Artykuł Wojciecha Stefana Jaroń – członka PIPP specjalizującego się w doradztwie technicznym i ekonomicznym dla firm paliwowych jest analizą opublikowanych przez NIK raportów i informacji w odniesieniu do sytuacji prywatnego sektora paliw.
ODSŁONA I Kontrola Najwyższej Izby Kontroli oznaczona numerem P/03/029 z m-ca lipca 2004r. – „Wywiązywanie się z obowiązków podatkowych producentów i dystrybutorów paliw płynnych”, była kontrolą planową i przeprowadzona została z własnej inicjatywy NIK z uwagi na znaczenie tej problematyki dla finansów publicznych[1]. Minister Finansów z opóźnieniem reagował na sygnały o nieprawidłowościach występujących na rynku paliw płynnych. Długo trwało wprowadzanie regulacji prawnych zapobiegających unikaniu płacenia podatków od paliw, termin wejścia w życie systemu monitorowania i kontroli jakości paliw płynnych przesunięto o rok, z powodu rzekomego braku środków finansowych w 2000r, , zwolnienie przez 26 m-cy z VAT i akcyzy nieograniczonej ilości paliwa wwożonego do Polski w zbiornikach pojazdów ze Wschodu, bez monitorowania skali tego zjawiska. Pojazdy ciężarowe, które wjechały przez granicę wschodnią na polski obszar celny w okresie od końca października 2000 r. do końca grudnia 2002 r., pozwalają oszacować, że w okresie zwolnienia wwieziono, około 450 mln litrów paliwa. Policja rozpoczęła kontrole paliwa w zbiornikach pojazdów w marcu 2003 r., procedury takich kontroli dla służb celnych od września 2003 r., a Inspekcja Transportu Drogowego w ogóle nie posiada tego typu uprawnień , NIK stwierdziła, że pierwsze 74 komplety zestawów do kontroli paliwa Policja otrzymała dopiero w lutym 2003 r., tj. po upływie blisko 5 miesięcy obowiązywania ustawowych uprawnień.. Utrzymywanie przez prawie 2 lata możliwości wwozu do Polski bez podatku akcyzowego tzw. biopaliw. Również obniżenie z 60% do 50% objętościowej granicy destylacji wolnych od podatku akcyzowego olejów opałowych nastąpiło dopiero z dniem 1 września 2003 r., mimo że już od 2000 r. sygnalizowano wzrost importu do Polski olejów wolnych od akcyzy, z których mniej niż 60% objętości destyluje przy 350o. Import tego rodzaju olejów opałowych umożliwiał uniknięcie opodatkowania i obejście obowiązku barwienia i znakowania nieusuwalnym znacznikiem, a tym samym w dalszym obrocie – bądź to bezpośrednie wprowadzenie na rynek jako oleju napędowego. (przyp. własny Polska Izba Paliw Płynnych wielokrotnie informowała o tej sytuacji i ogłosiła raport o szarej strefie). Późno opodatkowano tzw. komponenty do produkcji paliw – utrata przez budżet państwa dochodów w wysokości znacznie ponad miliard złotych[2]. Pomimo stwierdzenia w 1999 r. i w I półroczu 2000 r. u wyżej wymienionych podatników hurtowej sprzedaży komponentów paliwowych na paragony fiskalne[3], bez należytej reakcji organu Ministra Finansów. Zalecenia pokontrolne NIK dla MF doprowadzenia do zgodności rozwiązań zawartych w rozporządzeniach w sprawie podatku akcyzowego, z regulacjami w zakresie wymagań metrologicznych oraz określania jasnych, jednoznacznych oraz możliwych do sprawdzenia przez kontrolę skarbową warunków uprawniających do korzystania z ulg podatkowych. ODSŁONA IINajwyższa Izba Kontroli w informacji „ o wynikach kontroli realizacji dochodów budżetu państwa z podatku akcyzowego KBF-41021-2002 nr. ewidencyjny 