27.XII.1918 Patria mihi vita mea multo est carior

„Ojczyzna jest nam droższa niż życie!”

Zbliża się rocznica jednego z bardziej chwalebnych czynów patriotycznych w naszej historii. 27 grudnia 1918 roku wybuchło Powstanie Wielkopolskie. Jedyne Powstanie, które zakończyło się sukcesem, a jest wciąż w narodowej pamięci spychane w kąt przez czyny bohaterskie, ale zakończone tragicznie.

Specyficzny dla Polaków kult martyrologii stawia wyżej cierpienie i rozpacz klęski nad radość zwycięstwa. Być może dlatego, że zwycięstwo jest dopiero początkiem drogi i zobowiązuje do wytężonej pracy. Niesie wyzwania i obiecuje profity dla przedsiębiorczych i zaradnych, ale i ryzyko, bo na nieudaczników spada odium kompromitacji i potępienia. Klęska daje laur męczeński ...., i nie wymaga już niczego. Jest za to wyzwaniem artystycznym dla poetów, malarzy i projektantów żałobnej biżuterii. I wspaniale organizuje życie towarzyskie skupiające się wokół powstańczych weteranów, snujących opowieści pełne patosu, o czasie krwi i łez….

Nikt nie odmówi Wielkim Przegranym odwagi , bohaterstwa i poświęcenia. Ale duch polski potrafił jak mało kto niweczyć wspaniałe militarne osiągnięcia, na rzecz kłótni i swarów. I politycznego niedołęstwa. Bitewny sukces to dopiero klucz do zwycięstwa. Do wygrania wojny potrzeba jeszcze determinacji, zgodnego działania wszystkich, politycznej mądrości i szczęścia. Ciężar sporów o przyszły kształt Ojczyzny rozsądnie jest przesunąć na czas po ostatecznym zwycięstwie.

Dlatego Wielkopolanie wciąż różnią się od reszty Rodaków …..

„..26 grudnia 1918 roku do Poznania przybył Ignacy Paderewski. Z okazji jego przyjazdu zorganizowano wielką polską manifestację. Następnego dnia Niemcy zorganizowali kontrdemonstrację, podczas której doszło do antypolskich prowokacji. W niezwykle napiętej atmosferze jaka wówczas panowała w Wielkopolsce, ekscesy szybko przerodziły się w starcia zbrojne.

Powstanie Wielkopolskie wybuchło spontanicznie bez rozkazu, nawet wbrew woli Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej – polskiego ośrodka władzy w zaborze pruskim. Wybuch walk był zaskoczeniem również dla strony niemieckiej. Wykorzystując to powstańcy już pierwszego dnia opanowali punkty strategiczne Poznania. Ostatnim etapem wyzwalania stolicy Wielkopolski było opanowanie 6 stycznia 1919 roku lotniska na Ławicy.

W ślad za Poznaniem poszły inne miasta Wielkopolski. Dzięki zaskoczeniu w ciągu kilku dni opanowano kilka powiatów. Ciężkie walki toczyły się o Inowrocław, Szubin i Chodzież na północy, Zbąszyń na zachodzie i Rawicz na południu. Stopniowo ukształtowały się trzy fronty powstańcze. Północny wzdłuż Noteci, zachodni wzdłuż Obry i południowy wzdłuż granicy ze Śląskiem. 28 grudnia 1918 roku na stanowisko głównodowodzącego powołano mjr Stanisława Taczaka, który zorganizował Dowództwo Główne. Komisariat Naczelnej Rady Ludowej 8 stycznia 1919 roku ogłosił dekret o przejęciu władzy na wyzwolonym terenie. Dzięki zdobyciu znacznych zapasów broni i amunicji pod dwóch tygodniach walk armia powstańcza rozrosła się do 27 tys. dobrze uzbrojonych żołnierzy.16 stycznia 1919 roku z rozkazu Józefa Piłsudskiego dowództwo powstania objął gen. Józef Dowbor-Muśnicki. Przystąpił on do energicznego rozwoju polskich oddziałów. Zorganizowano produkcję broni i amunicji, a także sprawnie działający system zaopatrzenia. Utworzono sztab, okręgi wojskowe i służby oraz szkoły podoficerskie.

W drugiej połowie stycznia 1919 roku Niemcy przystąpili do kontrofensywy mającej na celu stłumienie polskiego zrywu narodowego. Na front ściągnięto świeże dobrze uzbrojone oddziały. Jednak pomimo naporu wroga wojsko powstańcze nie tylko nie zostało rozbite, ale po zaciętych walkach powstrzymało niemiecką nawałę16 lutego 1919 roku widząc niesłabnący opór Polaków naciskani przez państwa Ententy Niemcy zawarli w Trewirze rozejm z powstańcami. Przypieczętowaniem polskiego zwycięstwa były postanowienia traktatu wersalskiego, który uznawał przyłączenie wyzwolonych terenów do odrodzonej Rzeczypospolitej. Sukces Powstania Wielkopolskiego osiągnięty został dzięki ofiarności mieszkańców Wielkopolski, którzy ponosili ciężary związane z wyposażeniem i utrzymaniem oddziałów powstańczych. Ich patriotyczną postawę przypieczętował swą krwią żołnierz polski, który z odwagą i poświęceniem toczył bój o przyłączenie Wielkopolski do macierzy.” (Archiwum MON)