Współpracujmy z Orbanem

Węgry od 1 stycznia objęły unijną prezydencję, Polska przejmie od nich tę funkcję w drugiej połowie roku. Szansa pozytywnego efektu leży zatem w umiejętności współpracy i kontynuowaniu spraw będących wspólnymi problemami. A takowym jest troska o bezpieczeństwo energetyczne, wyrażona zarówno w priorytecie Węgier jak i Polski.
Współpraca w tej dziedzinie jest dla nas ważniejsza, niż przyłączenie się do chóru uczącego premiera Orbana zasad demokracji. Niech prawo do rzucania kamieniem w obronie wolności mediów mają tylko ci bez grzechu. Polska, niestety, jeszcze takiego prawa moralnego nie ma, bo ma w zamian organ zwany KRRiTV.
W żadnym z krajów Unii Europejskich nie da się zlikwidować wolności mediów. Jest to niemożliwe bez względu na próby narzucania takich czy innych rozwiązań prawnych. Są za to kraje UE, których wolność prowadzenia polityki zagranicznej zależna jest od stopnia bezpieczeństwa energetycznego. Tak się składa, z przyczyn historycznych, że obszar zagrożenia łączy pas państw postsowieckich, od Bułgarii, Serbii, Chorwacji, przez Węgry, Czechy, Słowacje, Polskę do republik bałtyckich. Jest więc rzeczą oczywistą by solidarność tych państw, w obliczu wspólnych problemów, wyraziła się w postaci łączników energetycznych tworzących wspólną sieć przesyłową Południe – Północ. Do tego też zmierza idea zawarta w priorytecie węgierskiej prezydencji.
Dla Polski ta oczywistość przenosi się na konkretne zadania inwestycyjne, częściowo realizowane, częściowo planowane a częściowo zaniechane. Realizowany jest interkonektor pozwalający poprzez Cieszyn połączyć słowackie i polskie gazociągi. W fazie planowanie jest tu także budowa naftociągu łączącego sieć słowacką z polską bazą paliwową w Boronowie (końcówka naftociągu z Płocka). Decyzji politycznych wymaga tworzenie mostu przesyłowego energii elektrycznej, istniejący ma zbyt małą przepustowość, określoną jako rezerwy potrzeb lokalnych. Identyczne zadania czekają nas na północy kraju, gdzie w imię bezpieczeństwa warto zbudować podobne połączenia z Litwą. Perspektywicznie nie tylko most przesyłowy energii elektrycznej ( planowany od blisko 20 lat), lecz i rurociąg tworzący docelowo połączenie północnej Polski z rafinerią Możejki i portem w Kłajpedzie.
Owe oczywistości i zasady solidarności zderzają się z partykularyzmem interesów. Oparta na węglu kamiennym energetyka Polska jest droższa niż produkcja prądu w Czechach i Słowacji; stąd niechęć do budowy mostu. Dla śląskiego węgla zagrożeniem też może być dostęp do tańszego gazu i ropy naftowej z południa. Gra interesów jest więc głównym problemem w realizacji idei połączeń energetycznych od Adriatyku po Bałtyk. Niezbędne są więc polityczne uzgodnienia między państwami.
Podobne istotne znaczenie dla Polski ma węgierski priorytet dotyczący efektywności energetycznej. Warto tu sprawdzić unijną demokracje, czy w tej jej walce o lepszy klimat chodzi rzeczywiście o zmniejszenie emisji czy o wzmocnienie konkurencji pewnego rodzaju wytwórców energii. Najmniej szkodliwa dla środowiska, dla klimatu, dla świata itd jest energia niewyprodukowana; najtańsza jest energia niezużytkowana. Podobnie bezpieczeństwo energetyczne zwiększa się, jeśli mniej nośników energetycznych potrzebujemy. Z tych względów unijne wsparcie dla efektywności energetycznej powinno mieć pierwszeństwo nad dotowaniem energii ze źródeł odnawialnych.
Znów jednak zderzymy się z realnymi interesami. Na zwiększeniu efektywności energetycznej najwięcej zyskają kraje postkomunistyczne, w tym Polska. Tu bowiem efektywność energetyczna jest nadal dwukrotnie niższa niż w krajach „starej” UE. Z dotacji do OZE najwięcej zaś korzystają państwa takie jak Niemcy, Dania, Francja, gdzie produkcja urządzeń do pozyskiwania tej energii jest najlepiej rozwinięta.
Opłacalna jest dla nas solidarność w tych sprawach polsko-węgierska. Potrzebna jest solidarność z premierem Orbanem. To ważniejsze, niż wytykanie sobie u kogo jest gorsza demokracja.