I

 

Leżała, mając szczupłe swe ramiona

wokół zwiędłego przewiązane ciała,

gdzie tyle długich, słodkich chwil leżała,

nieco starością jego zalękniona.

 

Bywało, na krzyk sowi twarz uniesie

znad brody, którą był okryty on,

czując, jak tkliwie-pożądliwie pnie się

ku niej — co nocą jest — ze wszystkich stron.

 

Mrugała gwiazda, tajna doradczyni,

zapach łożnicą szedł za krokiem krok,

drżał fałd zasłony, jakby znaki czynił

i za znakami cicho szedł jej wzrok.

 

Lecz ona, do mrocznego lgnąc starucha,

na noc nieczuła i na jej podchody,

grzała piersiami majestatu chłody,

jak duch dziewicza i jak puszek krucha.

 

II

 

Codziennie król wspominał, ledwo świta,

świetność minioną i rozkoszy smak;

u stóp leżała suka-faworyta.

Lecz w noc go okrywała Abisag

swym ciałem; ponad życiem, pustym jak

brzeg niegościnny, gdzie nikt nie zawita,

gwiaździsty piersi jej górował znak.

 

I jako ten, co niegdyś znał niewiasty,

posępnie śledził spopod brwi krzaczastych

kamienny kształt niecałowanych ust.

I widział: nie nagina się ku niemu

uczuć jej gałąź gibka. — Dreszcz go ziębił,

zdejmował mróz. Wsłuchiwał się po psiemu

i szukał siebie w swej najskrytszej głębi.

Elegie duinejskie

 

 

Każdy anioł przeraża. Lecz, biada mi, dla was

zaśpiewam, o was, nieomal zabójcze ptaki duszy,

wiedzący o was. Gdzież są dni Tobiasza,

gdy jeden z Promieniejących stanął u prostych wrót domu,

w na wpół podróżnym stroju i już nie budzący grozy:

(młodzieniec wobec młodzieńca, co się przyglądał ciekawie).

Gdyby teraz archanioł, straszliwy, wyszedłszy zza gwiazd

o krok tylko ku naszej zniżył się stronie, wniebo—

wzbite zabiłoby nas własne serce. Kto jesteście?

 

Wcześnie uszczęśliwieni, ulubieńcy stworzenia,

grzbiety gór, jutrzenkowe krawędzie

wszelkiego początku, pyłki kwitnącej boskości,

przeguby światła, galerie, schody, trony,

przestrzenie istności, tarcze z rozkoszy, fermenty

burzliwej ekstazy, i nagłe, odosobnione,

lustra, które swą piękność zniknioną

na nowo wchłaniają w swe własne oblicze.

 

Gdyż ogarnięci uczuciem spalamy się ach, zawsze

ulatniamy się z naszym oddechem; od drwa płonącego do drwa

wydajemy woń coraz słabszą. A wtedy ktoś nam powiada:

tak, w krew moją wchodzisz, ten pokój, ta wiosna

napełnia się tobą... Daremnie, nas nie zatrzyma,

znikamy w nim, wokół niego. A ci, co są piękni,

o, któż ich zdoła powstrzymać? Nieustannie powstaje

pozór w ich twarzy i pierzcha. Jak z pierwszych traw rosa

ulatnia się z nas to wszystko, co nasze, jak żar

z gorącego pokarmu. O, Uśmiech, dokąd? O, spojrzenie w górę:

nowa, ciepła, odpływająca falo serca: —

biada mi, jednak tym wszystkim jesteśmy. Czy przypadamy

do smaku wszechświatom, w których nikniemy? Czy aniołowie

przechwytują to tylko, co z nich jest, naprawdę, czy może

jakby z niedopatrzenia ma w tym niekiedy swój udział

cząstka naszego bytu? Czyli jesteśmy tylko

tyle wmieszani w ich rysy, ile niepokój w twarze

brzemiennych kobiet? Nie widzą tego w chaosie

powrotu do siebie. (Jakże mieliby dostrzec.)

 

Kochający mogliby to wypowiedzieć cudownie,

w powietrzu nocnym, gdyby umieli, gdyż może wszystko

nas zataja. Patrz, drzewa są, domy

zamieszkiwane przez nas jeszcze trwają. My tylko

mijamy obok wszystkiego jak fala powietrza.

I sprzysięga się wszystko, by nas przemilczeć, może

na wpół jak hańbę, na wpół jak niewyrażalną nadzieję.

 

Kochankowie, wzajemnie zaspokojeni sobą,

zapytam was o nasz sekret. Spleceni w uścisku. Czy macie dowody?

Patrzcie, i to mi się zdarza, że moje dłonie

spoufalają się z sobą, albo że moja zużyta

twarz w nich znajduje schronienie. To mi dostarcza nieco

pewności. Lecz któż by odważył się przeto aż istnieć?

Ale wy, którzy z zachwycenia drugiej istoty

czerpiecie siłę, dopóki ta druga was nie pokona,

błagając: już dosyć — wy, co pod dłońmi

dojrzewacie jak dni winobrania,

którzy niekiedy giniecie, tylko dlatego, że jedno

bywa silniejsze: zapytam was w naszej sprawie.

