Już wkrótce po upadku Powstania Listopadowego w okresie lat 1832-1834 odrestaurowano na terenie Królestwa Polskiego prawosławny monastyr Św. Onufrego w Jabłecznie. Restauracja tej cerkwi kosztowała w roku 1833: 4 743 zł 9gr. W tym czasie cerkiew Św. Trójcy w Warszawie, „/.../z oddzielnego daru Najjaśniejszego Pana ozdobnie urządzoną została.”
W okresie popowstaniowym zapadła też decyzja o przeniesieniu cerkwi Św. Jerzego z Opatowa do (miasta wojewódzkiego) Radomia. Powody tej zamiany lokalizacji była dwa: a) przebywanie w danej okolicy większej liczby mieszkańców wyznania grecko-rosyjskiego b) możliwość przejęcia na cele kultowe „/.../dogodniejszej do religijnych obrzędów budowli”. W początkach lat trzydziestych przyjęto nowy projekt odbudowy cerkwi w Piotrkowie. Na te wszystkie budowle Skarb Królestwa przeznaczył do końca 1834 roku: 94 950 zł 9 gr.(?).
Po przeprowadzeniu oszacowania i spłaty na rzecz Zakonu sum odpowiadających wartości kościoła księży Pijarów w Warszawie (oraz należących do niego zabudowań) dany teren został przez władze popowstaniowe przeznaczony na wystawienie na tym obszarze cerkwi katedralnej oraz zakwaterowanie biskupa wraz z prawosławnym duchowieństwem.
W początkach ery popowstaniowej „/.../oddzielny Komitet trudnił się prowadzeniem budowli według planów Najwyżej postanowionych”.
W tej sytuacji, już w roku 1835 rozpoczęto prace budowlane w celu wystawienia w Warszawie katedry grecko-rosyjskiej (prawosławnej). Chociaż prace te polegały głównie na przeróbce istniejącej już budowli, to jednak - jak podaje raport Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych Duchownych i Oświecenia Publicznego za rok 1835 - wymagały one znacznych nakładów. Na dodatek, przy katedrze urządzono mieszkanie dla biskupa oraz duchowieństwa prawosławnego, a także dla ortodoksyjnego alumnatu (alumnów). W roku 1835 wytworzono sprzęt potrzebny do odprawiania prawosławnej liturgii oraz dzwony do cerkwi katedralnej. W końcu tego roku były one gotowe do użytku.
W dniu 31 grudnia 1836 roku stan zaawansowania tych wszystkich prac budowlanych był już znaczny, zbliżając się do zakończenia. Jak podawała KRSWDiOśP w swoim raporcie za rok 1837, do końca roku 1836 prawie zupełnie zakończono pracę nad budową zarówno warszawskiej katedry grecko-rosyjskiej (prawosławnej), jak i znajdujących się w przylegającym budynku, przeznaczonych dla biskupa i prawosławnego duchowieństwa, pomieszczeń mieszkalnych. Wszystkie te budowle zostały też już wówczas poświęcone.
Prawosławny biskup warszawski Antoni zwiedził w roku 1836 znajdujące się w Królestwie wszystkie budowle sakralne należące do wyznania grecko-rosyjskiego (prawosławnego). Efektem objazdu było sporządzenie prze tegoż biskupa szczegółowego opisu „polskich cerkwi”. Biskup Antoni dołączył zarazem do tego opisu wykaz potrzeb każdej z wizytowanych przez siebie budowli sakralnych wyznania prawosławnego.
Na szczególną uwagę zasługuje, iż przy sporządzaniu swoich uwag oraz konkretnych dezyderatów prawosławny biskup warszawski Antoni korzystał z nowych projektów urbanistycznych dotyczących dalszej budowy czy rozbudowy cerkwi, sporządzanych symultanicznie przez budowniczego rządowegoGołońskiego. Wzmiankowany Gołoński został wybrany przez władze rządowe do sporządzenia tych planów na bazie posiania przez tego właśnie architekta wiedzy na temat „architektury wschodniej”.
Na tej podsatwie możemy zatem stwierdzić, który polski architekt w okresie po upadku Powstania Listopadowego opracowywał najważniesze projekty przy budowie i rozbudowe cerkwi prawosławnych w Królestwie Polskim.
@copyright marek Rutkowski
Komentarze
Pokaż komentarze