Sercem i rozumem
Blog powstał w trakcie pandemii Covid-19 i początkowo skupiał się na jej temacie. Obecnie chcę skupić się na gospodarce i technologii.
4 obserwujących
39 notek
16k odsłon
  168   0

Tajwan i Korea Południowa - od dyktatury do demokracji

Chiny i Korea to narody, które znajdują się w podobnej sytuacji jak Niemcy od lat 40. XX wieku do 1990 roku. Niemcy były podzielone na demokratyczną RFN i komunistyczną NRD. Dzisiaj podobna sytuacja zachodzi w Chinach (gdzie mamy totalitarną Chińską Republikę Ludową i demokratyczną Republikę Chińską, potocznie zwaną Tajwanem) i Korei (gdzie mamy komunistyczną Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną (Korea Północna) i demokratyczną Republikę Korei (Korea Południowa)). Historia podziału Niemiec jest w Polsce z grubsza znana, warto opowiedzieć również, jak doszło do podziału Chin i Korei oraz o historii Tajwanu i Korei Południowej.

Upadek cesarstwa i demokratyzacja Chin

W 1912 roku, po obaleniu ostatniej cesarskiej dynastii - Qing, proklamowano Republikę Chińską. Początkowo Chinami rządziła nacjonalistyczna partia Kuomintang. Kraj był silnie niestabilny wewnętrznie, podobnie jak jego otoczenie (na północ od Chin doszło do rozpadu Imperium Rosyjskiego, kilku lat wojny domowej i powstania Związku Radzieckiego). W 1924 roku, w celu uzyskania przez Chiny pomocy od rządu ZSRR, Kuomintang zawarł sojusz z Komunistyczną Partią Chin. W 1925 roku przewodniczącym Kuomintangu generał Czang Kaj-szek. W 1926 roku rozpoczął działania mające na celu obalenie rządu Chin. Rok później przeniósł nacjonalistyczny rząd do Nankinu i przeprowadził czystki w Komunistycznej Partii Chin, zaczynając od masakry w Szanghaju. To ostatnie wydarzenie zmusiło komunistów i lewicowe skrzydło Kuomintangu do wywołania zbrojnej rebelii, w wyniku której kraj pogrążył się w wieloletniej wojnie domowej.

Chińska wojna domowa 1927-1950

Stronami tej wojny były przede wszystkim Komunistyczna Partia Chin i Kuomintang, reprezentujący pozycje prawicowe. Większość konfliktu nie obfitowała w szczególne wydarzenia. Jego rozstrzygająca faza trwała w latach 1945-1949. Wówczas komuniści zajęli teren praktycznie całych Chin kontynentalnych, proklamując 1 października 1949 roku Chińską Republikę Ludową. Do maja 1950 udało im się złamać cały pozostający kuomintangowski opór. Pod kontrolą Kuomintangu pozostał jedynie Tajwan oraz kilka pomniejszych wysp i archipelagów, spośród których część utracono w następnych latach. 

Dwie dyktatury

Początkowo oba państwa chińskie były dyktaturami - ChRL była krajem komunistycznym, natomiast Tajwan był zarządzany przez autorytarną prawicę. Tajwan w latach 1895-1945 należał do Japonii. Wyspa uległa znaczącemu rozwojowi pod panowaniem japońskim. Do 1971 Tajwan był członkiem ONZ jako jeden z założycieli. Kraje komunistyczne nie uznawały istnienia Tajwanu, z kolei władze Tajwanu, kierowane nadal przez generała Czang Kaj-szeka, uznawały się za prawowitą reprezentację całych Chin. W 1971 roku Tajwan przestał być członkiem ONZ na rzecz Chińskiej Republiki Ludowej. W 1979 roku USA pod przewodnictwem demokraty Jimmy'ego Cartera wycofały uznanie istnienia Tajwanu na rzecz Chińskiej Republiki Ludowej. Wiele innych krajów niedługo później poczyniło ten sam krok. Formalnie więc Tajwan ma dzisiaj podobny status jak Kosowo czy Naddniestrze.

Śmierć Czang Kaj-Szeka i demokratyzacja Tajwanu

Generał Czang Kaj-Szek zmarł w 1975 roku w wieku 87 lat. Władzę przejął wiceprezydent Yen Chia-Kan, którą sprawował do 1978 roku. Wówczas parlament wybrał syna Kaj-Szeka na prezydenta. Narastająca izolacja polityczna Tajwanu wymusiła przemiany demokratyczne. Prezydent Cziang Czing-Kuo wypromował na swojego następcę polityka urodzonego już na Tajwanie. Dotychczas w parlamencie z ramienia rządzącego Kuomintangu zasiadali politycy pochodzący z całych Chin. Miało to odzwierciedlać poglądy Kuomintangu, że rząd w Tajwanie jest jedynym prawowitym reprezentantem Chin. Promowanie lokalnych polityków miało służyć zwiększeniu popularności władz wśród mieszkańców wyspy. W latach 80. wprowadzono w Tajwanie wolność prasy oraz dopuszczono opozycję do głosu. Opozycja na Tajwanie w latach 70. i 80. XX wieku istniała przede wszystkim w formie ruchu dangwai, co dosłownie oznacza "poza partią". W 1986 roku sformalizowano ruch dangwai, tworząc Demokratyczną Partię Postępową. Legalizacji uległy także inne ruchy opozycyjne.

Od lat 90. XX wieku Tajwan stał się krajem w pełni demokratycznym. W 2002 roku podjął próbę ponownego dołączenia do ONZ, zakończoną niepowodzeniem. Współcześnie w Tajwanie uformował się dwublokowy system partyjny. Pierwszy blok to blok niebieski skupiony wokół Kuomintangu. Są to partie o konserwatywnym i nacjonalistycznym profilu ideowym. Opowiadają się za wymianą kulturową i handlową z Chińską Republiką Ludową, a także dążą do zjednoczenia obydwu państw chińskich pod przywództwem Republiki Chińskiej. Konkurentem bloku niebieskiego jest blok zielony, powstały wokół Demokratycznej Partii Postępowej. Od 2016 roku utrzymuje się on u władzy. Blok zielony składa się głównie z liberałów dążących do budowy nowej, odmiennej od chińskiej świadomości narodowej. Oprócz bloku niebieskiego i zielonego istnieje także niewielki blok fioletowy. Tworzą go politycy o lewicowych poglądach uznający relacje Tajwanu z Chińską Republiką Ludową za temat drugorzędny. Blok fioletowy należy jednak uznać za element planktonu politycznego.

Lubię to! Skomentuj Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Polityka