137/2003/P02/016/KBF podała: Przepisy wykonawcze regulujące zasady poboru podatku akcyzowego zostały wydane z naruszenie zasad dotyczących przygotowania i uzgadniania aktów prawnych przepisy Uchwały nr. 13 z dnia 25 lutego 1997r. Regulamin Zarządzenia Ministra Finansów nr.7 z 2 czerwca 1999r. – czyli działanie organu MF było bezprawne i niekonstytucyjne. W latach 1999 – 30 czerwca 2002 r. rozporządzenia w sprawie podatku akcyzowego oraz ich zmiany, w 11 przypadkach nie zostały poprzedzone uzgodnieniami wewnątrzresortowymi, a w 2 przypadkach (z dnia 1 oraz 22 marca 2002 r.) międzyresortowymi. Ponadto w wielu przypadkach wyznaczony termin zgłoszenia opinii uniemożliwiał przeprowadzenie nawet niezbędnej analizy przedłożonych do zaopiniowania projektów, przypadku 6 projektów przesłanych do uzgodnień międzyresortowych, wyznaczony termin do zajęcia stanowiska był krótszy niż 7 dni. Dla dwóch projektów termin zgłoszenia opinii wyznaczono w tym samym dniu, dla innych dwóch projektów wyznaczono 1 dzień, a dla projektu z 15 grudnia 2000 r. - 2 dni. Resorty w swoich opiniach wskazywały, że krótki termin utrudniał im zajęcie stanowiska W kolejnych rozporządzeniach Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego, w okresie od 18 grudnia 2000 r. do 31 grudnia 2001 r., zwolniono od podatku akcyzowego sprzedaż oleju napędowego i opałowego dokonywaną przez producenta tego paliwa, na zamówienie czterech, imiennie wskazanych firm, które zaopatrywały armatorów transportu morskiego oraz rybołówstwa morskiego, imienne ustalenie podmiotów upoważnionych do zaopatrywania w paliwo, wykraczało poza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (obowiązującego do 1 października 2002 r.). Upoważnienie to dawało jedynie możliwość wprowadzania w drodze rozporządzeń Ministra Finansów przedmiotowych zwolnień od akcyzy oraz wskazania grup podatników beneficjentów tego zwolnienia. Minister Finansów w rozporządzeniach w sprawie podatku akcyzowego wydanych w latach 1998 - 2001 określał przypadki, w których podatnikami akcyzy były osoby lub jednostki inne niż producent lub importer wyrobów akcyzowych, o czym stanowił art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Z tego powodu w latach 2000 - 2002 Naczelny Sąd Administracyjny uchylał decyzje podatkowe w sprawach ustalenia zobowiązań podatkowych innych podmiotów niż określonych w ustawie, gdyż nakładanie podatków, w tym określanie podmiotów, przedmiotu opodatkowania i stawek podatkowych powinno następować wyłącznie w drodze ustawy. W okresie tym Ministerstwo Finansów nie posiadało jednak danych dotyczących uchylanych decyzji z tytułu orzeczeń NSA ( przyp. wł. passus firmy Best –Oil s.c. z Ciechanowa 120 mln zł w podatku akcyzowego[4]) .Z dniem 31 października 2001 r. ustawy z dnia 18 września 2001 r. zmieniającej ustawę o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym rozszerzyło katalog podmiotów na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie akcyzy co wycofało z obrotu prawnego niekonstytucyjny bubel legislacyjny z sfery finansów publicznych[5] , który naraził wielu przedsiębiorców na straty i bankructwa. W ocenie Najwyższej Izby Kontroli przepisy wykonawcze regulujące zasady poboru podatku akcyzowego wydane zostały, w latach 1999 – 2002, z naruszeniem zasad dotyczących przygotowania i uzgadniania