Fishel Rosenberg vel Fred Rose urodził się w 1907 r. w Lublinie, gdy miał 13 lat jego rodzina wyjechała do Kanady, zamieszkali w Montrealu. Rosenberg w wieku 18 lat, za namową starszego brata zaangażował się w działalność w młodzieżowym ruchu komunistycznym (YCL), póżniej został członkiem nielegalnej wówczas Komunistycznej Partii Kanady (CPC). W latach 20-tych podróżował do Związku Sowieckiego, komisja badająca sprawę jego szpiegowskiej działalności uzna po latach, że to właśnie podczas tych wyjazdów został waraz z kolegą (Sam Carr vel Shmuel Kogan/Cohen) zrekrutowany i przeszkolony do pracy dla sowieckiego wywiadu (według innej wersji do rekrutacji doszło w 1940 r. (NKWD), być może chodzi o dwie różne służby? albo obudzenie śpiocha?). Rosenberg/Rose był dwukrotnie aresztowany na przełomie lat 20-tych i 30-tych za działalność wywrotową, spędził rok w więzieniu. Od 1935 r. zaczął startować w wyborach z ramienia partii komunistycznej. Na początku II wojny światowej partia komunistyczna została zdelegalizowana. Po kampanii propagandowej jej liderzy zostali zwolnieni z internowania, zmienili nazwę partii na Labor-Progressive Party (Postępowa Partia Pracy) i działali legalnie w latach 1943-59. Jedynym posłem do parlamentu z ramienia LPP (okręg wyborczy Cartier) został wybrany w 1943 i następnie w 1945 r. Fred Rose.
5 września 1945 roku, Igor Guzenko szyfrant służący w ambasadzie sowieckiej w Ottawie, będący jednocześnie porucznikiem sowieckiego wywiadu wojskowego - GRU, na wieść o wezwaniu do powrotu do ZSRS, zabiera swoją wiedzę, szereg gromadzonych od jakiegoś czasu dokumentów i zgłasza się do Kanadyjczyków.
Igor Guzenko - szyfrant, GRU
Guzenko był częścią grupy GRU przysłanej w czerwcu 1943 r., (wybory odbyły się w sierpniu). Zadaniem grupy było zdobycie informacji o projekcie bomby atomowej, nad której powstaniem pracowano również w Kanadzie. Aresztowania nastąpiły dopiero na początku następnego roku, co zaskoczyło trochę sowieckich funkcjonariuszy, przez jakiś czas sądzili nawet, że obawiając się skandalu Kanadyjczycy będą chcieli załatwić tę sprawę po cichu.
Nikołaj Zabotin, oficjalnie sowiecki attaché wojskowy w Ottawie, nieoficjalnie - szef rezydentury GRU
Aresztowania nie ograniczyły się do Kanady, w której na początku 1946 r. zatrzymano ok. 20 członków siatki szpiegowskiej. Wśród zatrzymanych znalazł się Fred Rose (zdążył jeszcze wziąć udział w 1945 r. w imprezie w ambasadzie ZSRS, z okazji rocznicy wybuchu rewolucji bolszewickiej).
Fishel Rosenberg vel Fred Rose
Rose został skazany na 6 lat więzienia za przekazanie sowieckim służbom informacji na temat materiału wybuchowego RDX, które uzyskał od swojego agenta Raymonda Boyera, profesora chemii na uniwersytecie McGill i współpracownika National Research Council (stąd pochodziły informacje o materiale wybuchowym). Boyer został zwerbowany przez Rose'a i, jak zeznał, przekazywał mu informacje przez ponad rok.
Sędzia do Freda Rose'a, na rozprawie:
"Przybyłeś tutaj z Polski, kiedy byłeś biedny i nieszczęśliwy. Znalazłeś szczęście i dobrobyt w Kanadzie. W zamian zdradziłeś kraj, który cię przyjął."
Po odsiedzeniu wyroku i wyjściu na wolność, Rose nie mógł znaleźć pracy. Do Polski przyjechał w 1953 roku, w wieku 46 lat. Był redaktorem/wydawcą anglojęzycznego pisma pt. Poland [!] , o polskiej kulturze [!], przeznaczonego do sprzedaży za granicą.
Zmarł w Warszawie w 1983 r.
Komentarze
Pokaż komentarze (3)