W połowie marca 1934 r. przed Trybunałem Przysiegłych rozpoczął się proces aresztowanych w 1933 roku 36 komunistów działających w Rzeszowie i okolicach. Prasa zapowiadała go jako pierwszy tak duży na terenie Małopolski środkowej. Na rozprawie zeznawać miało ok. 100 świadków. Rozprawie przewodniczył wiceprezes sądu okręgowego dr Byszewski a "wotować" mu mieli sędziowie Górski i Iwanicki, oskarżał prokurator Łukawski. W roli obrońców wystąpili adwokaci dr Rosenblatt i Gut z Przemyśla, dr März z Tarnowa, dr Kohane i adwokat Reich z Rzeszowa. Gmachu sądu strzec miały posterunki policyjne. Komuniści wieku od 19 do 36 lat, działali wśród robotników, uczniów i mieszkańców wsi, wśród których agitowali krytykując "położenie ekonomiczne chłopa i robotnika polskiego, a zachwalali stosunki panujące w Rosji sowieckiej". Wyrok ogłoszono 24 marca 1934 r., skazano 22 komunistów, pozostałych uniewinniono.
"Masowy proces komunistów
36 osób na ławie oskarżonych
RZESZÓW, 16.3.
Wczoraj przed Trybunałem Przysięgłych rozpoczął się, pierwszy na terenie Małopolski środkowej, masowy proces komunistyczny przeciwko 36 wywrotowcom, oskarżonym o przynależność do Komunistycznej Partji oraz akcję antypaństwową. Oskarżeni w okresie dwóch ostatnich lat prowadzili wśród ludności miast i miasteczek Małopolski środkowej wytężoną propagandę komunistyczną, rozrzucając wielkie ilości odezw i ulotek o treści antypaństwowej. Odezwy redagowali czołowi działacze komitetu rzeszowskiego komunistycznej partji, a drukowali je w zakonspirowanej drukarni w Rzeszowie. Ponadto urządzano masówki komunistyczne pod fabrykami i szkołami. W roku 1933 policja przystąpiła do likwidacji okręgowego komitetu komunistycznego na terenie Rzeszowa.
Rozprawa wzbudziła zrozumiałe zainteresowanie. Potrwa ona kilkanaście dni."
"(...) Podsądni szerzyli działalność wywrotową wśród robotników i uczniów, urządzali t.zw. "masówki" i rozrzucali ulotki na własnej drukarni tłoczone.
Działalnością swą komuniści z miasta Rzeszowa sięgali do gmin wiejskich, gdzie pod osłoną bnocy za pośrednictwem swych sympatyków urządzali z chłopami zebrania, na których krytykowano położenie ekonomiczne chłopa i robotnika polskiego, a zachwalano stosunki panujące w Rosji sowieckiej i starano się w ten sposób wciągnąć do partji komunistycznej młodzież wiejską.
Jednostki bardziej między oskarżonymi ruchliwe urządzały się w ten sposób, że pod pokrywką kół młodzieży lub kół dokształcających wchodziły w łączność z młodzieżą robotniczą, przyczem na codziennych prawie zebraniach karmiły ją literaturą, zwolna urabiając w niej przekonania komunistyczne, poczem potakiem przygotowaniu wciągały ją do pracy w partji.
W ciągu marca 1933 r. policja państwowa po zebraniu ścisłego materjału dowodowego przystąpiła do likwidacji podokręgowego komitetu rzeszowskiego Komunistycznej Partji Polski i oskarżonych [zaczęła] osadzać w więzieniu.
Na rozprawie oskarżeniu zaprzeczają, by byli członkami partji komunistycznej i rozwijali w tym kierunku jakąkolwiek działalność.
Jedynie osk. Abraham Low poczuwa się częściowo do winy i przyznaje, że należał do Kom. Zw. Młodz. jednakże żadnej działalności nie rozwijał.
W piątek zakończy się przesłuchanie oskarżonych i nastąpi postępowanie dowodowe."
"Rzeszów. W 4 i 5 dniu rozprawy przeciwko 36 komunistom przesłuchiwano dalszych świadków dowodowych. Z zeznań tych wynika, że prawie wszyscy oskarżeni byli członkami bądź K.P.P bądź Komunistycznego Związku Młodzieży. Dotychczas przesłuchano już 30 świadków"
"Skazanie 22 komunistów za działalność wywrotową
Rzeszów 26. III - Zapadł tutaj wyrok w sprawie 36 komunistów. Przewód sądowy trwał 9 dni poczem w ostatnim dniu przewodniczący pouczył przysiegłych o obowiązkach.
Następnie ława przysięgłych udała się na naradę, po której przewodniczący ławy odczytał werdykt, uznający winę 22 oskarżonych, a po 3 godzinnej naradzie przewodniczący trybunału ogłosił wyrok skazujący głównego oskarżonego Haskela Flickera na 4 lata więzienia [...]
oraz:
"Alster Szymon, Wilkenfeldówna Chana, Horn Róża, Herbst Rachele i Nussbaum Leopold po 3 lata więzienia, wszyscy z pozbawieniem praw obywatelskich i publicznych praw honorowych na przeciąg 10 lat, Dziedzic Leopold, Bąk Jan, Unger Ozjasz i Dziedzic Marjan po 2,5 roku więzienia, Osen Michał, Seiler Balka, Schoenborn Jan, Micał Augustyn i Hillinger po 2 lata więzienia, Schiffman Mojżesz na 1,5 roku więzienia, Schoenborn Ludwik, Unger Mendel, Berner Moses i Licht Meilech po 15 miesięcy, Kura Stanisław i Loew Abraham po 1 roku więzienia oraz utratę praw obywatelskich i publicznych praw honorowych. Uniewinnieni zostali: Budet Samuel, Micał Wojciech, Ciepiela Albin, Seiler Małka, Achtman Rachela, Dziedzic Roman, Last f. Segel Herman, Horn Chana, Szalacha Bronisław, Rak Stanisław, Beresch Berta, Braun Chawa, Zimbler i Kopler Eljasz."
-różne wersje pisowni nazwisk i w jednym przypadku wys. wyroków (0,5 roku w miejsce 1 roku)
***
O partii komunistycznej w, czy raczej przeciw II RP.
KPRP była od marca 1919 sekcją Kominternu na terenie II Rzeczypospolitej. Jej celem strategicznym była rewolucja socjalna, która wiązała się w ujęciu KPP z likwidacją państwa polskiego i wcieleniem jego terenów do Związku Sowieckiego jako republiki sowieckiej (przy rewizji granic nowo powstałej republiki na rzecz sąsiadów). Z uwagi na cele statutowe, zarządzanie z ośrodka poza granicami Rzeczypospolitej (Komitet Wykonawczy Kominternu jako organ nadrzędny KPRP - sekcji Kominternu) i udział działaczy KPRP w wojnie polsko-bolszewickiej po stronie Rosji Sowieckiej przeciwko Polsce, a także poparcie KPRP jako partii dla ZSRS w czasie wojny, działalność KPRP (a później KPP) została uznana za antypaństwową. Była ona nielegalna na terenie Rzeczypospolitej od marca 1919 (tolerowana do lipca 1920) do rozwiązania KPP przez Komintern w 1938.
http://www.brynsk.netii.net/Wsie_KPRP_Hist.jsp
Komentarze
Pokaż komentarze (7)