Dziś 1 marca, Dzień Żołnierza Wyklętego.
W hołdzie tym, którzy nie poddali się do końca opis ich najskuteczniejszej i perfekcyjnie przeprowadzonej akcji, rozbicia więzienia w Kielcach przez oddziały gen. Antoniego Hedy - Szarego.
"Zgodnie z planem samochody z partyzantami miały przybyć do Kielc o godz.23.00, ale z powodu opóźnienia w drodze poszczególne pododdziały znalazły się na wyznaczonych stanowiskach dopiero około godz. 23.30. Pierwszy pododdział grupy osłonowej, w liczbie około 30 żołnierzy, dowodzony przez por. Henryka Podkowińskiego „Ostrolota”, zajął stanowiska w pobliżu Katedry z zadaniem ubezpieczania akcji od strony ul. Sienkiewicza. Drugi pododdział por. Stefana Bembińskiego „Harnasia” – „Sokoła”, w sile około 50 żołnierzy, zajął pozycje w parku, aby osłaniać działania od strony KWMO oraz blokować ewentualne natarcie 8. pułku KBW i 4. pułku piechoty. Pododdział por. Henryka Wojciechowskiego „Sęka”, liczący około 40 ludzi, również ulokował się w parku, lecz na jego przeciwległym krańcu, zabezpieczając akcję przed atakiem żołnierzy Armii Czerwonej i załogi WUBP od strony ul. Focha. Pododdział czwarty, dowodzony przez por. Zygmunta Bartkowskiego „Zygmunta”, w sile 40 żołnierzy, ubezpieczał przewidywaną trasę odwrotu wszystkich oddziałów, a także zorganizował we wsi Zagórze pod Kielcami podwody dla przewiezienia ewentualnych rannych. Piąty pododdział pod dowództwem Wacława Borowca „Niegolewskiego”, liczący 10 żołnierzy, opanował pocztę główną znajdująca się przy ul. Sienkiewicza, z zadaniem zniszczenia miejskiej centrali telefonicznej. Po opanowaniu kluczowych punktów w mieście i zablokowaniu ważniejszych siedzib sił represji, partyzanci przeprowadzili udany szturm na budynki więzienne i uwolnili 354 więźniów. Biorąc pod uwagę skalę trudności (atak partyzantów w centrum miasta wojewódzkiego) oraz niewielkie straty po obu stronach (zginął jeden partyzant z oddziału kpt. „Szarego”, 1 oficer z Armii Czerwonej ciężko ranny zmarł w szpitalu, 1 milicjant również ciężko ranny zmarł w szpitalu), akcja zasługuje na szczególne podkreślenie”.
z publikacji Ryszarda Śmietanki-Kruszelnickiego i Marcina Sołtysiaka „Rozbicie więzienia w Kielcach w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 r.
W akcji uwolniony został 19-letni Stanisław Kosicki. Czekał na wyrok śmierci za zabicie funkcjonariusza "bezpieki”. Kosicki był pierwowzorem Maćka Chełmickiego, bohatera książki Jerzego Andrzejewskiego "Popiół i diament” oraz filmu Andrzeja Wajdy pod tym samym tytułem.
Przed atakiem na więzienie partyzanci wysadzali miny w lesie, prowokując wyjazdy odwetowe oddziałów wojskowych. Rekwirowanymi wojsku samochodami dokonali w nocy rajdu na Kielce.
Po akcji oddziały zostały rozformowane.
Szary wpadł podczas przygotowywania rozbicia więzienia na Rakowieckiej w Warszawie skutkiem zdrady. Różański, który przesłuchiwał go osobiście w kazamatach Informacji Wojskowej był podobno zszokowany planem ataku. UB uważało bowiem, że więzienie jest bezpieczne gdyż ulica ta była zamknięta dla ruchu samochodowego. Tymczasem akcja miała się odbyć tramwajami.
Torturowany Szary był nie do złamania. Konwojowano go zawsze obstawą kilku do kilkunastu samochodów. Otrzymał 4 wyroki śmierci. Zamieniono je na dożywocie wskutek interwencji Moczara, który będąc komendantem grupy AL na Kielecczyźnie, właśnie akcji oddziału „Szarego” zawdzięczał życie.
W trakcie przesłuchań przez UB zamordowani zostali dwaj bracia "Szarego".
Gen. Antoni Heda zmarł 14 lutego 2008 w Warszawie.
Jego ciało, i ciała innych, podobnych mu żołnierzy nigdy nie spoczną w alei najbardziej zasłużonych III RP.
Poniżej filmy przedstawiające w szczegółach jak przeprowadzono rozbicie więzienia w Kielcach w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945r.
Inne tematy w dziale Kultura
