Cisza przed burzą

31 grudnia 2025 roku prezydent Federacji Rosyjskiej podpisał ukaz, który przeszedł niemal niezauważony w zachodnich mediach. W rzeczywistości jest to dokument o ogromnym znaczeniu: państwo rosyjskie objęło „tymczasowym zarządem” 100% udziałów w dwóch spółkach z grupy CANPAK (dwie polskie firmy produkującej opakowania aluminiowe Canpack) oraz duńskiego producenta izolacji budowlanych Rockwool. Na papierze nie jest to konfiskata. W praktyce – tak.

Właściciel formalnie pozostaje wpisany w rejestrze, ale traci wszystko, co czyni własność realną: kontrolę, dostęp do kont, prawo do zysków i prawo do decyzji. Państwowy zarządca przejmuje fabryki, kontrakty, produkcję i pieniądze. Firma może dalej działać – ale już nie dla swojego właściciela.

Dla inwestora zagranicznego oznacza to jedno: wywłaszczenie bez zapłaty.

W rosyjskim ukazie nie ma ani jednego rubla, euro czy dolara. Nie ma wzmianki o odszkodowaniu. Nie ma procedury wyceny. Jest tylko lista firm przejętych pod „czasowy zarząd”. To mechanizm znany z historii: państwo bierze majątek, a właściciel zostaje z pustym tytułem prawnym.

Jedyną realną drogą obrony jest dziś arbitraż międzynarodowy. Umowy o ochronie inwestycji, które Rosja podpisywała przez dekady z krajami Europy, dają inwestorom prawo do żądania „szybkiego, adekwatnego i skutecznego odszkodowania” w razie wywłaszczenia. Trybunały w Waszyngtonie, Paryżu czy Genewie wyceniają wtedy przejętą firmę – nie według rosyjskich dekretów, lecz według rzeczywistej wartości rynkowej i przyszłych zysków. To często oznacza setki milionów euro, powiększone o odsetki.

Rosja takich wyroków zazwyczaj nie płaci dobrowolnie. Ale świat poza Rosją nie jest bezradny. Rosyjskie konta, nieruchomości i aktywa za granicą mogą być zajmowane – i były zajmowane – w egzekucji takich orzeczeń. Właśnie dlatego Kreml woli „tymczasowy zarząd” od jawnej konfiskaty: liczy na to, że procesy będą długie, a polityka zmęczy poszkodowanych.

UKAZ

PREZYDENTA FEDERACJI ROSYJSKIEJ**

O wprowadzeniu zmian do wykazu mienia ruchomego i nieruchomego, papierów wartościowych, udziałów w kapitałach zakładowych (wspólników) rosyjskich osób prawnych oraz praw majątkowych, w odniesieniu do których wprowadzono tymczasowy zarząd, zatwierdzonego Ukazem Prezydenta Federacji Rosyjskiej z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr 302

1.W rozdziale IV wykazu mienia ruchomego i nieruchomego, papierów wartościowych, udziałów w kapitałach zakładowych rosyjskich osób prawnych oraz praw majątkowych, w odniesieniu do których wprowadzono tymczasowy zarząd, zatwierdzonego Ukazem Prezydenta Federacji Rosyjskiej z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr 302

„O tymczasowym zarządzie niektórym mieniem”

(Zbiór Ustawodawstwa Federacji Rosyjskiej, 2023, nr 18, poz. 3290; nr 29, poz. 5433; nr 39, poz. 7010; nr 48, poz. 8550; nr 52, poz. 9602; 2024, nr 9, poz. 1226; nr 12, poz. 1606; nr 16, poz. 2212; nr 18, poz. 2417; nr 29, poz. 4223; nr 37, poz. 5540; nr 41, poz. 6131; nr 43, poz. 6382; nr 50, poz. 7722; 2025, nr 1, poz. 4; nr 5, poz. 1438; nr 14, poz. 1697; nr 28, poz. 3952; nr 34, poz. 5098; nr 35, poz. 5176, 5179; nr 41, poz. 6008),

wprowadzić następujące zmiany:

a) uzupełnić o punkt 50 o następującej treści:

„50. 100 procent udziałów w kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością „KEN-PAK”, należących do KENPAK S.A. „StahlElement”.”

b) uzupełnić o punkt 51 o następującej treści: