Zdjęcie ilustracyjne. Autor/źródło: canva.com
Zdjęcie ilustracyjne. Autor/źródło: canva.com
Robert Jeżewski Robert Jeżewski
677
BLOG

Ageizm. Dyskryminacja z uwagi na wiek

Robert Jeżewski Robert Jeżewski Praca Obserwuj temat Obserwuj notkę 21

Ageizm, czyli dyskryminacja ze względu na wiek, jest problemem, który dotyka wielu ludzi na różnych etapach ich życia, ale szczególnie dotkliwy jest dla osób starszych. Współczesne społeczeństwo, z jego obsesją na punkcie młodości, często marginalizuje starsze osoby, odbierając im możliwości zawodowe i społeczne. W kontekście rynku pracy, ageizm objawia się na różne sposoby, od subtelnych uprzedzeń po jawne akty dyskryminacji. Wyniki badania przeprowadzonego przez amerykańską firmę Resume Builder pokazują, jak poważny jest to problem.

Obawy menedżerów ds. rekrutacji

Z badania Resume Builder wynika, że aż 34% menedżerów ds. rekrutacji ma obawy przed zatrudnianiem kandydatów w wieku powyżej 60 lat. Menedżerowie ci stosują różne metody, aby określić wiek kandydata, takie jak podliczanie lat doświadczenia, wyszukiwanie roku ukończenia studiów, a nawet przeglądanie zdjęć. Te nieformalne techniki, choć powszechnie stosowane, są problematyczne z punktu widzenia etyki i przepisów dotyczących dyskryminacji, gdyż mogą prowadzić do odrzucania kandydatów wyłącznie na podstawie ich wieku.

Obawy te dotyczą przede wszystkim zdrowia starszych pracowników, oraz ich doświadczenia z nowymi technologiami. Istnieje przekonanie, że starsi pracownicy są bardziej narażeni na problemy zdrowotne, co może prowadzić do zwiększonej liczby absencji, lub konieczności wcześniejszego przejścia na emeryturę. To z kolei może wpływać na wydajność zespołu i obciążać firmę dodatkowymi kosztami związanymi z opieką zdrowotną i zastępstwami.

Jeśli chodzi o technologie, wielu menedżerów obawia się, że starsi pracownicy mogą nie nadążać za szybkim tempem zmian technologicznych. Stereotyp ten sugeruje, że starsi pracownicy mogą mieć trudności z adaptacją do nowych narzędzi i systemów, co może spowalniać procesy wewnętrzne firmy. Jednakże, jak pokazują różne badania, te obawy są często bezpodstawne. Starsi pracownicy, choć mogą potrzebować więcej czasu na naukę nowych technologii, często wykazują się większą skrupulatnością i dokładnością, co może przynieść korzyści firmie.

Warto jednak zauważyć, że w badaniu nie podano wieku samych menedżerów ds. rekrutacji, co może mieć znaczący wpływ na wyniki i interpretację tych obaw. Młodsi rekruterzy mogą być mniej świadomi wartości, jaką mogą wnosić starsi pracownicy, i bardziej skłonni do podtrzymywania negatywnych stereotypów. Z drugiej strony, starsi menedżerowie ds. rekrutacji mogą mieć więcej empatii i zrozumienia dla kandydatów w starszym wieku, co może prowadzić do bardziej sprawiedliwej oceny ich kwalifikacji.

Analizując sytuację na podstawie swojego doświadczenia, wnoszę, że młodsi managerowie ds. rekrutacji nie mają bladego pojęcia o wartościach jakie wnoszą starsi pracownicy. Często przeglądając ogłoszenia o pracę, w aspekcie poszukiwania tematu publicystycznego, ale też szukając pracowników do zespołu, spotykam się z wpisem cyt.: ”praca w młodym zespole”. Nie wiem jak mam to potraktować, ale gdybym był młodym człowiekiem, dopiero zaczynającym swoją karierę zawodową, nie chciałbym pracować z młodymi, bo niby czego mogę się od nich nauczyć, skoro nie mają doświadczenia, nie przerobili sytuacji trudnych, krytycznych i nie wiedzą jak się w nich odnaleźć?

Brak transparentności w zakresie wieku menedżerów ds. rekrutacji w badaniu może zatem zniekształcać rzeczywisty obraz ich obaw. To pokazuje, jak ważne jest zrozumienie kontekstu i doświadczeń osób odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji rekrutacyjnych. Wprowadzenie szkoleń dotyczących różnorodności i inkluzji, może pomóc menedżerom ds. rekrutacji lepiej zrozumieć i docenić wartość starszych pracowników, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do bardziej zróżnicowanego i dynamicznego zespołu.

W obliczu starzejącego się społeczeństwa i wydłużającej się średniej długości życia, przedsiębiorstwa muszą zmieniać swoje podejście do zatrudniania starszych pracowników. Ignorowanie potencjału tej grupy nie tylko ogranicza dostęp do cennych zasobów ludzkich, ale również świadczy o krótkowzrocznym podejściu do zarządzania zasobami ludzkimi. Firmy, które potrafią dostrzec i wykorzystać potencjał starszych pracowników, zyskują przewagę konkurencyjną, a jednocześnie budują wizerunek odpowiedzialnych społecznie i inkluzywnych pracodawców.

Stereotypy i uprzedzenia

Obawy menedżerów są często oparte na stereotypach i uprzedzeniach. Istnieje przekonanie, że starsi pracownicy są mniej elastyczni, wolniej uczą się nowych umiejętności i mają problemy ze zdrowiem, które mogą wpłynąć na ich wydajność. W rzeczywistości, te obawy są często przesadzone. Wiele badań wskazuje, że starsi pracownicy są bardziej lojalni, mają lepsze umiejętności interpersonalne i bogatsze doświadczenie zawodowe, które może być niezwykle cenne dla firmy.

Mądry rekruter wie, że od starszego pracownika można się wiele nauczyć. Doświadczenie, które starsi pracownicy wnoszą do firmy, jest nieocenione. Wiedza zdobyta przez lata pracy w różnych środowiskach i sytuacjach zawodowych nie jest czymś, co można łatwo nabyć. Starsi pracownicy mogą być mentorem dla młodszych kolegów, dzieląc się swoim doświadczeniem i ucząc ich nie tylko umiejętności technicznych, ale także etyki pracy i radzenia sobie w trudnych sytuacjach.

Kolejnym stereotypem jest przekonanie, że starsi pracownicy mają problemy z nowymi technologiami. Owszem, niektórzy mogą potrzebować więcej czasu na naukę nowych systemów, ale to nie znaczy, że są niezdolni do ich opanowania. W rzeczywistości, wielu starszych pracowników z powodzeniem adaptuje się do nowych technologii i wykorzystuje je w swojej pracy. Dodatkowo, ich doświadczenie może pomóc w zrozumieniu i rozwiązywaniu problemów, z którymi młodsi pracownicy mogą mieć trudności.

Starsi pracownicy często mają solidne podstawy techniczne, które mogą stanowić fundament do szybkiego opanowania nowych narzędzi i technologii. Ich wiedza o tradycyjnych systemach i procesach może być nieoceniona w integracji nowych technologii z istniejącymi strukturami. W praktyce oznacza to, że mogą oni pełnić rolę pomostu między starymi a nowymi rozwiązaniami, co jest kluczowe w wielu firmach, które przechodzą przez transformacje cyfrowe.

Dodatkowo, starsi pracownicy często wykazują wyższą odporność na stres i lepsze umiejętności rozwiązywania problemów, co jest wynikiem lat doświadczeń w radzeniu sobie z różnorodnymi wyzwaniami zawodowymi. Te umiejętności mogą okazać się niezwykle cenne w sytuacjach, gdy nowa technologia napotyka problemy, lub nie działa zgodnie z oczekiwaniami. Starsi pracownicy potrafią zachować spokój i skutecznie rozwiązywać problemy, korzystając ze swojego bogatego doświadczenia.

Nie można również zapominać o aspekcie współpracy międzygeneracyjnej. Starsi pracownicy mogą pełnić rolę mentorów dla młodszych kolegów, nie tylko w kontekście technicznym, ale również w zakresie umiejętności miękkich, takich jak komunikacja, zarządzanie czasem czy negocjacje. W ten sposób tworzą środowisko, w którym młodsi pracownicy mogą rozwijać się szybciej i efektywniej, czerpiąc z doświadczenia swoich starszych kolegów.

Przykłady z różnych branż pokazują, że starsi pracownicy z powodzeniem opanowują nowe technologie. W sektorze IT, wielu starszych specjalistów po odbyciu szkoleń z zakresu nowych języków programowania, czy narzędzi do zarządzania projektami, osiąga znakomite wyniki i często przewyższa młodszych kolegów pod względem jakości kodu czy stabilności projektów. Podobnie w medycynie, gdzie starsi lekarze i pielęgniarki, mimo początkowych trudności, z powodzeniem integrują technologie telemedyczne i nowoczesne systemy diagnostyczne do swojej praktyki, oferując pacjentom lepszą jakość opieki.

W związku z tym, firmy powinny inwestować w programy szkoleniowe i rozwojowe skierowane do starszych pracowników, umożliwiając im zdobycie nowych umiejętności i adaptację do zmieniającego się środowiska pracy. Inwestycje te przynoszą korzyści nie tylko samym pracownikom, ale również organizacjom, które mogą w pełni wykorzystać potencjał różnorodnych zespołów i czerpać z bogatego doświadczenia swoich starszych członków.

Zatrudnianie starszych pracowników przynosi korzyści nie tylko im samym, ale także całej firmie. Różnorodność wiekowa w zespole może prowadzić do lepszej współpracy, innowacyjności i kreatywności. Starsi pracownicy mogą wnosić nowe perspektywy i podejścia do rozwiązywania problemów, co może być kluczowe w dynamicznie zmieniającym się środowisku biznesowym.

Przeciwdziałanie ageizmowi

Aby przeciwdziałać ageizmowi, firmy powinny wprowadzać politykę promującą różnorodność i inkluzję. Jednym z pierwszych kroków w tym kierunku jest opracowanie i wdrożenie jasnych zasad antydyskryminacyjnych, które zakazują wszelkich form dyskryminacji ze względu na wiek. Polityki te powinny być zakomunikowane wszystkim pracownikom i uwzględnione w procesach rekrutacji, awansu, oraz ocen pracowniczych. Kluczowe jest, żeby te zasady były nie tylko formalnością, ale również aktywnie egzekwowane i monitorowane przez dział HR.

Edukacja i szkolenia dla menedżerów ds. rekrutacji na temat wartości starszych pracowników mogą pomóc w eliminowaniu uprzedzeń. Szkolenia te powinny obejmować moduły dotyczące psychologii starzenia się, stereotypów związanych z wiekiem, oraz korzyści płynących z różnorodności wiekowej w miejscu pracy. Menedżerowie powinni uczyć się, jak obiektywnie oceniać kandydatów, koncentrując się na ich umiejętnościach, doświadczeniu i potencjale, a nie na wieku. Przykłady dobrych praktyk, oraz studia przypadków sukcesów starszych pracowników mogą pomóc w przełamywaniu negatywnych stereotypów.

Ważne jest również, żeby firmy oferowały możliwości rozwoju zawodowego i szkoleń dla pracowników w każdym wieku, co pozwoli na lepszą adaptację do zmieniających się technologii i wymagań rynkowych. Programy szkoleniowe powinny być dostosowane do potrzeb różnych grup wiekowych, z uwzględnieniem specyficznych wyzwań, przed którymi stoją starsi pracownicy. Na przykład, szkolenia z zakresu nowych technologii mogą być prowadzone w mniejszych grupach, lub w bardziej interaktywny sposób, żeby ułatwić zrozumienie i praktyczne zastosowanie nowych narzędzi.

Firmy mogą również wdrażać programy mentoringowe, które promują współpracę między pokoleniami. Starsi pracownicy mogą pełnić rolę mentorów dla młodszych kolegów, dzieląc się swoją wiedzą i doświadczeniem, podczas gdy młodsi pracownicy mogą pomagać starszym w adaptacji do nowych technologii i metod pracy. Taka współpraca może prowadzić do wzajemnego zrozumienia i szacunku, co z kolei przyczynia się do budowania bardziej zintegrowanego i produktywnego zespołu.

Innym krokiem może być wprowadzenie elastycznych form zatrudnienia, takich jak praca w niepełnym wymiarze godzin, telepraca czy elastyczne godziny pracy. Takie rozwiązania mogą być szczególnie atrakcyjne dla starszych pracowników, którzy mogą potrzebować bardziej elastycznego harmonogramu z powodu zobowiązań rodzinnych, lub zdrowotnych. Elastyczność w miejscu pracy nie tylko poprawia zadowolenie pracowników, ale także zwiększa ich lojalność i zaangażowanie.

Ważnym elementem przeciwdziałania ageizmowi jest również regularne monitorowanie i analiza danych dotyczących zatrudnienia w firmie. Przeprowadzanie audytów różnorodności i raportowanie wyników może pomóc w identyfikacji obszarów, w których występują problemy związane z dyskryminacją wiekową. Na podstawie tych danych firmy mogą podejmować odpowiednie działania naprawcze i modyfikować swoje strategie zarządzania zasobami ludzkimi.

Wreszcie, kluczowe jest promowanie kultury organizacyjnej, która szanuje i docenia różnorodność. Komunikacja wewnętrzna powinna podkreślać, że każda osoba, niezależnie od wieku, wnosi unikalną wartość do zespołu. Celebracja osiągnięć starszych pracowników, oraz nagłaśnianie ich sukcesów może pomóc w budowaniu pozytywnego wizerunku starszych osób w firmie.

Podsumowanie

Ageizm jest poważnym problemem, który ogranicza możliwości zawodowe starszych pracowników i deprecjonuje ich wartość na rynku pracy. Obawy menedżerów ds. rekrutacji często opierają się na stereotypach, które nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistości. Starsi pracownicy dysponują unikalnym doświadczeniem i wiedzą, które mogą znacząco przyczynić się do sukcesu firmy.

Przeciwdziałanie ageizmowi wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego polityki, edukację, szkolenia, programy mentoringowe, elastyczne formy zatrudnienia, monitorowanie danych, oraz promowanie kultury szacunku i inkluzji. Tylko takie całościowe podejście, może skutecznie eliminować uprzedzenia związane z wiekiem i stworzyć środowisko pracy, w którym wszyscy pracownicy, niezależnie od wieku, mogą się rozwijać i czuć się docenieni.


prof. hon., dr n. ekon., trener biznesu, coach, doradca zawodowy, ekspert ds. OZE i energetyki alternatywnej, publicysta, autor projektów i kampanii społecznych, przedsiębiorca i manager z 21-letnim doświadczeniem zawodowym. Dyrektor generalny think tanku POLSKA Patriotyczna. Twórca cyklu popularnonaukowego „JEZEWSKI PhD economy”, poruszającego tematy z obszaru społeczno-gospodarczo-biznesowego, oraz cyklu publicystycznego „komentarz JEŻEWSKIEGO”. 

Nowości od blogera

Komentarze

Inne tematy w dziale Społeczeństwo