Blog
Liberte! Głos Wolny, Wolność Ubezpieczający.
Liberte
Liberte www.liberte.pl
0 obserwujących 1406 notek 806420 odsłon
Liberte, 24 lutego 2014 r.

Bartłomiej Kacper Przybylski: Co to jest gender?

534 17 0 A A A
Mars, Wenus, Wikicommons
Mars, Wenus, Wikicommons

 Gender stało się – zupełnie chyba nieoczekiwanie – najczęściej wymienianym słowem przełomu roku 2013 i 2014. Ponieważ narosło wokół tego terminu wiele nieporozumień, a bardzo wiele wypowiadających się publicznie osób, intencjonalnie lub nieświadomie, przytacza błędne jego rozumienie i irracjonalne skojarzenia, warto kolejny raz przyjrzeć się, co to pojęcie faktycznie oznacza. Zwłaszcza, że dla naukowców i działaczy społecznych zajmujących się gender (staram się łączyć obie te role) afera, która rozpętała się wokół tego terminu, jest po prostu krzywdząca.

Przede wszystkim gender nie jest w żadnym razie ideologią tylko kategorią naukową i to znaną polskim badaczom i badaczkom od co najmniej lat 80. XX wieku, kiedy to pojawiały się pierwsze publikacje posługujące się tym pojęciem i podejmujące próbę analizy wybranych zjawisk społecznych z perspektywy genderowej. Nie jest to więc żadna nowinka, która dopiero usiłuje wślizgnąć się podstępem do Polski. Pojęcie to pojawiło się oczywiście nieco wcześniej w nauce zachodniej i od co najmniej pięćdziesięciu lat stanowi jedno z podstawowych pojęć socjologii, psychologii, antropologii i szeregu innych nauk humanistycznych i społecznych.

W nauce, a przede wszystkim w socjologii, która jest mi najbliższa, na kwestię płci patrzy się bowiem w trochę bardziej skomplikowany sposób, niż próbuje nam to proponować środowisko „genderofobów”. Płeć nie jest związana tu z wyposażeniem genetycznym czy posiadanymi takimi lub innymi organami i cechami płciowymi (te elementy określa się angielskim pojęciem sex lub polskim pojęciem płci biologicznej i wcale się ich w naukach społecznych nie lekceważy), a przede wszystkim z rolami społecznymi, nakazami i zakazami, wzorami zachowań oraz zajmowanymi pozycjami społecznymi. Te ostatnie nazywamy właśnie gender, czy używając polskiej nazwy: płcią społeczno-kulturową (w odróżnieniu od biologicznej). Można powiedzieć, żegender jest po prostu zbiorem tego, co kobiecie bądź mężczyźnie (bądź innej kategorii płci, na przykład funkcjonującym w Indiach i Bangladeszu hidźra – trzeciej płci, bo badania genderowe to również badania porównawcze, szukające różnic i podobieństw różnych kultur) wolno i wypada w danym społeczeństwie, w danym okresie historycznym, w danej klasie społecznej – jakie role rodzinne i zawodowe pełnią i w jaki sposób to robią, jak się ubierają, jak się wypowiadają, jak wyglądają (i myślą, że powinny wyglądać) ich ciała, jak często chodzą do lekarza i z jakimi sprawami, itd. Katalog problemów, które próbuje się uchwycić przy użyciu perspektywy genderowej jest niezwykle szeroki, ale nie powinno to dziwić, skoro kategoria płci jest jedną z najczęściej wykorzystywanych w analizach i zwykle w istotny sposób różnicuje zachowania ludzi w badanych zbiorowościach.

 

Nie ma tu jednak nigdzie miejsca na to, co gender usiłuje się zarzucać, czyli podejmowania próby przemiany kategorii płci, co miałoby rzekomo doprowadzić do końca cywilizacji. Tego typu zarzuty wynikają najprawdopodobniej z niezrozumienia istoty i celu nauki. Większość gałęzi nauk humanistycznych i społecznych ma charakter opisowy, co oznacza, że badają, analizują i relacjonują one, jak wygląda i wyglądały zbiorowości ludzkie i jakie znaczenia przypisuje i przypisywało się rozmaitym wytworom cywilizacji. Nauka niczego nie próbuje zamieniać, a jedynie dostarczyć wiedzy umożliwiającej lepsze poznanie pewnych zjawisk społecznych i ich genezy – w tym również udzielenia odpowiedzi na pytania o to, dlaczego mężczyźni i kobiety funkcjonują w określony, często różny sposób, wytłumaczenia czemu kobiety uzyskują niższe wynagrodzenia i zajmują tylko dwadzieścia kilka procent miejsc w polskim Sejmie, czy też jak i dlaczego sposób pełnienia przez kobiety ról zawodowych zmieniał się na przestrzeni dziejów ludzkości. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że w badaniach koncentrujemy się głównie na opisie tego, co jest lub co było – socjologia rzadko próbuje sięgać w przyszłość i przewidywać ją czy projektować. Jeszcze rzadziej czynią to antropologia, literaturoznawstwo czy historia.

Jeżeli badaczom i badaczkom koncentrującym się na pojęciu gender lub uwzględniającym je w swoich badaniach, zarzuca się uprawianie ideologii i próbę podstępnego zmieniania fundamentów cywilizacji, można by analogiczne zarzuty stawiać badaczom i badaczkom innych zjawisk społecznych.            Wyobraźmy sobie przez moment hipotetyczną sytuację, że grupa polityków, publicystów i funkcjonariuszy jakiegoś kościoła pewnego dnia ogłasza, że badacze i badaczki zjawiska uzależnienia od alkoholu promują „ideologię alkoholizmu”, a nauczyciele i działacze organizacji społecznych prowadzący w szkołach zajęcia i pogadanki z uczniami na temat tego problemu, „alkoholizują dzieci”, niszczą rodzinę i burzą fundamenty cywilizacji. Absurd, prawda? A jednak z „argumentami” księdza Oko, posłanki Kempy czy publicystów Frondy dyskutuje się na poważnie, zamiast je lekceważyć i otaczać sanitarnym kordonem milczenia (lub śmiechu). Potworki językowe w stylu „ideologii gender” czy „genderyzmu” hasają po dyskursie publicznym zupełnie bezkarnie! Dlaczego się tak dzieje?

Opublikowano: 24.02.2014 11:57.
Autor: Liberte
Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

Liberte - magazyn liberalny

Nowy miesięcznik społeczno - polityczny zrzeszający zwolenników modernizacji i państwa otwartego.

Pełna wersja magazynu dostępna jest pod adresem:
www.liberte.pl

Liberte - magazyn liberalny Liberte - magazyn liberalny

Pełna lista autorów

Liberte - rada patronacka
  • Henryka Bochniarz
  • Witold Gadomski
  • Szymon Gutkowski
  • Jan Hartman
  • Janusz Lewandowski
  • Andrzej Olechowski
  • Włodzimierz Andrzej Rostocki
  • Wojciech Sadurski
  • Tadeusz Syryjczyk
  • Jerzy Szacki
  • Adam Szostkiewicz
  • Jan Winiecki
  • Ireneusz Krzemiński
Liberte - partnerzy Liberte - partnerzy - Lewiatan Liberte - partnerzy - Projekt Polska

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Najpopularniejsze notki

Ostatnie komentarze

  • @DEDA niestety żadna z tych organizacji nie chce dołączyc do akcji :/
  • @BUCEFAŁ Tak. Masoni z loży "Podatnik" :)
  • @ZBYSZEK Ma Pan rację, że Ci, którzy przeszli na twarde narkotyki, uprzednio zażywali...

Tematy w dziale Społeczeństwo