28 obserwujących
766 notek
1008k odsłon
  105   0

Rodzaje odpowiedzialności Prezesa NIK

Domena publiczna
Domena publiczna

„Prezes Najwyższej Izby Kontroli kieruje Najwyższą Izbą Kontroli i odpowiada przed Sejmem za jej działalność”. W związku z pełnioną funkcją można wyróżnić trzy rodzaje odpowiedzialności Prezesa Najwyższej Izby Kontroli:

Odpowiedzialność polityczna - powołany przez Sejm za zgodą Senatu Prezes NIK jest powiązany z władzą ustawodawczą. Choć jego wybór jest emanacją danej opcji politycznej. Należy przypomnieć, że istnieje pięć ustawowych powodów odwołania Prezesa Najwyższej Izby Kontroli wymienionych w art. 17 ust. 1, których większość parlamentarna nie może wykonać bez uzasadnionych konstytucyjnie przyczyn, a są to następujące sytuacje:

  • gdy Prezes NIK składa rezygnację ze stanowiska;
  • postanawia samodzielnie, że nie jest w stanie pełnić swojej funkcji w związku z chorobą;
  • zostanie skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa;
  • złoży niezgodne z rzeczywistością oświadczenie lustracyjne, następnie potwierdzone prawomocnym oświadczeniem sądu;
  • gdy Trybunał Stanu orzeka w sprawie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli zakazującej mu zajmowania stanowisk kierowniczych lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych.

Dlatego Sejm nie może go odwołać w głosowaniu w trybie zwykłym, typowym dla uchwalonych ustaw. Sejm może jednak negatywnie ocenić pracę Prezesa Najwyższej Izby Kontroli poprzez stanowisko zajęte w uchwale lub odwołaniu i oświadczeniu. Może również odrzucić roczne sprawozdanie z działalności Izby, przedstawione podczas analizy wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej, a także opinię w sprawie absolutorium dla Rządu (art. 7 ust. 1a ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli). Choć nieprzyjęcie przez Sejm egzaminu nie ma skutków prawnych, to stwarza niekorzystną atmosferę dla działań szefa Najwyższej Izby Kontroli, a to może skutkować dalszymi reakcjami wskazującymi na bezużyteczność i zbędność stanowiska NIK. Prezes Najwyższej Izby Kontroli. Tymczasem trudno zignorować takie opinie. Odpowiedzialność polityczna nie ma jednak konsekwencji prawnych.

Odpowiedzialność służbowa – dotyczy warunków określonych w art. 17 ust. 1 ww., dotyczący ustawowych przyczyn odwołania Prezesa Najwyższej Izby Kontroli bezwzględną większością głosów Sejmu, z wyjątkiem podstawy do rezygnacji z powodu złego stanu zdrowia. Warto poruszyć kwestię potencjalnego orzeczenia Trybunału Stanu, który może wydać orzeczenie o zakazie zajmowania stanowisk kierowniczych lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością. Prezes NIK może odpowiadać m.in. za naruszenie Konstytucji lub ustawy lub w zakresie swojego urzędu (art. 198 ust. 1 Konstytucji). Choć ustawa nie precyzuje, jakiego rodzaju mają to być naruszenia, to rodzaje kar są określone w ustawie o NIK (art. 198 ust. 3), co daje szerokie pole do interpretacji organom stosującym te przepisy, jak np. Sejmowi, komisji sejmowej lub Trybunałowi Stanu. Należy zauważyć, że odpowiedzialność Prezesa Najwyższej Izby Kontroli przed Trybunałem Stanu nie obejmuje czynów pod groźbą kary, jak ma to miejsce w przypadku Prezydenta RP lub Prezesa Rady Ministrów (premiera) i członków Rada Ministrów.

Odpowiedzialność karna – zasady odpowiedzialności karnej przedstawione są w części poświęconej nowelizacji ustawy o postępowaniu karnym przeciwko Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli. Ta odpowiedzialność jest najcięższym rodzajem odpowiedzialności. Dotyczy to zarówno przestępstw, jak i wykroczeń. Generuje odpowiedzialność zarówno polityczną, jak i urzędową, co może skutkować odwołaniem Prezesa Najwyższej Izby Kontroli ze stanowiska.

po art. 18 ustawy o NIK dodano art. 18a. mówiący o przedawnieniu w postępowaniu karnym czynu objętego immunitetem, który nie biegnie w okresie korzystania z immunitetu (art. 2 ust. 1). Artykułem 18b. 1 zwiększono rolę Prokuratora Generalnego, ponieważ wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa NIK do odpowiedzialności karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego składa się za jego pośrednictwem (art. 2 ustawy o zmianie ustawy o NIK). Kolejny dodany to art. 18b. ust. 2, mówiący, że oskarżyciel prywatny może złożyć wniosek po wniesieniu sprawy do sądu o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa NIK do odpowiedzialności karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego. Wniosek taki, według dodanego do ustawy o NIK art. 18c. 1, składa się Marszałkowi Sejmu, a jeśli spełnia wymogi formalne, wymienione w art. 18b ust. 3 i 4, wówczas Marszałek Sejmu kieruje go do organu właściwego na podstawie regulaminu Sejmu do rozpatrzenia wniosku, zawiadamiając jednocześnie Prezesa NIK o treści wniosku. Dodatkowo, według dodanego art. 18c. ust. 4 organ właściwy do rozpatrzenia wniosku powiadamia Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o terminie rozpatrzenia wniosku, a pomiędzy doręczeniem powiadomienia a terminem rozpatrzenia wniosku, o ile nie zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki, powinno upłynąć co najmniej 7 dni. W dodanym art. 18c. ust. 5 Na żądanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku, sąd lub odpowiedni organ, przed którym toczy się postępowanie wobec Prezesa NIK, udostępnia akta postępowania. Prezes NIK, według art. 18c. ust. 6. przedstawia organowi właściwemu do rozpatrzenia wniosku wyjaśnienia i własne wnioski w tej sprawie w formie pisemnej lub ustnej (art. 18c. ust. 7 ustawy o NIK). Po rozpatrzeniu sprawy, organ właściwy do rozpatrzenia wniosku uchwala sprawozdanie wraz z propozycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku (art. 2 ust. 7 ustawy o NIK), a w trakcie jego rozpatrywania przez Sejm, Prezesowi NIK przysługuje prawo do zabrania głosu (art. 18c. ust. 8 ustawy o NIK). W kolejnym ustępie wyraźnie zaznaczono, że „Sejm wyraża zgodę na pociągnięcie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli do odpowiedzialności karnej w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością ustawowej liczby posłów. Nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na pociągnięcie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli do odpowiedzialności karnej”.

Lubię to! Skomentuj2 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale