Adam Danek
(…) ponieważ człowiek ma istnienie pospołu z kamieniami,
życie z drzewami, a rozsądek z aniołami,
słusznie jest nazywany światem.
Św. Grzegorz I Wielki (540-604)
Stosunek istoty ludzkiej do czasu oraz sposób postrzegania i odczuwania własnego w nim miejsca ma dla niej fundamentalne konsekwencje we wszystkich dziedzinachrzeczywistości[1]. Równie wielką wagę zachowuje stosunek człowieka do przestrzeni wraz ze sposobem postrzegania i odczuwania przezeń własnego w niej umiejscowienia. Badaniem tego stosunku zajmują się obecnie różnorodne dyscypliny naukowe. Wcześniej przez wieki określała go, przynajmniej w znacznej mierze, geografia sakralna. Ta ostatnia budzi zainteresowanie badaczy stosunkowo od niedawna, czego miarą może być m.in. fakt, iż w wielu krajach, w tym i w Polsce, nie ukazała się jeszcze żadna poświęcona jej zwarta publikacja naukowa. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie polskiemu Czytelnikowi samego pojęcia geografii sakralnej oraz przykładowe objaśnienie jednego z wielu składających się na nią archetypów.
Mianem geografii sakralnej[2] określa się wiedzę o przestrzeni geograficznej i jej właściwościach zawartą w systemach religijnych, w tym zwłaszcza wiedzę o sakralnym znaczeniu i funkcjach poszczególnych jej elementów: różnych form ukształtowania powierzchni ziemi, kierunków geograficznych i tym podobnych[3]. Jak wyjaśniają indyjscy geografowie Rana Singh i Ravi Singh, geografia sakralna (sacred geography) powstaje w wyniku umiejscowienia w przestrzeni geograficznej archetypów religijnych zaczerpniętych z mitologii[4]. Z kolei Meera Baindur, naukowiec z indyjskiego Narodowego Instytutu Studiów Zaawansowanych, definiuje geografię sakralną jako tradycyjny system wierzeń, oddający cześć elementom krajobrazu[5]. Geografia sakralna jawi się zatem jako rezultat nałożenia się archetypu religijnego na przestrzeń, stanowi przestrzenno-geograficzny aspekt systemu religijnego.
Co ważne, należy odróżnić geografię sakralną od geografii religii. Choć religia pozostaje przedmiotem geografii sakralnej na równi z przestrzenią geograficzną, to jednak geografii sakralnej nie powinno się utożsamiać z geografią religii ani też uważać tę pierwszą za subdyscyplinę lub część zakresu badań tej drugiej. Jeżeli bowiem badacz geografii religii opisuje przestrzenny rozkład religii, to badacz geografii sakralnej, odwrotnie, opisuje religijny sens przestrzeni. Pierwszego interesuje religia w przestrzeni geograficznej, drugiego zaś – przestrzeń geograficzna w religii.
Tekst pochodzi z portalu geopolityka.net
Komentarze
Pokaż komentarze