Jan Bodakowski
Recenzja komiksu IPN o „Łupaszce”. Popkultura w służbie prawdy.
Propaganda PRL bardzo skutecznie wykorzystywała pop kulturowe media takie jak komiks i seriale przygodowe do kreowania kłamstw o historii i rzeczywistości. Przez dziesięciolecia kłamstwa zawarte w komiksach i serialach o „Kapitanie Klossie”, „Kapitanie Żbiku”, „Czterech pancernych” ogłupiały polską młodzież. Odtrutką na komunistyczną propagandę mają być komiksy wydawane przez IPN (do tej pory ukazały się trzy w tym najlepszy warsztatowo komiks o „Łupaszce”). Niestety do tej pory w III RP zaniedbywano wykorzystywanie pop kultury w edukacji historycznej.
Warszawski odział Instytutu Pamięci Narodowej przybliżył młodym czytelnikom postać podpułkownika Jerzego Dąbrowskiego (pierwszego mniej znanego Łupaszki). Wydawnictwo IPN składa się z dwu części. Pierwszej z plansz komiksu opartego na scenariuszu Sławomira Zajączkowskiego i narysowanego przez Krzysztofa Wyrzykowskiego. Drugiej bogato ilustrowanego tekstu autorstwa Mariusza Bechty (historyka znanego z publikacji o NSZ i komunistycznych bandach, wydawcy Templum i wielu cennych prawicowych publikacji) i Wojciecha Muszyńskiego (historyka zajmującego się ruchem narodowym, wydawcy Glaukopisu).
Podpułkownik Jerzy Dąbrowski urodził się w 1889 roku. Jego ojciec był generałem majorem rosyjskiej armii. W 1910 ukończył studia inżynierskie w Rosji. Walczył w armii rosyjskiej w I wojnie światowej. Od 1916 był w wojskowym lotnictwie rosyjskim. Po rewolucji wstąpił do Pierwszego Korpusu Polskiego generała Józefa Dowbór Muśnickiego. W 1918 bronił Wilna i Wileńszczyzny przed sowietami. Był bohaterem wojny polsko sowieckiej 1919-1920 . W 1939 staną na czele 110 rezerwowego Pułku Ułanów (w którym walczył późniejszy major Henryk Dobrzański „Hubal”). Nie złożył broni przed sowietami. Ewakuował się na Litwę, był internowany. Po zajęciu Litwy przez sowietów aresztowany przez NKWD, torturowany, zginą męczeńska śmiercią w 1940 lub 1941 roku. By uhonorować jego bohaterstwo po śmierci Dąbrowskiego jego pseudonim przejął major Zygmunt Szendzielarz który walczył z Niemcami, Litwinami, Sowietami i powojennej komunistycznej okupacji Polski (trzy lata po aresztowaniu w 1948 został zamordowany przez komunistów). Drugi „Łupaszka” przyćmił pamięć o swoim poprzedniku.
Dodatek historyczny do komiksu autorstwa Bechty i Muszyńskiego zawiera prócz życiorysy Dąbrowskiego też kalendarium wydarzeń z lat trzydziestych i czterdziestych, artykuły o sytuacji międzynarodowej i współpracy sowiecko niemieckiej w latach trzydziestych, realiach polskich kresów w 1939 roku, stanu wojsk polskich na kresach w 1939 roku, sowieckim przygotowaniom do inwazji na Polskę, polsko sowieckim walkom we wrześniu 1939, zbrodniom sowieckim na Kresach, uzbrojeniu Wojsk Polskich i Armii Czerwonej w 1939 roku.
Komiks jest fabularyzowanym dokumentem zgodnym w 100% z realiami historycznymi (zawiera tylko fakty i dialogi znane historykom, pozbawiony jest wszelkich elementów które były by owocem fantazji i nadinterpretacji). Pewną trudnością dla scenarzysty i rysownika był brak symboli graficznych sowieckiej agresji na Polskę (niemiecka agresja z 1 września ma takie łatwo rozpoznawalne symbole np łamany szlaban graniczny czy ostrzał Westerplatte). Dlatego w kreowaniu przekazu graficznego inspiracja były wspomnienia Polaków z Kresów (z powtarzającymi się elementami przygniatającej siły Armii czerwonej, charakterystycznej fizjonomia i ubiorów bolszewików).
Pierwsze plansze komiksu ukazują walki Polaków po I wojnie światowej o powstanie niepodległego państwa (w tym braci Dąbrowskich w ramach polskiej samoobrony i regularnego Wojska Polskiego z bolszewikami). Ciekawym Herbertowskim symbolem jest porównanie Polaków do wilków. Kolejne okazują już prześnień 1939, kolumny uchodźców i atak na bezbronnych cywilów armii niemieckiej, sytuacje w polskiej armii przed i po ataku sowieckim, przytłaczające i gigantyczne siły sowieckie, bohaterski opór Polaków, zbrodnie wojenne sowietów na Polakach. Walkę ochotniczego oddziału „Łupaszki” który kontynuował walkę z przeważającymi siłami sowieckimi, odwet na kolaborantach, zbrodnie żydowskich i białoruskich kolaborantów na Polakach, walkę polskich bohaterów (w tym i dzieci) o Grodno. Ostanie karty komiksu ukazują rozwiązanie oddziału, internowanie na Litwie i przejecie pseudonimu przez majora Zygmunta Szendzielarza.
Jan Bodakowski
plansze komiksu (ilustracje)
http://www.aqq.com.pl/plansze/lupaszka_03.jpg
http://www.aqq.com.pl/plansze/lupaszka_13.jpg
http://www.aqq.com.pl/plansze/lupaszka_32.jpg
http://www.aqq.com.pl/plansze/lupaszka_47.jpg
http://www.aqq.com.pl/albumy/lupaszka_okl.jpg
Komentarze
Pokaż komentarze