Tootigkeits - und Legebericht Nr. 5 der Einsatzgruppen der Sicherheitspolizei und des SD in der UdSRR (Berichtszeit vom 15.-30.9. 1941), Fond 500, opis 1, folder 25, USHMMA Osobyi Archiv, RC 11-001 M Reel 183.
"Raport nr 5 dot. działalności i sytuacji grup operacyjnych SP i SD w ZSRS od 15 do 30 września 1941 r.
[...]
"Pododdział operacyjny działający w okręgach Rokiskis, Sarasai, Perzai i Prienai z tych samych powodów osiągnął już liczbę osób podległych egzekucji na 85 000. Wymienione okręgi są wolne od Żydów.
e) Polski ruch oporu
W obwodzie wileńskim udało się wpaść na ślad nowych i konspiracyjnych knowań Polaków. Okazało się przy tym, że polski katolicki kler częściowo ściśle współpracuje z polskimi kręgami konspiracyjnymi i wspiera je finansowo.
Według jeszcze nie potwierdzonego meldunku arcybiskup Wilna (*) dał instrukcje podległym mu duchownym, aby wezwali lidność do odkładania połowy z ich wyrobów, aby w przypadku spodziewanego przełomu powracająca polska armia znalazła zaopatrzenie.
Oprócz tego Polacy zorganizowali tak zwaną "ochronę Żydów", według której każdy Polak zobowiązuje się objąć ochroną jednego Żyda. W ogóle widoczna jest ścisła współpraca między Polakami a Żydami. (**)
f) Polski ruch oporu
Kwestia polska przybiera coraz większe rozmiary w byłych północno-wschodnich terenach Polski wokół Nowogródka i Baranowicz, przy czym rozszerza się ten problem od strony Polski nawet na dawno zajęte przez Sowietów tereny przygraniczne.
Gdy postępowanie Polaków dzisiaj na pozór w pierwszym rzędzie kieruje się przeciwko Białorusinom, to jednak jasno widoczna jest myśl, aby przez wyłączenie Białorusinów z gry zapewnić sobie najważniejsze pozycje, z których jak sądzę będą mogli z powodzeniem zrealizować swoje własne cele polityczne i opór przeciwko niemieckiej okupacji. Polacy działają przy tym stosując następujące środki:
1. Polska inteligencja, z powodu swej znajomości języka niemieckiego dąży do zasadzenia się we wszystkich decydujących urzędach i do opanowania niższego aparatu administracyjnego.
2. Przez legalną i nielegalną imigrację polskich posiadaczy i funkcjonariuszy ruchu oporu planowo wzmacnia się polska warstwa inteligencji.
3. Prawie wyłącznie polskie rzymsko-katolickie duchowieństwo rozwija nadzwyczajną aktywność pod względem narodowo-politycznym."
[...]
* Ks. Arcybiskup Romuald Jabłrzykowski (1876-1955) Ukończył Akademię Teologiczną w Petersburgu. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1901 r. Arcybiskup diecezji wileńskiej IX 1926-1945, aresztowany przez kolaboracyjną policję litewską 13 III 1942 roku, internowany w klasztorze w Mariampolu na Litwie Kowieńskiej. Do Wilna powrócił 5 VIII 1944 roku. W XII 1944 został aresztowany przez władze sowieckie. Więziony w Wilnie, ciężko chorował. Zwolniony na skutek złego stanu zdrowia 22 II 1945. Zmuszony do opuszczenia Wilna, przeniósł się do Białegostoku, gdzie kontynuował pracę duszpasterską. Tam zmarł 10 VI 1955.
** Życzliwe nastawienie wileńskich Polaków do Żydów potwierdza dziennik Hermana Kruka. Według niego, 8 września 1941 Polacy modlili się za Żydów publicznie przy Ostrej Bramie. Następnie polska ludność chrześcijańska masowo dostarczała jedzenie do getta, podawała jedzenie żydowskim robotnikom przymusowym, oraz odwiedzała przyjaciół i znajomych. 6 maja 1942 r. kolumna polskich więźniów pod strażą litewską, przechodząc koło getta, wznosiła okrzyki "Niech żyją Żydzi!", Kruk skomentował: "postawa ludności chrześcijańskiej, a właściwie mówiąc Polaków, jest zupełnie niezwykła [extraordinary]." Zob.:Herman Kruk: "The Last Days of the Jerusalem of Lithuania [Poland - przyp.mój]: Chronicles from the Vilno Ghetto and the Camps, 1939-1944
za: Wojciech J.Muszyński, Marek J. Chodakiewicz, "W cieniu Barbarossy", Glaukopis nr 1, 2003
***
"[...] Jakub Wygodski – w latach 1922–1930 poseł na Sejm RP i prezes gminy żydowskiej w Wilnie – już w październiku 1939 r. poparł likwidację przez Niemców i Sowietów państwa polskiego. Jasno wówczas deklarował, że „większość społeczeństwa żydowskiego wyraża zadowolenie, że do Wilna wkroczyli Litwini". Wygodski szybko stał się z własnego wyboru obywatelem Litwy Jokūbasem Vygodskism. Podobne stanowisko zajął Icchak Giterman, pochodzący z Ukrainy, a w latach 1926–1939 dyrektor krajowego oddziału organizacji charytatywno-pomocowej American Joint Distribution Commitee (AJDC). Gdy po kampanii wrześniowej znalazł się w Wilnie, publicznie pochwalił zabór Wilna przez Litwinów i wystąpił o litewskie obywatelstwo. Jesienią 1939 r. co najmniej kilka tysięcy Żydów z Wileńszczyzny porzuciło Polskę, stając się obywatelami Litwy. Ale Żydzi równie chętnie przyjmowali obywatelstwo sowieckie, zostawali też funkcjonariuszami nowej sowieckiej administracji. Oczywiście, że nie cała, nawet nie większość społeczności żydowskiej, jaka zamieszkiwała przedwojenną Polskę, wyrażała radość z powodu jej upadku i entuzjazm dla jej okupantów. Ale jesienią 1939 r. takie postawy wśród Żydów były nader częste. A był to dopiero początek wojny.[...]"
http://www.uwazamrze.pl/artykul/766435,995313-Jak-Zydzi-kolaborowali-z-Niemcami.html?p=1
Komentarze
Pokaż komentarze (6)