Rząd Narodowy 1914

W czasie Powstania Styczniowego Rząd Narodowy (czyli konspiracyjny rząd polski w odróżnieniu od oficjalnego rządu rosyjskiego) miał jedyny atrybut i znak swojej władzy: pieczęć z trójdzielnym herbem Polski-Litwy-Rusi. Komisarz czy delegat Rządu otrzymywał „legitymację” z odciskiem tej pieczęci i swoim nazwiskiem oraz czysty skrawek papieru z takim samym odciskiem i w sytuacji zagrożenia przekazywał go następnej osobie, która mogła w razie potrzeby wpisać swoje nazwisko. Posiadacz tej „pieczęci” stawał się przedstawicielem Rządu Narodowego z dyktatorską władzą, uznawaną przez społeczeństwo polskie na terenie zaboru rosyjskiego, a nawet przez Rosjan.

Józef Piłsudski miał taki autentyczny znak Rządu Narodowego z roku 1863: małą bibułkę z odciskiem pieczęci Rządu Narodowego, którą przekazał mu właściciel warsztatu farbiarskiego w Siedlcach w roku 1904. Ten widoczny atrybut władzy miał dla Piłsudskiego wielkie znaczenie, skoro opowiada o nim szeroko w swojej pracy Rok 1863.

Kiedy w sierpniu roku 1914 „powoływał” Rząd Narodowy, był jego jedynym członkiem i przedstawicielem. Gdyby Śliwiński czy ktokolwiek w Warszawie dołączył do tego rządu, nie zmieniłoby to sytuacji: Piłsudski byłyby jego jedynym członkiem, zdolnym do uniesienia majestatu Rzeczypospolitej, która nie istniała. Tak było przez poprzednie 20 lat, kiedy był jedynym rzeczywistym wodzem PPS. W roku 1914 posiadał nie tylko symboliczny mandat pokoleń bojowników niepodległości, jako jedyny żołnierz polski od 1893 roku, namaszczony przez literaturę polską w osobie Żeromskiego, ale i rzeczywistą legitymację z pieczęcią Rządu Narodowego. Dawało mu to dyktatorską władzę, tak wtedy potrzebną. Dawało mu osobiście tę siłę moralną, którą inni w nim widzieli, ale nie znali jej źródła.