SCENA 21 - MAGISTRAT - 22 MARCA 1939 DZIEŃ PO - DEGRADACJA - UTRATA MIESZKANIA

SCENA 21 - MAGISTRAT - 22 MARCA 1939 DZIEŃ PO - DEGRADACJA - UTRATA MIESZKANIA

Uczestnicy: MODELSKI, DYREKTOR MAGISTRATU, KOWALSKI, JAN

DYREKTOR krzyczy czerwony:

Modelski! Co pan zrobił? 10,000 przepustek! Fałszywych! Bez zgody! Paragraf 286! Do 5 lat! I co pan powie prezydentowi Mościckiemu który podpisał ustawę 31 marca 1938 o pozbawieniu obywatelstwa? Że pan łamie jego ustawę?

MODELSKI spokojnie:

Panie dyrektorze, postawiłem 10,000 stempli. Tak. Zgodnie z człowiekiem a niezgodnie z ustawą z 31 marca 1938. The law will affect thousands. I nie żałuję.

DYREKTOR:

Nie żałuje? A wie pan że dzwonili z MSW? Z Belwederu? Od prezydenta? Z ambasady brytyjskiej? Russell raport? White Paper 75,000? Gwarancje 31 marca? British guarantee March 31 1939: His Majesty's Government would feel themselves bound at once to lend Polish Government all support. I pan to wszystko psuje dla 10,000 Żydów?

MODELSKI:

Panie dyrektorze, 10,000 na moście w Cieszynie w śniegu. 3,000 dzieci. 1,000 niemowląt. 

DYREKTOR:

A co mnie obchodzi? Mnie obchodzi magistrat! Budżet! Pan wydał 100,000 na pociągi do Gdyni bez zgody! Z pieniędzy na Enigmę! Langer dzwonił! Koc dzwonił! 5,000 karabinów z Powązek ukradł dla Irgunu! Poland supplied 25,000 rifles! Warehouses 5,000 rifles and 1,000 mgs! To kradzież mienia wojskowego!

KOWALSKI wchodzi w mundurze spokojny:

Dyrektorze, proszę uspokoić. Modelski działał na mój rozkaz. Oddział II. Rozkaz tajny. Sprawa Enigmy i Palestyny.

DYREKTOR:

Jaki rozkaz?

KOWALSKI wyciąga pustą teczkę TAJNE - ROZKAZ NR 0:

Oto rozkaz. Tajny. Nr 0. Nigdy nie istniał. No action required. Jak Kennard. No action required H.K. 22.03.39.

DYREKTOR rozumie że wojsko kryje:

Ja muszę pana ukarać. Oficjalnie. Bo dzwonili z MSW. I Belwederu. I Brytyjczycy. Russell. White Paper 75,000. May 1939 White Paper limited Jewish immigration to Palestine to 75,000 over 5 years. I gwarancje 31 marca.

MODELSKI:

Rozumiem.

DYREKTOR stawia pieczątkę:

Z dniem dzisiejszym zdegradowany z naczelnika Wydziału Statystyki do archiwisty. Pensja o połowę. I musi pan opuścić mieszkanie służbowe Puławska 45 na Mokotowie w 7 dni. Przeniesienie na Wolę. Do baraków Wolska 42. Tam archiwum.

MODELSKI:

Tak jest.

DYREKTOR:

A ręka?

MODELSKI:

Ręka stempluje sama. 10,000 stempli. Jak w Zbąszyniu tylko odwrotnie.

Dyrektor wychodzi. Kowalski:

KOWALSKI:

Tadeusz... przepraszam. Musieliśmy oficjalnie ukarać. Nieoficjalnie dziękujemy. Za Cieszyn. Że nie powtórzył pan Zbąszynia. Nigdy więcej Zbąszynia.

MODELSKI:

Wiem. Za Piłsudskiego też tak było. Jeden stemplował, drugi karał, trzeci dziękował. I tak się robiło Polskę.

KOWALSKI daje kopertę:

Tu 500 złotych. Z mojej pensji. Na przeprowadzkę na Wolę. I list od Becka. "Dziękuję. Za Zbąszyń."

MODELSKI:

A co z Enigmą? Pyry? Lipiec 1939?

KOWALSKI:

Pyry będą. 25 lipca. Five weeks before war. Late July 1939 conference just south of Warsaw Polish Cipher Bureau shared Enigma techniques with French and British. Przygotujcie się. Ty, Rejewski, Różycki, Zygalski. He was from September 1932 civilian cryptologist with Biuro Szyfrów in Saxon Palace. Hired Sept 1 1932. Broken Dec 1932. Saxon Palace destroyed where Enigma broken. To będzie najważniejsze spotkanie w historii. A Cieszyn... Cieszyn to już historia. 10,000 żyje. Dzięki panu.

Modelski wychodzi z listą 10,000 i kopertą 500 zł. Stefan czeka:

STEFAN:

Panie naczelniku... znaczy panie archiwisto... co teraz?

MODELSKI:

Teraz przeprowadzka na Wolę. Puławska 45 na Wolę. Zosia narysowała domek dla Róży z Zbąszynia. Teraz my będziemy mieli domek na Woli. Z pieca dymi. To najważniejsze. Żeby z pieca dymiło.

SCENA 22 - LAS PYRY KABATY - 25 LIPCA 1939 - 5 TYGODNI PRZED WOJNĄ - PRZEKAZANIE ENIGMY

Napis: Five weeks before outbreak of World War II, in late July 1939, in a forest just south of Warsaw, Polish Cipher Bureau shared Enigma-breaking techniques and technology with French and British. Pyry Forest, Kabaty - 25 July 1939.

Las Kabaty. Barak. Na stole replika Enigmy, Bomba, arkusze Zygalskiego. Uczestnicy: MODELSKI cywilny opiekun, REJEWSKI (34), RÓŻYCKI (30), ZYGALSKI (32), LANGER (45), CIĘŻKI oraz DENNISTON (58) szef GC&CS, DILLY KNOX (55), BERTRAND (47).

LANGER:

Panowie, spotkaliśmy się bo za 5 tygodni może nie być Polski. Ale Enigma musi przeżyć. Nawet jeśli Polska nie przeżyje. He was from September 1932 civilian cryptologist with Biuro Szyfrów in Saxon Palace Warsaw. On September 1 1932, 27-year-old Rejewski and two fellow Poznań graduates hired. In December 1932 Enigma broken by Rejewski. General Staff building Saxon Palace destroyed where Enigma broken. To jest nasza tajemnica od 1932. 7 lat. I teraz dzielimy się z sojusznikami.

DENNISTON bierze replikę Enigmy:

You broke Enigma in December 1932? Seven years ago? And you didn't tell us?

REJEWSKI:

Tak. Złamałem Enigmę w grudniu 1932. Sam. W nocy. W Pałacu Saskim. Miałem 27 lat. He was from September 1932 civilian cryptologist with Biuro Szyfrów in Saxon Palace. To był Pałac Saski. Teraz już go nie ma. Zniszczony w czasie wojny. Ale Enigma została. I arkusze Zygalskiego. I Bomba.

ZYGALSKI:

To są arkusze Zygalskiego. Dziurkowane. Pozwalają znaleźć klucz Enigmy. Ręcznie. Bez Bomby.

KNOX:

Brilliant. Absolutely brilliant. Zygalski sheets. Perforated sheets. And you did it with paper and pencil? In 1938?

REJEWSKI:

Tak. Z papierem i ołówkiem. I z pomocą Modelskiego który dał nam mieszkania na Mokotowie i stypendia 500 zł. Referat statystyki. Bardzo tajne statystyki.

Śmiech.

BERTRAND:

Et la Bombe? C'est quoi la Bombe?

LANGER pokazuje Bombę:

To jest Bomba. Listopad 1938. 6 sztuk. 50,000 zł każda. Niemcy zmienili Enigmę 1 stycznia 1939. Od 2 miesięcy nie czytamy. Potrzebujemy 100,000 na nowe. Ale daliśmy 50,000 na pociągi do Gdyni. Na 10,000 ludzi z Cieszyna.

DENNISTON:

Trains? Gdynia? 10,000 people? What are you talking about?

MODELSKI wstaje nieśmiało łamany angielski:

In March 1939... I... I forged 10,000 transit permits for Czech Jewish refugees from Cieszyn bridge. 10,000 people. Including Marie Jana Korbelová born 15 May 1937 I used money for Enigma bombs for trains. 50,000 zł. Langer gave. And Koc gave 5,000 rifles from Powązki warehouses for Irgun. Poland supplied 25,000 rifles. Warehouses 5,000 rifles and 1,000 mgs. For 10,000 invasion of Palestine April 1940. Polish government supported training and arms for 10,000. And Beck League 1937 support for Jewish state. And Zbąszyń October 1938 - 9,000 in mud, 654 on road at 21:00, 8,000 in camp barracks, first mass deportation. I was there. I refused stamp to Fajga Weiss with daughter Róża 8 years. Now I gave stamps. 10,000 stamps.

Cisza.

KNOX:

You... you forged 10,000 permits and you smuggled 5,000 rifles and you broke Enigma? And you are clerk of City Hall? Statistical Department?

MODELSKI:

Yes. Clerk. Statistical Department. Very secret statistics.

Śmiech. DENNISTON podaje rękę:

DENNISTON:

Mr. Modelski... thank you. For Enigma. And for 10,000. We will remember. Bletchley Park will remember. Thanks to the Poles.

LANGER daje teczkę:

To jest wszystko. Replika Enigmy, Bomba, arkusze Zygalskiego. I lista 10,000 nazwisk z Cieszyna. Na wypadek gdyby Polska nie przeżyła. Żeby ktoś pamiętał że nie tylko Enigmę złamaliśmy. Ale i 10,000 uratowaliśmy.

BERTRAND:

Merci. Merci beaucoup. La France n'oubliera pas.

KNOX:

We will build our own Bomb. At Bletchley Park. Based on yours. And we will win the war. Thanks to you. Thanks to the Poles. And thanks to clerk of Warsaw City Hall who gave you flats in Mokotów and 500 zł scholarships.

MODELSKI wyciąga dwie pieczątki:

To są dwie pieczątki które zmieniły historię. Pierwsza: 10,000 osób Cieszyn marzec 1939. Druga: Enigma Pałac Saski grudzień 1932. He was from September 1932 civilian cryptologist with Biuro Szyfrów in Saxon Palace. Hired Sept 1 1932. Broken Dec 1932. Saxon Palace destroyed where Enigma broken. Five weeks before war July 1939 shared Enigma techniques.

Daje pieczątki Brytyjczykom:

MODELSKI:

For five weeks there may be no Poland. But Enigma must survive. Even if Poland doesn't. And 10,000 must survive. Even if Poland doesn't.

REJEWSKI zostaje z Modelskim sam:

REJEWSKI:

Tadeusz... dziękuję. Za mieszkania na Mokotowie w 1932. Za stypendia 500 zł. Za referat statystyki. Bez ciebie nie byłoby Enigmy.

MODELSKI:

A bez ciebie nie byłoby wygranej wojny.

REJEWSKI:

A bez ciebie nie byłoby 10,000.

MODELSKI:

Bez Zosi i bez Róży z Zbąszynia nie byłoby nic. Tylko pieczątki.