Wiem, że wasz dotyk jest błogi, gdyż pieszczota trwa nadal,

gdyż miejsce, które osłaniacie, tkliwi,

nie znika: gdyż w tym, co się dzieje, czujecie

czyste istnienie. Tak obiecujecie sobie niemal wieczność

od uścisku. A jednak, gdy pierwszych spojrzeń

lęk was opuści, i wytrzymacie tęsknotę przy oknie

i pierwszą wspólną przechadzkę po ścieżkach ogrodu:

kochankowie, czy jeszcze jesteście sobą? gdy usta na usta,

kiedy przylgniecie wzajemne — napój na napój:

o, jak pijący odchodzi niezwykle od tego, co czyni.

Czyli was nie zdumiała na stelach attyckich

powściągliwość ludzkiego gestu? Czy miłość i pożegnanie

nie kładą się tak lekko na plecy, jakby stworzone

z innej materii niż nasza? Czy pamiętacie

nieważki dotyk dłoni, mimo że w torsach jest siła.

Ci powściągliwi wiedzieli: na tyle możemy się zdobyć,

ta rzecz jest nasza, tak czuły dotyk; silniejszy

jest ucisk bogów. Lecz to bogów sprawa.

 

Ach, gdybyśmy mogli znaleźć czystą, trwałą, choć wąską

dziedzinę ludzką, skrawek urodzajnej ziemi

między rzeką a skałą. Gdyż nasze serce wciąż jeszcze

To była dusz kopalnia osobliwa.

Podobne cichym srebrnym grudom szły

jak żyły poprzez mrok. A wśród korzeni

tryskała krew, co w ludzi się przelewa,

i była w mroku ciężka jak z porfiru.

Czerwieni więcej nie było.

 

Lecz skały

i nierealne lasy. I nad pustką

mosty i tamten szary, ślepy staw,

który nad swoim dnem dalekim wisiał,

niby deszczowy strop nad krajobrazem.

Wśród łąk łagodna, pobłażania pełna,

blada się wstęga drogi ukazała,

jak gdyby długi ciągnący się bielnik.

Na takiej właśnie zjawili się drodze.

 

Na przedzie smukły mąż w błękitnym płaszczu

niemo i niecierpliwie przed się patrzał.

Nie żując jego krok pożerał drogę

w olbrzymich kęsach; ręce mu zwisały

z opadających fałd — ciężkie, zamknięte,

jakby nie wiedząc nic o lekkiej lirze,

która tak wrosła w jego lewą dłoń

jak wić różana w gałązkę oliwną.

A jego zmysły jakby się skłóciły:

gdy jego wzrok jak pies wybiegał naprzód,

zawracał, wracał i wybiegał znowu,

i na najbliższym czekał nań zakręcie —

słuch i węch jego zostawały w tyle.

Niekiedy mu się zdawało, że kroku

tym dwojgu dotrzymują, którzy mają

po tym wzniesieniu iść za nim pod górę.

Znów był to jego wznoszenia się pogłos

i trzepocący za nim powiew płaszcza.

Powiedział sobie, że jednak nadchodzą,

powiedział głośno, słysząc echo swoje.

Nadchodzą jednak, jest ich dwoje tylko,

tak strasznie cicho idą. Mógłby przecież

raz się odwrócić (gdybyż odwrócenie

głowy nie było zniweczeniem dzieła,

tylko co dokonanego), natenczas

dojrzałby dwoje cichych — idą za nim:

boga wędrówek i poselstw dalekich —

podróży kołpak ponad jasnym okiem,

wysmukłą laskę, którą niósł przed sobą,

skrzydłami bijąc o przeguby nóg,

i — ją — przydaną jego lewej dłoni.

Tak — pokochaną, że więcej skarg wyszło

z tej liry niźli kiedykolwiek z płaczek;

że świat na nowo ze skarg powstał, w którym

raz jeszcze było wszystko: las, dolina,

droga, osada, pole, rzeka, zwierzę;

i że wokoło tego świata skargi,

całkiem jak wokół innej ziemi słońce

i ciche niebo gwiaździste krążyło,

niebo skarg ze spaczonymi gwiazdami —

tak — pokochaną.

 

A ona z ręką w ręku boga szła

krokiem ścieśnionym wstęgami całunu,

niepewna, cicha, cierpliwości pełna.

Skupiona jak nadziei wielkiej człowiek,

nie dostrzegała męża, co szedł z przodu,

ani też drogi, która w życie wiodła.

Skupiona w sobie. Istnienie w niej śmierci

jak pełnia ją wypełniało.

I niby owoc słodyczy i mroku,

tak pełna była swojej wielkiej śmierci,

tej nowej, że nie pojmowała nic.

I była jakby w nowej dziewczęcości,

niedotykalnej; jej płeć się zawarła,

jak młody kwiat zamyka się pod wieczór;

jej dłonie tak odwykły od zaślubin,

że nawet nieskończenie lekkie boga

zwinnego prowadzące ją dotknięcie

odczuła jak zbyt wielką poufałość.

 

Nie była już tą jasnoblond kobietą,

która w poety nieraz pieśniach brzmiała,

zapachem, wyspą szerokiego łoża,

ani też męża onego własnością.

Była jak długie włosy rozluźniona

 

 

                                    przełożył  Artur  Sandauer       

 

 

 

 

 

 

 

         Wersja na portalu Wirtualne Media

 

 

                http://blog.wirtualnemedia.pl/adam-kadmon/post/witryna-poetow-nr-27