11 obserwujących
146 notek
89k odsłon
4648 odsłon

Amaranty - Polskie Barwy Narodowe

Wykop Skomentuj14

Wyjątki z przepisu mundurowego z 11 marca 1791 roku dot. Towarzysza 56 szwadronu Brygady Narodowej:
Mundur był taki: kurtka granatowa,kołnierz, wyłogi, mankiety i wykładane poły amarantowe, wcięta i do stanu zrobiona. fałdy jej tak długie, iż tylko dotykały się siedzenia, a poły zakrywały uda. Wyłogi szerokie od kołnierza ku połom zaokrąglone, gdy się rozepną, a gdy jak się należało do powinności zapną na haftki, od kołnierza do pasa, wtenczas formują dwa wyłogi proste, u których po 6 guzików białych numerowanych podług każdego szwadronu, a mego był numer 56.Czapka towarzysza i namiestnika amarantowa, z obłożeniem manszestrowym czarnym z daszkiem, mocno pikowana, na 10 cali wysoka. Przy której z lewej strony krzyż srebrny kawalerski, a za tem kita włosiana strzyżona, także 10 cali miała. Kordon karmazynowy z srebrem przerabiany, z dwoma kutasami srebrnymi. Ten spleciony i w koło czapki w festony zawieszony.


pułkownik w stroju paradnym, lekkokonny pułk polski Gwardii Napoleona I.
mal. Andrzej Jeziorkowski, wyd. Krajowa Agencjia Wydawnicza.

  • Znana jest sprawa zatargu Księcia Poniatowskiego z Napoleonem. Otóż Cesarz zażądał, by wojska polskie nosiły trójkolorową kokardę francuską. Poniatowski jako Wódz Naczelny oparł się temu, chcąc prowadzić wojsko pod znakami narodowymi  amarantowo-białymi, nawiązując do tradycji ostatniej armii niepodległej Rzeczypospolitej - armii Powstania Kościuszki, kiedy to kolory te przyjęło za narodowe.[John R. Elting: "był to kolor buraczkowy (ang. beet root), który Francuzi nazywali amaranth"]


Régiment de lanciers de Berg(1809-1813)
Napoleonunikałokreślania narodowościw nazwie polskich pułków:(

  • Projektując mundury szwoleżerów Gwardii Cesarza Napoleona I wzorowano się na kawalerii narodowej sprzed 1794 r. Granatowa kurtka miała amarantowy kołnierz, mankiety i wyłogi. Obcisłe granatowe spodnie (rajtuzy) były podszyte skórą i ozdobione amarantowym, pojedynczym lampasem. Kołnierz i wyłogi munduru paradnego zdobił dodatkowo srebrny wężyk, a rajtuzy dwa amarantowe lampasy (mundury paradne oficerskie były biało-amarantowe).
    Lance o długości 2,08 m z biało-amarantowymi proporczykami otrzymali dopiero na przełomie 1809 i 1810 r, po bitwie pod Wagram, gdzie odebrali lance austriackim ułanom i dalej szarżowali z nimi. Wtedy też zmieniono nazwę oddziału na lansjerów (fr. 1er Régiment de Lanciers de la Garde Impériale).


"Bitwa po Samosierrą", Horace Vernet (1808 )

  • tak opisuje sztandary okresu zaborów wikipedia:
    W okresie Księstwa Warszawskiego Komisja Rządząca 16 marca 1807 uchwaliła wprowadzenie na wzór napoleoński orłów pułkowych. 3 maja 1807 w rocznicę uchwalenia konstytucji odbyła się uroczystość poświęcenia orłów i wręczenia ich wojsku. Jako pierwsze otrzymały je 1, 2 i 4 pułk z 1 Legii. Orły były darami społeczeństwa i miały na ogół jednolity wygląd. Na niewielkim amarantowym płacie  o wymiarach ok. 50 x 50 cm koloru widniał orzeł biały w koronie z insygniami królewskimi w szponach. Obok znajdował się napis z nazwą i numerem pułku. Drzewce orła pułkowego wieńczył srebrny orzeł o wysokości ok. 20 cm i o rozpiętości skrzydeł do 30 cm Poniżej tabliczka z napisem: WOYSKO POLSKIE.

