"Atak na wały poprzedził silny ostrzał artyleryjski ze wszystkich dział .Około godziny 8-mej wojska koronne ruszyły do ataku.[....] Hetman Sobieski dla przykładu poprowadził na wały swoich dragonów " sam z gołą szablą pieszo przed swoją partią idac'."Podbiegli do niego do niego oficerowie i zaklinali ,aby nie narażał swojej osoby przez wzgląd na wojska"[...]Wyżsi oficerowie piechoty z obersztami i generałami na czele prowadzili swe regimenty....[...]Mimo sporych strat zaskoczenie sie powiodło .Zanim zaalarmowana turecka obsada szańcowprzybiegła z namiotów, Polacy już na nie się wdarli. [...]Nastapił teraz moment , w ktorym od szybkości i sprawności wojsk zależało całe powodzenie.Piechurzy mieli za zadanie rozkopac wał, a uzyskaną stąd ziemią zasypac fosę i wymościc droge dla jazdy. Była to bardzo ciężka praca i wykonywana pod ciągłym ogniem tureckim. [...] Na szczęście pierwsza droga była juz na tyle gotowa,że oddziały polskiej jazdy mogły ruszyc do obozu , aby przyjśc na odsiecz piechocie" . Itd , itd .Zna to każdy kto choc trochę interesuje się historią Polski. Jeden wielki pokaz mistrzowskiego współdziałania rodzajów wojsk ( artylerii, piechoty , saperów, kawalerii ) oraz wirtuozeria prowadzenia bitwy. Pełen pokaz geniuszu Sobieskiego. Również poczatkowy strategiczny zamysl plan Sobieskiego przedstawiony jako memorandum na marcowym Sejmie był majstersztykiem. W częsci politycznej wymienione byłu srodki , których przedsiewzięcie ulatwiało sytuacje Polski. Sobieski zalecał dzialania dyplomatyczne wobec: Moskali, Cesarza Niemieckiego, ludów bałkańskich ( powstanie) , Mołdawian, Wołochów, Persów,Zaporożców , Kałmuków, Doroszenki , Lipków, Francji, Szwedów, Brandenburczyków, Papieża. W części militarnej zalecał sformowanie 60-cio tysięcznej armii i skierowanie jej części na Ukrainę, częsci do blokowania Kamieńca i części do wkroczenia na Mołdawię.
Tak więc 11 listopada ( święto?) 1673 roku najsilniejsze zgrupowanie tureckie na północ od Dunaju zniknęło z powierzchni ziemi. W tym momencie Sobieski dązył do wyparcia Turków za Dunaj ( zajęcie Mołdawi i Wołoszy , których hospodarowie już przeszli na polska stronę ), przezimowanie na Mołdawi i przyjecie kolejnego tureckiego uderzenia nad Dunajem. Niestety pierwszy odszedl 8-mio tysięczny kontygent litewski hetmana Michala Paca. Sobieski jednak nie rezygnowal i komunikiem parł na południe. I rozpoczeła się wielka dezercja. Nie pomogły surowe kary ; nawet kary śmierci wydawane na oficerów. Wszyscy chcieli zabezpieczyc zdobycz wziętą w Chocimiu, przy okazji ogołacając armię z koni. Sobieski zrezygnował 21 listopada na wiadomośc o śmierci króla, gdy 3 cwierci armii już uciekło. Jednak częśc armii pod dowództwem Sieniawskiego pozostawił na wsparcie hospodarowi mołdawskiemu. Oddział ten przedwcześnie , w styczniu 1674 roku na skutek dywersji tatarsko-tureckiej opóscił Mołdawię. Tak więc po dwóch miesiącach utracono wszystkie korzyści strategiczne ze zwycięstwa chocimskiego.
Trudno nawet oddac słowami jak wielkim wojskowym był Jan Sobieski. Polityk , strateg , taktyk . W kolejnych coroczne kampaniach pokazywał jak efektywnie wykorzystywac środki ( za wyjątkiem 1672 roku gdzie po prostu nie miał środków, bo Rzeczpospolita nie uznała za stosowne zmobilizowac armii ). Pod Chocimiem zastosował manewr ogniowy , zabierając wszystkie armaty Litwinom i przydzielając je prawemu skrzydłu wykonujacemu główny atak. W 1674 roku , w czasie gdy armie rosyjska i turecka toczyly walki na Ukrainie Prawobrzeżnej, Sobieski planował uderzenie na tyły armii tureckiej. Wojska jak zwykle się spóźniły z koncentracją. W 1675 roku przechylił szale kampanii w bitwie pod Lesienicami -znowu zadziałały wszystkie zaplanowane elementy. W 1676 roku dywersyjne dzialania społeczeństwa oniemal nie doprowadziły do klęski , a walki pozycyjne pod Żurawnem należy uznac za sukces Sobieskiego. Jak się wydaje większośc Rzeczpospolitej była już w XVIII-tym wieku, w epoce saskiej i tylko Sobieskiemu udawało się utrzymac Polskę jeszcze przez cwierc wieku na powierzchni. Jemu po prostu sie udawało , co tylko sobie zamierzył.
VIVAT SOBIESKI!
Damian Orłowski " Chocim 1673 " Bellona 2008
PS. Jest jeszcze jedna aktualna pozycja " Wojna polsko-turecka w latach 1672-1676 tomI " Marek Wagner ; Wydawnictwo Inforteditions .
Komentarze
Pokaż komentarze (8)