aktów prawnych. Korzystanie doświadczenia fachowców do szczególnego nadzoru podatkowego, znających technologie paliw, ograniczy błędy kontroli. PODSUMOWANIEW konsekwencji zmian ustrojowych i zmian stosunków własnościowych – prywatyzacyjnych w ciągu lat przepisy podatkowe zwłaszcza akcyzowe zostały niezwykle upolitycznione w sektorze paliwowym i są obecnie postrzegane nie jako prosty sposób na wzrost dochodów państwa, lecz jako instrument społecznej i gospodarczej inżynierii z wyraźnym ubarwienie rozrzutności socjalnej tzw. „łatania dziur budżetowych”. Nieprawdopodobnym jest aby sytuacja w finansach państwowych była ,aż tak wadliwie prowadzona w procesie legislacji i działania organów skarbowych , przyczyna leży w korupcji politycznej według scenariusza monopolisty. Przedziwne pomysły przychodziły do głowy legislatorom z Ministerstwa Finansów będąc wpływem lobbystów spod znaku orła oraz z niezwykle wpływowej NAFTY POLSKIEJ , zwykle wystarczała drobna różnica definicji „o słowo” w załączniku do rozporządzenia rzecz łatwa do sforsowania w upolitycznionym resorcie MF. Sensacyjne doniesienie dyspozycyjnej politycznie gazety RZECZPOSPOLITA o 10 mld zł straty budżetu powołującej się na źródła w CBŚ KGP (rozbieżne z sprawozdaniem MSWiA[6]), a według NIK wyniki kontroli przeprowadzonych w latach 1999 - 2002 r. w 2.114 podmiotach, zakończonych określeniem zaległości podatkowych w wysokości 1,5 mld zł. Zespół specjalistów od podatków i lobbystów na rzecz specjalnych przywilejów podatkowych dla konkretnych firm zależnych grup i związanych z PKN ORLEN generuje z opcji politycznej specyficzne działania , komplikując jednocześnie obowiązujące przepisy co w podatku akcyzowym ma szczególne odbicie w pokrzywdzeniu sektora prywatnego dystrybucji hurtowej i detalicznej paliw , czyli skutecznego osłabienia konkurentów na rynku krajowym pod upolitycznionym hasłem „mafia paliwowa i szara strefa” strategia udana zarówno w narzuceniu rynku detalicznego wyłącznym prawom monopolisty , ograniczenia importu paliw , wobec sekujących kontroli skarbowych wyłączono grupę prywatnych hurtowych sprzedawców paliw eliminacja jest sukcesem dla kogo?!.. Wypada podkreślić czego nie było w materiałach kontroli NIK: - Nie wykazała przypadku likwidacji paliw z przemytu przez organa celne- Monitoring paliw nie dotyczy PKN ORLEN Art. 4. pkt. 3) Ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.o Inspekcji Handlowej. Dz.U. nr.4 poz. 25 z 2001r.„Przepisów ustawy nie stosuje się do przedsiębiorców produkujących paliwa”, ilu to dotyczy% stacji firmowych producentów?.- Problem jakości paliw nie został uwzględniony w żadnym z dokumentów dotyczących bezpieczeństwa energetycznego kraju[7]- komu na tym nie zależy? - W 2001 r. przez GUC i Inspekcję Handlową bez własnych laboratoriów, przeprowadzili kontrola jakości benzyny bezołowiowej i oleju napędowego wykazała, że w 35% skontrolowanych stacjach paliw innych niż ORLEN sprzedawano paliwa o o złej jakości (nie spełniające parametrów Polskich Norm)[8],opinia nierzetelna Generalnego Inspektoratu Inspekcji Handlowej[9], o dużej skali fałszowania paliwa w sposób tendencyjny i nierzetelny ukazała się w mediach w formie nagonki na „prywaciarzy” brak było nawet normy i procedury pobierania próbek. - Ostatni przykład z 2004r. wadliwe wyniki i oceny jakości