  • Z archiwum korporacji akademickich początku XXw:
    „Sarmatia” powstała w 1908 r. w Petersburgu z połączenia tajnych polskich związków „Lechitia” i „Klubu Nietoperza”
    ...
    Barwami korporacji były 
    kolory narodowe - amarant i czerwień oraz symbolizująca nadzieję na odzyskanie niepodległości - zieleń.


czako Polskiej Gwardii Narodowej we Lwowie 1848r

  • Kawaleria Legionów Polskichod kwietnia 1917 roku przepis - "Umundurowanie polowe wojsk polskich" przewidywał  biało-amarantowe proporce na lancach (60 cm X 34 cm) z wycięciem do 40 cm. Przed "Kryzysem przysięgowym" takie proporce założono na niemieckie lance.
     - Lance pennons of the Polish Army (1920-39) - jak widać przeważają amaranty :)

 
"Pościg ułanów krechowieckich za bolszewikami", Jerzy Kossak

 

i na koniec amarant jako natchnienie w liryce:

  • Witold Leszczyński "Polski sztandar"
    Ojczyzno nasza święta
    chrześcijańska przednia straż.
    Niech każdy z nas pamięta,
    że polski sztandar nasz.

    Amarantowo-biały, Lechitów
    wolny znak, ja wolny znak.
    Królewskich wieńców chwały,
    wolności biały ptak.

  • Cyprian Kamil Norwid „NA ZAPYTANIE: CZEMU W KONFEDERATCE? ODPOWIEDŹ”
    ...
    Amarantową włożyłem na skronie
    Konfederatkę,
    Bo jest to czapka, którą Piast w koronie
    Miał za podkładkę.
    ...

  • Jan Lechoń, (fragment "Piłsudski")
    ...
    Aż nagle na katedrze zagrali trębacze!!
    Mariackim zrazu cicho śpiewają kurantem,
    A później, później bielą, później 
    amarantem,
    Później dzielą się bielą i krwią, i szaleństwem,
    Wyrzucają z trąb radość i miłość z przekleństwem,
    I dławią się wzruszeniem, i płakać nie mogą,
    I nie chrypią, lecz sypią w tłum radosną trwogą
    A ranek, mroźny ranek sypie w oczy świtem.
    A konie? Konie walą o ziemię kopytem
    Konnica ma rabaty pełne galanterii
    Lansjery-bohatery! Czołem kawalerii!
    ...


 


Bibliografia

* Dezydery Chłapowski, Memoirs of a Polish Lancer, Chicago 1992, ISBN 0-9626655-3-3
* Marian Brandys, Koniec świata szwoleżerów, t. 1, Warszawa 1972
* Marian Brandys, Kozietulski i inni, Warszawa 1982, ISBN 83-207-0463-4
* John R. Elting, Napoleonic Uniforms, t. 2, New York 1993, ISBN 0-02-897115-9
* Eligiusz Kozłowski & Mieczysław Wrzosek, Historia oręża polskiego 1795-1939, Warszawa 1984, ISBN 83-214-0339-5
* Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego w epoce napoleońskiej 1795-1815, Poznań 1912
* Jan Pachoński, Generał Jan Henryk Dąbrowski 1755-1818, Warszawa 1981, ISBN 83-11-07252-3
* Rocznik Woyskowy Królestwa Polskiego na rok 1825, Warszawa 1825
* Tradycja munduru Wojska Polskiego na przestrzeni lat 1717-1831, esej Leona Banaszewskiego

* Bronisław Gembarzewski.: "Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych", Biblioteka Muzeum Wojska, Warszawa 1925
* Kobyliński Szymon.: "Gawędy o broni i mundurze", Warszawa 1984
 

Wykop Skomentuj14
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura