając godzinę milicyjną (od 22:00 do 6:00), jednocześnie zakazano zmiany miejsca pobytu bez uprzedniego zawiadomienia władz administracyjnych. W odpowiedzi na wprowadzenie stanu wojennego, "Solidarność" podjęła akcje protestacyjne, które były systematycznie pacyfikowane przez ZOMO. W okresie od 13.12.1981 do 22.07.1983 r. zostało internowanych około 10 tys. osób w całym państwie.
      Dziś fakt wprowadzenia stanu wojennego nie jest oceniany jednoznacznie. Decyzja gen. Jaruzelskiego i jego ekipy jest wciąż przedmiotem rozbieżnych ocen naukowców, polityków i publicystów. Jednak pewnym jest, że uchwała Rady państwa z 12/13 grudnia 1981 r. nie była konieczna, a stan wojenny był okresem, w którym na gminnie łamano prawa człowieka. Niewątpliwie był to jeden z najczarniejszych okresów w powojennej Polsce.

Piotr C.