paliw IH np. badania prężności par w benzynach – po raz pierwszy padło słowo – przepraszam w 2004r. ze strony IH. – nie wykazana w raporcie NIK wada normalizacyjna i akredytowanych badań- NIK wyraźnie unika stosowania określenia grupa PKN ORLEN np. ulgę z tytułu produkcji paliw z udziałem komponentu uzyskanego w wyniku przerobu katalitycznego odpadów tworzyw sztucznych PP PE wprowadzono w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego z dnia 17 grudnia 2002 r. na wniosek Rafinerii Jasło zgłoszony w dniu 28 listopada 2002r. co odciążyło monopolistę z kosztów maksymalizując jego zysk globalny rekordowy w rankingu międzynarodowym . - Również wprowadzona w 2001 r. ulga z tytułu produkcji paliw z udziałem zeoformatu[10] jest wykorzystywana jedynie przez Rafinerię Glimar, a konieczność jej utrzymywania jest uzasadniana potrzebami inwestycyjnymi firmy –konkretny przykład działania lobbystów i Polskiej Nafty.- Przepisy dotyczące zasad korzystania z ulgi dla producentów paliw wytwarzanych z udziałem olejów przepracowanych, której stosowanie w latach 2000 - styczeń 2002 r. spowodowało mniejsze wpływy do budżetu państwa w wysokości ok. 1.536 mln zł, są przykładem tworzenia prawa szczególnie skomplikowanego i niejednoznacznego, ponadto w związku ze stwierdzonymi przez kontrolę skarbową nieprawidłowościami, wielokrotnie zmienianego. Czy ten ewidentny manewr prawno legislacyjny wzmocnił firmy podległe PKN ORLEN ekonomicznie?!.- Dla zasłony w celu naprawy własnego błędu legislacyjnego MF wraz z CBŚ i ABW rozpoczęła skrupulatną kontrolę wszystkich dostawców od 1998r (odpadu) oleju silnikowego przepracowanego w skali całego kraju , odwiedzano nawet gospodarstwa rolne i szykanowano dostawców podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czego NIK nie dostrzegł w statystycznej analizie.- Przykładem bałaganu legislacyjnego mogą być niektóre zmiany polegające na zaostrzeniu wymagań w zakresie ciągu technologicznego przerobu olejów przepracowanych, wprowadzone rozporządzeniem Ministra Finansów z 23 czerwca 1999 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie podatku akcyzowego[11], z których Minister Finansów zrezygnował po dwóch miesiącach treść pierwotnego rozporządzenia gdzie nawet w użytych zwrotach była łudząco podobna do opisu technologii włoskiej firmy VISCOLUBE dodatkowo chronionej patentem zagranicznym zgłoszonym w Polsce czego NIK tez nie zauważył? że ten zakres działań legislacyjnych należy do Ministra Ochrony Środowiska [12], w tym obszarze kompetencji oczywista i intensyna gra grupy interesu i lobbystów monopolisty była również niedostrzegana przez kontrole NIK – dlaczego?. Wojciech Stefan Jaroń
[1]
O ujęcie kontrolowanej problematyki w planie kontroli NIK zwrócił się również w dniu 2 sierpnia 2002 r. ówczesny Wiceprezes RM , Minister Finansów Pan Grzegorz Kołodko (pismo nr KS. Sekr/3014/2002).[2]
- ok. 660 mln zł z tytułu potencjalnych należności podatkowych od paliwa wwożonego do Polski w latach 2001 – 2002 (tj. w okresie funkcjonowania zwolnienia z opodatkowania paliwa wwożonego ponad limit 200 litrów w fabrycznych zbiornikach pojazdów),- ok. 300 mln zł z tytuły importu w latach 2000 – 2001 zwolnionych od akcyzy mieszanin olejów napędowych i estrów oleju rzepakowego, tzw. biopaliw,- trudne do oszacowania straty z tytułu wprowadzania do sprzedaży paliw wytwarzanych z nieopodatkowanych komponentów,- trudne do oszacowania straty z tytułu wprowadzania do sprzedaży jako oleju napędowego - nieopodatkowanego oraz nie podlegającego barwieniu i znaczeniu - oleju opałowego którego mniej niż 60% objętościowo destylowało przy temperaturze 3500C.[3]
