Boję się Żydów

Ta krótka rozmowa pozostawiła jednak we mnie pewne niespodziewane uczucie, coś niezawinionego przez żadną ze stron. Była to obawa, że moje głośno wypowiedziane pytania czynią ze mnie, w odczuciu rozmówcy przynajmniej, antysemitę. Chyba właśnie ten niepokój spowodował, że nie drążyłem tematu. Kto wie, może i mój rozmówca nie był zbyt rozmowny wyczuwając to samo w powietrzu.

I przypomniałem sobie, że gdy zacząłem czytać o historii Żydów, i pomyślałem, że fajnie byłoby napisać coś o tym na blogu to poczułem to samo – niepokój czy ktoś nie weźmie mnie za antysemitę. A wiec, zdałem sobie sprawę: ja boję się Żydów! I zawstydziłem się. Przecież kiedyś było całkiem inaczej. Kiedyś myśląc „Żydzi” stawał mi przed oczami Frampol – rodzinne miasto moich dziadków gdzie przez wieki Żydzi i Polacy współżyli w pokoju. Przypominała mi się tradycja mojego rodzinnego Lublina z żywą wciąż pamięcią o żydowskich mieszkańcach Starego Miasta, o jasnowidzącym z Lublina, o chasydach i lubelskiej szkole rabinów. Przychodziły mi na myśl żydowskie knajpki i klezmerskie koncerty na które chodziłem kiedyś z kolegami.  

Dziś skojarzenia mam inne: Jedwabne, żydokomuna, antysemityzm, polakożerstwo. Jednym słowem historia wzajemnych oskarżeń i krzywd, prawdziwych i urojonych. Dawną ciekawość zastąpiła obawa, niegdysiejszą fascynację - poczucie krzywdy.

Czy ktoś może się temu dziwić? Wszak gdy byłem młody czytałem o wielu wiekach pokojowego współistnienia Żydów i Polaków. O tym, że Polska stała się domem dla Żydów prześladowanych gdzie indziej. Czytałem o tajnych kursach wojskowych organizowanych przez Wojsko Polskie dla Żydów chcących walczyć z Arabami w Palestynie, czytałem o broni przekazywanej Żydom przez AK i o ocaleniu dziesiątków tysięcy Żydów przez Polaków, którzy ukrywali ich w swych domach w czasie okupacji.  

Potem jednak pewien przewodnik po Majdanku opowiedział mi, że przyjeżdzające tu grupy żydowskie nie chcą polskich przewodników, że towarzyszą im ochroniarze, że nie chcą spotykać się z polską młodzieżą, i w końcu że żydowscy przewodnicy opowiadają młodym Izraelitom, że to Polacy mordowali Żydów w obozie koncentracyjnym na Majdanku! Potem usłyszałem historie o tym co robili miejscowi Żydzi po wkroczeniu Armii Czerwonej do Frampola, czytałem o roli Żydów w Polsce w roku 1920, 1939 i 1945. W końcu przyszło Jedwabne – nagłośnienie dawno osądzonej zbrodni i nakłonienie polskiego prezydenta do przepraszania za czyn grupy lokalnych bandytów sprzed lat. I pytanie bez odpowiedzi: czemu premier Izraela nie przeprasza nas analogicznie za krzywdy jakich Polscy doznali od Żydów? Powoli sączyła się też świadomość, że trudne tematy polsko – żydowskie lepiej omijać. Wszak ludzie mający jakiekolwiek zastrzeżenia do Żydów są publicznie szufladkowani jako „antysemici”, wypychani z towarzystwa, pozbawiani posad i odsądzani od czci i wiary.

Tak chyba narodził się mój strach, a mówiąc precyzyjniej instynkt omijania spraw żydowskich. To był koniec fascynacji piękną kulturą i światem mentalnie  odległym ale geograficznie i historycznie tak bliskim. Szkoda.

I tak sobie pomyślałem - może kiedyś, gdy zaczniemy otwarcie mówić to co myślimy o polsko – żydowskiej przeszłości, gdy odważymy się bronić naszego punktu widzenia, a gdy trzeba także weryfikować własne poglądy; może wtedy zniknie strach i zamiast niego znów będzie miejsce na wzajemną fascynację? Może.

Więc raz kozie śmierć. Robę ostatnią korektę i puszczam ten tekst w świat. Może coś z tego będzie dobrego. Może mnie nie zjedzą.