119 obserwujących
705 notek
1623k odsłony
  3900   0

Dwóch senatorów RP w jednej celi na Łubiance

W 1923 r. prof. Mojżesz Schorr objął funkcję rabina i kaznodziei Wielkiej Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. Jak wspomina jego wnuk Amir Schorr:

„[…]W szabat przychodzili do synagogi Żydzi ze wszystkich dzielnic Warszawy. Przybywali też przywódcy żydowscy oraz ludzie kultury z całej Europy, którzy chcieli spotkać Dziadka. [...] Przed modlitwą ulica Tłomackie była zamykana przez konne jednostki policji, które ograniczały ruch uliczny mogący zakłócić modlitwę szabatową. Żydzi wypełniali plac i synagogę. [...] Ludzie przybywali z bliska i z daleka, aby usłyszeć kazania Dziadka. Szczególnie w trudnych czasach. Przybywali do niego po słowa Tory, siłę i pociechę. Kiedy przemawiał, oczy wszystkich zwrócone były na niego. […]"

W 1925 r. prof. Schorr podjął pracę na Uniwersytecie Warszawskim - jako kierownik Zakładu Języków Semickich i Historii Starosemickiego Wschodu. Należał do założycieli powstałego w 1927 roku Instytutu Nauk Judaistycznych w Warszawie oraz, kilka lat później, Głównej Biblioteki Judaistycznej przy Wielkiej Synagodze. Uroczyste otwarcie Głównej Biblioteki Judaistycznej przy Tłomackiem 5 nastąpiło 22 kwietnia 1936 r. Przemawiając podczas tej uroczystości prof. Mojżesz Schorr nazwał nową bibliotekę „Świątynią Wiedzy obok Świątyni Wiary” i dodał:

[…] jesteśmy szczęśliwi i dumni, że dzieło wykończone i ukoronowane, dzięki wysiłkom społeczeństwa żydowskiego, dzięki poparciu władz rządowych, instytucji komunalnych i wyznaniowych… odtąd służyć będzie jako ośrodek nauk judaistycznych, jako krynica wiedzy o narodzie żydowskim na pożytek i chwałę obecnym i przyszłym pokoleniom, na chwałę żydostwa, na ozdobę stolicy […]”

Główna Biblioteka Judaistyczna była nowocześnie zaprojektowana i wyposażona w nowoczesne urządzenia i sprzęt; pod tym względem porównywana była z biblioteką Kongresu USA. Przed wybuchem wojny biblioteka liczyła ok. 36 600 pozycji (w tym rękopisy i stare druki pochodzące z XV, XVI, XVII wieku), a roczna liczba wypożyczeń wynosiła około 19 tysięcy. W grudniu 1939 r. Niemcy zrabowali księgozbiór. W wyniku wojny Główna Biblioteka Judaistyczna, podobnie jak inne biblioteki publiczne i prywatne Warszawy, straciła większość zbiorów (blisko 90%). Po 1945 r. część księgozbioru udało się odzyskać, a wypalony gmach odbudowano (obecnie jest siedzibą Żydowskiego Instytutu Historycznego).

Mojżesz Schorr wyznawał poglądy syjonistyczne, jednak nie należał do żadnej partii politycznej, natomiast uczestniczył aktywnie w życiu społecznymi charytatywnym polskich Żydów. Jako zwolennik osadnictwa w Palestynie, należał do kierownictwa Agencji Żydowskiej. Pełnił zaszczytną funkcje prezesa polskiego Towarzystwa Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, a w 1925 r. był honorowym gościem na ceremonii otwarcia uczelni. Był również publicystą – opublikował wiele artykułów w ukazującym się we Lwowie dzienniku „Chwila”. Było to pismo syjonistów, a jego redaktorem naczelnym w latach 1920 -1 939 był Henryk Hescheles (ojciec poety Mariana Hemara).

W 1935 r. prezydent Ignacy Mościcki powołał prof. Mojżesza Schorra na członka Senatu Rzeczypospolitej.

Wśród napięć i gorączki zawisłych nad losami państw europejskich, w trudnej i skomplikowanej sytuacji międzynarodowej nakazującej każdemu państwu zachowanie wyjątkowej czujności i zajęcie zdecydowanej postawy pogotowia obronnego, oddajemy się w tej dziedzinie, aby dokoła sprawy obronności Polski skupiły się wszystkie zasoby kraju, zespoliły siły wszystkich obywateli. Chcemy wraz z wszystkimi silnej Polski, gotowi jesteśmy jej całości i niepodległości bronić ofiarą z mienia i krwi (fragment z przemówienia wygłoszonego w Senacie przez Mojżesza Schorra, na rok przed wybuchem wojny).

Mojżesz Schorr w 1905 r. zawarł małżeństwo z Tamarą Ben Jacob, córką działacza syjonistycznego i publicysty, wileńskiego bankiera Itzaka Ben Jacoba. Z tego związku przyszło na świat sześcioro dzieci; jedna z córek Debora zmarła w dzieciństwie. Dwaj synowie Ludwig (architekt) i Joshua (inzynier) osiedlili się w Palestynie. Do Palestyny wyemigrowała również z mężem najmłodsza córka Ester. Najstarsza córka Sonia wyszła za mąż za Artura Millera, prawnika, wysokiego urzędnika Ministerstwa Sprawiedliwości. Podczas wojny Sonia i Artur Millerowie mieszkali najpierw Paryżu, a później udało im się emigrować do USA. Młodsza od Soni, córka Felicja wyszła za mąż za Maksymiliana Kona, syna głównego udziałowca „Widzewskiej Manufaktury” – Oskara Kona, podówczas jednego z najbogatszych ludzi w Polsce. Tuż przed wybuchem wojny Maksymilianowi udało się wyjechać do USA.

Po ataku III Rzeszy na Polskę prof. Schorr wraz z zoną Tamarą zdecydowali się wyjechać z Warszawy. 6 września rozpoczęli wędrówkę na wschód. Celem ich podróży było położone w pobliżu Równego miasteczko Ostróg, gdzie przebywała ich córka, Felicja Kon, razem z trójką dzieci (dwoje własnych i jedno siostry Soni). Prof. Schorr i jego żona dotarli tam 27 września.

Lubię to! Skomentuj13 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura