"Mamy tu, w Wilnie, dobrą połowę mieszkańców Żydów, w innych miastach liczba ich dochodzi do 3/4 ludności i cała ta masa ludzi nie ma nic wspólnego z otaczającą ją ludnością, nawet przeciwnie, gotowa przeciwko niej stanąć. Jeżeli od 1863 roku rusyfikacja kraju zrobiła postępy, to właśnie wśród ludności żydowskiej. Każdy Żyd, który się choć trochę wybił nad średni, nader niski poziom materjalny i umysłowy swych współwyznawców, staje się Rosjaninem, zaczyna się przejmować moskiewską kulturą. Nie pomaga tu wcale tak częste policzkowanie Żydów przez rząd rosyjski, nie pomagają prześladowania i poniżanie godności ludzkiej; pomimo to wszystko garną się oni do przesladowców i uważają sobie za honor być tam, gdzie im publicznie drzwi wskazują." (1893 r.)
J. Piłsudski, "Pisma - mowy - rozkazy" t.1. str.16-17
***
"W 1912 r. Dmowski ponownie ubiegał się o wybór do czwartej Dumy. Tym razem miał bardzo trudne zadanie. Jego polityka nie spotykała się ze zrozumieniem, zaś skomplikowana ordynacja wyborcza uzależniała faktycznie wybór polskiego kandydata od pozyskania sobie przynajmniej części elektorów żydowskich (których było 46 na ogólną liczbę 83). Głosy żydowskie, nawet te reprezentujące interesy bogatego mieszczaństwa żydowskiego padły na kandydata PPS-Lewicy [w 1918 współtworzyła KPRP/KPP - przyp.mój] Eugeniusza Jagiełłę. Przepadł nie tylko Dmowski, ale również jego kontrkandydat Kucharzewski, który skrytykował napływ Żydów rosyjskich zwanych Litwakami. Fakt skierowania głosów żydowskich na kandydata rewolucyjnej lewicy - wrogiej sprawie polskiej - mógł być szokiem. Obserwacje poczynione wcześniej przez Sokolnickiego potwierdzają, iż Żydzi na ziemiach polskich kierowali się pobudkami nacjonalistycznymi, to znaczy gotowi byli w skrajnych przypadkach przejść do porządku dziennego nad różnicami społecznymi, a nawet kulturowymi, aby zjednoczyć się przeciwko Polakom, niezależnie od tego czy byli to zwolennicy Narodowej Demokracji, czy niepodległościowi socjaliści. Żydzi w zaborze pruskim wręcz identyfikowali się z polityką niemieckiego zaborcy. Od tego momentu datuje się zaostrzenie stanowiska Dmowskiego w sprawie żydowskiej oraz początek tzw. bojkotu antyżydowskiego. Spór polsko-żydowski był kolejną - obok sporu z zaborcami - płaszczyzną walki o zachowanie polskiej tożsamości."
W. Turek, "Arka Przymierza. Wojciech Wasiutyński 1910-1994. Biografia polityczna."
O książce i jej bohaterze można przeczytać tutaj:
http://rafal.zgorzelski.salon24.pl/134664,wojciech-wasiutynski
Komentarze
Pokaż komentarze (9)