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących (sprzedaż na paragony fiskalne), zobowiązani są podatnicy sprzedający towary i świadczący usługi, w tym również w zakresie handlu, na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w formie indywidualnych gospodarstw rolnych. W pozostałych przypadkach, zgodnie z art. 32 ust. 1 ww. ustawy, podatnicy obowiązani są wystawiać faktury stwierdzające sprzedaż towarów.[4]
Wyroki NSA w Warszawie w sprawie BEST OIL z 24 lipca 2003r. sygn. Akt III S.A. 243/02, sygn. III S.A. 3068/02, sygn. III S.A. 3384/02[5]
WYROK Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. Sygn. akt P 7/00 ; § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2, poz. 3, Nr 80, poz. 519, Nr 129, poz. 857 i Nr 144, poz. 936) w związku z art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, z zm.) jest niezgodny z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co nie stwarza podstawy zwrotu podatku uiszczonego na podstawie tego przepisu. Sentencja została ogłoszona dnia 16 marca 2002 r. w Dz. U. Nr 23, poz. 242.[6]
Zagrożenie przestępczością gospodarczą w 2001r. „Sprawozdanie MSWiA” 2002r. - przestępstwa karno skarbowe akcyzowe w 2000r. – stwierdzone 495 a w 2001 - 598[7]
Problematyka bezpieczeństwa energetycznego jest przedmiotem dokumentu „Założenia polityki energetycznej Polski do 2020 roku”, przyjętego przez Radę Ministrów 22 lutego 2000 r. oraz dokumentu „Ocena realizacji i korekta Założeń polityki energetycznej Polski do 2020 roku”, przyjętego przez Radę Ministrów 2 kwietnia 2002 r., a także „Informacji o stanie bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz działaniach podejmowanych przez rząd w tym zakresie”, rozpatrzonej przez Radę Ministrów 22 stycznia 2002 r.[8]
Informacja o wynikach kontroli prawidłowości i rzetelności sprzedaży benzyny bezołowiowej Pb – 95 i oleju napędowego w wytypowanych stacjach paliw oraz jakości tych paliw. Główny Urząd Ceł. Inspekcja Handlowa Główny Inspektorat. Warszawa, dnia 23 listopada 2001 r. (medialnie podano że 35% stacji w całej Polsce ?)[9]
Informacja Inspekcji Handlowej o dnia 11 września 2003 r. o wynikach kontroli stacji paliw przeprowadzonej w okresie od 10 czerwca do 31 sierpnia 2003 r. – BK/ANU-035-17/2/03.[10]
Zeoformat jest to wysokooktanowy komponent, wytwarzany na specjalistycznej instalacji, służący do produkcji paliw silnikowych.[11]
Rozporządzenia: Dz.U. nr,157. poz.1035 z 1998r. Dz.Unr.2poz 3 z 1998r 98Dz.U. Nr 57, poz. 599. z 1999r, nr.105.poz. 1197 z 1999r , Min Fin Dz.U. nr148. poz. 1655 z 2001r. , Dz.U. Dz.U.119.poz. 1259 z 2000r. , dotyczące instalacji i zbiórki olejów silnikowych przepracowanych[12]
Dz.U. nr131. poz.1475. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakie powinien spełnić przedsiębiorca produkujący w kraju oleje smarowe z udziałem wytworzonych w kraju olejów bazowych pochodzących z regeneracji, w celu włączenia ich do rzeczywiście uzyskanego poziomu recyklingu (zakres kompetencyjny)
Komentarze
Pokaż komentarze