• Epidemiolodzy od tygodni ostrzegali, że epidemia może wymknąć się spod kontroli, jednak polityczni przywódcy zrobili bardzo niewiele, by powstrzymać jej rozwój
• Na początku chińscy przywódcy zbagatelizowali zagrożenie, a potem przywódcy Zachodu solidarnie przyjęli strategię Made in China
• Donald Trump dopuścił swoimi chaotycznymi wypowiedziami i działaniami do łatwego rozprzestrzenienia się wirusa w USA i do ogromnych wstrząsów na światowych rynkach finansowych
• Boris Johnson zaproponował dziwną strategię "odporności stadnej", z której już się wycofuje, Angela Merkel znikła, a jej minister gospodarki wątpił, by wirus stał się "poważnym obciążeniem dla światowej gospodarki"
• Ursula von der Leyen do niedawna koncentrowała się na kryzysie migracyjnym i uznała, że ma wszystko pod kontrolą, bo eksperci Komisji "spotykają się co tydzień"

Artykuł w oryginale na stronie POLITICO.eu

Nadeszły ciężkie czasy. Także dla polityków.

Od 75 lat świat nie potrzebował bardziej, by ktoś głośno powtórzył za Franklinem D. Rooseveltem, że "jedyną rzeczą, której powinniśmy się bać, to nasz własny strach". I w żadnym wcześniejszym momencie światowi przywódcy nie zawiedli tak boleśnie.

Od Pekinu po Brukselę, od Rzymu przez Londyn po Waszyngton, politycy nie tylko nie sprostali zadaniu. Zamiast tego zaczęli się bawić w niebezpieczną grę polegającą na zaciemnianiu obrazu sytuacji, zaprzeczaniu rzeczywistości i przerzucaniu odpowiedzialności. Wszystko to kosztuje ludzkie życie i opóźnia znalezienie odpowiedniego rozwiązania.

Mimo że epidemiolodzy od tygodni ostrzegali, że epidemia może wymknąć się spod kontroli, polityczni przywódcy, szczególnie na Zachodzie, zrobili bardzo niewiele, by powstrzymać jej rozwój.

Podobnie jak sam wirus, który naukowcy zidentyfikowali w chińskim mieście Wuhan (a tamtejsi przywódcy albo temu zaprzeczali, albo bagatelizowali skalę zjawiska), dominująca strategia polityczna w walce z kryzysem także nosiła stempel Made in China.

 

Trump liderem niekompetencji

Mało kto oczekiwał, że wzorcem lidera może się stać amerykański prezydent. Donald Trump początkowo określał koronawirusa mianem "ściemy" wymyślonej przez Demokratów ("Democratic hoax") i jeszcze kilka dni temu przewidywał, że zniknie on "jak sen złoty". Na dodatek pokręcił co tylko się dało w swoim orędziu do narodu i jak zwykle zwalił winę na innych za brak przygotowania jego własnej administracji ("nie biorę za to na siebie żadnej odpowiedzialności") – wszystko to zapisze się czarnymi zgłoskami w historii amerykańskiego przywództwa.

Solidarność z sojusznikami? Wolne żarty. Trump po wprowadzeniu dla Europejczyków zakazu podróży do USA (bez choćby kurtuazyjnego telefonu do unijnych przywódców, by ich o tym poinformować) próbował następnie podkupić Niemcom producenta szczepionek, by Amerykanie byli pierwsi w kolejce do specyfiku, nad którym ta firma pracuje.

Ironia polega na tym, że administracja Trumpa wcześniej optowała za tym, by nie używać opracowanego przez Niemców, a zalecanego przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) testu na koronawirusa. Zamiast tego Amerykanie pracowali nad własnym testem, który okazał się niewiarygodny.

Decyzja ta wywołała potężne opóźnienia w przeprowadzaniu testów w USA, co pozwoliło hulać bezkarnie wirusowi, określanemu przez Trumpa jako "zagraniczny".

Od początku wybuchu epidemii Korea Południowa przeprowadza więcej testów dziennie niż USA wykonały w ciągu kilku tygodni. Ta porażka nie powstrzymała w ubiegłym tygodniu Trumpa od bałamutnego stwierdzenia, że "testy przebiegają bardzo sprawnie".

• Polecamy: Koronawirus w Azji: w krajach sąsiadujących z Chinami nie ma epidemii - jak oni to robią

Inni też nie bez winy

Potknięcia Trumpa w sprawie koronawirusa przykuwają największą uwagę, ale nie jest on w nich bynajmniej odosobniony. Jair Bolsonaro, "mocny człowiek Brazylii", który spotkał się w ub. tygodniu z amerykańskim prezydentem na Florydzie, określił panikę związaną z epidemią mianem podgrzewanej przez media "fantazji". Dzień później zarażony okazał się jego sekretarz prasowy.

Jeżeli jest jakiś przywódca, który powinien zdać sobie sprawę z historycznej doniosłości tej chwili i dostosować do niej retorykę w ślad za którą poszłyby czyny, to nikt inny jak wzorujący swoją karierę polityczną na Winstonie Churchillu, Boris Johnson.

Zamiast jednak obiecać "krew, pot i łzy", Johnson brzmi bardziej jak śmierć z kosą. – Wiele jeszcze rodzin straci swoich najbliższych wcześniej niż to konieczne – powiedział w piątkowym wystąpieniu telewizyjnym, twierdząc jednocześnie, że rząd ma "czytelny plan".

Problem polega na tym, że strategia oparta na koncepcji nazwanej "odpornością stadną", bardziej ludzi zaniepokoiła niż uspokoiła, podgrzewając dodatkowo obawy, że Johnson w ogóle nie ma żadnego planu.

"Wygląda na to, że Wielka Brytania całkowicie straciła kontrolę nad COVID-19, ale rząd powinien przynajmniej udawać, że coś robi" - podsumował Sunday Times.

• Czytaj też: Koronawirus w Wielkiej Brytanii. Kraj zmienia strategię walki z epidemią

Zawiodła Merkel

A co z Angelą Merkel? W końcu kryzysy to specjalność niemieckiej kanclerz. Od finansowego tąpnięcia w 2008 r., po kryzys uchodźczy w 2015 r., Merkel rozkwitała w czasach zagrożenia.

Aż do teraz.

Niemiecka kanclerz, określana przez niektórych mianem “przywódczyni wolnego świata” zostawiła zarządzanie pandemią swojemu młodemu ministrowi zdrowia, Jensowi Spahnowi.

Wychynęła ze swej bańki dopiero po zeszłotygodniowym tąpnięciu na rynkach i po tym, jak Włochy zostały zmuszone do wprowadzenia drakońskich rozwiązań, by powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa. Pytana, dlaczego tak długo zajęło jej podjęcie decyzji o zaangażowaniu się publicznie, Merkel twierdziła, że zakulisowo monitoruje kryzys już od stycznia.

– Podejmuję decyzje, kiedy i gdzie odnieść się do danej kwestii, zgodnie z okolicznościami i faktami – powiedziała.

Fakty są jednak widoczne gołym okiem. Prawda jest taka, że Merkel w ostatnich tygodniach bardziej koncentrowała się na napływie uchodźców z Turcji na granicę z Grecją i na kryzysie w Libii.

Merkel próbuje podtrzymać swój publiczny wizerunek osoby odpowiedzialnej, ale reakcja rządu na kryzys pełna jest niespójności i sprzecznych komunikatów.

Minister gospodarki w rządzie Merkel, Peter Altmaier, systematycznie bagatelizował zagrożenia ekonomiczne związane z koronawirusem, powtarzając, że nie spodziewa się, by stał się on "poważnym obciążeniem dla światowej gospodarki".

Rzeczywistość zweryfikowała jego słowa. Po szalonym tygodniu na rynkach, on i minister finansów, Olaf Scholz przedstawili w piątek bezprecedensowy program mający zapewnić nieograniczoną płynność niemieckim firmom dotkniętym przez kryzys.

W realnym życiu niemieckie wysiłki zmierzające do opanowania koronawirusa wcale nie są bardziej spójne. Niektóre kraje związkowe zamknęły szkoły, inne nie. W ub. tygodniu Berlin odwołał wszystkie wydarzenia kulturalne, ale pozwolił na rozegranie meczu piłkarskiego. W wyniku protestów mecz najpierw miał być rozegrany przy pustych trybunach, a potem całkowicie go odwołano.

Miasto początkowo zezwoliło na funkcjonowanie barów i klubów, ale w piątek ogłosiło, że od wtorku będą one zamknięte. Przez weekend radni zdecydowali się wprowadzić zakaz ze skutkiem natychmiastowym, a jego wykonania w stolicy Niemiec pilnowała policja. Tymczasem w Monachium wciąż można się napić piwa na mieście.

Większość przypisuje niespójność w niemieckiej walce z kryzysem federalnej strukturze kraju, dzięki której kluczowe decyzje polityczne, w tym w sferze ochrony zdrowia i edukacji, pozostają w rękach władz 16 niemieckich krajów związkowych.

Z powodu braku czytelnego przekazu politycznego wielu Niemców jeszcze do zeszłego tygodnia było przekonanych, że to, z czym mają do czynienia, nie różni się niczym od sezonowej epidemii grypy.

W reszcie Europy i w Unii nie lepiej

Podobnie jest w całej Europie. Po tygodniach lekceważenia narastającego kryzysu, pogarszająca się sytuacja zmusiła przywódców od Francji po Austrię do radykalnego ograniczenia swobody poruszania się swoich obywateli.

Zaledwie tydzień temu we Francji odbyła się największa w historii konwencja wielbicieli Smurfów, w której udział wzięło ponad 3,5 tys. gości. W sobotę premier tego kraju ogłosił zamknięcie wszystkich barów, restauracji i sklepów z wyjątkiem tych, które sprzedają najbardziej niezbędne produkty.

Kraje członkowskie Unii powinny przystosowywać swoje strategie związane z koronawirusem do lokalnych warunków, ale ich mnogość pokazuje, że koordynacja w regionie jest marna, o ile w ogóle istnieje.

Każdy kto spodziewał się, że przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wytyczy jakąś czytelną ścieżkę, mógł poczuć się rozczarowany.

W miniony poniedziałek, kiedy włoski rząd de facto zawiesił życie publiczne w kraju, a giełdy tąpnęły, von der Leyen pojawiła się przed dziennikarzami, by pochwalić się osiągnięciami ze stu pierwszych dni urzędowania. Jak pilna uczennica, która chce pokazać całemu światu, jak dobrze przygotowała swoją wielką mowę, von der Leyen wydawała się niemal obrażona, że dziennikarze chcą, by odniosła się do zagrożenia związanego z koronawirusem.

Nawet wtedy wydawała się nie rozumieć powagi sytuacji.

– Zespół odpowiedzialny za koronawirusa w Komisji ma sytuację pod kontrolą – stwierdziła i dodała: – Spotykamy się raz na tydzień.