PAN TADEUSZ - AB AKTION

LOGLINE

Luty 1940. W zasypanym śniegiem Zakopanem, w willach Pan Tadeusz i Telimena, spotykają się oficerowie Gestapo i NKWD. Oficjalnie rozmawiają o wymianie jeńców. Nieoficjalnie - o listach.

Miesiąc później, po dwóch stronach linii demarkacyjnej, zaczynają znikać te same nazwiska. Polskie elity. Niemcy nazywają to Außerordentliche Befriedungsaktion. Rosjanie - rozładowaniem obozów.

Młody oficer ZWZ, który widział konferencję, próbuje udowodnić, że to wspólny plan. Im więcej znajduje zbieżności, tym mniej ma dowodów.

ZASADA PARANOI - na czym budujemy

Nie rozstrzygamy, czy konferencja w Zakopanem skoordynowała Katyń i AB. Historia też tego nie rozstrzyga. IPN do dziś mówi wprost: brak dokumentów.

I na tym budujemy thriller. Widz ma widzieć to samo co bohater:

1. 2 marca w Pałacu Brühla Rada Obrony GG daje impuls do AB 2. 3 dni później, 5 marca, Politbiuro podpisuje decyzję o Katyniu 3. Ta sama metoda: kartoteki, listy proskrypcyjne, likwidacja trzech sfer które wskazał Frank - inteligencji, Kościoła, aktywnej polskości

Czy to koordynacja, czy dwa totalitaryzmy wpadły na ten sam pomysł niezależnie, bo tak samo nienawidzą Polski? Bohater chce wierzyć w spisek, bo spisek można udowodnić. Gorzej, jeśli to nie spisek, tylko logika ludobójstwa.

Wszystkie postacie historyczne jak Frank, Meisinger, Streckenbach, Himmler - prawdziwe. Postacie Eichmanna, Litwinowa i Rity Zimmermann z Kołymy - w naszym treatment to legendy zakopiańskie, celowo zostawiamy je jako pół-mity, ludzie których nikt nie potrafi zidentyfikować na zdjęciach.

Zero patosu, dużo biurokracji zła. Zimno, papierosy, piece kaflowe, kalka maszynowa, śnieg który zagłusza strzały w Dolinie Białego. Dwa języki zbrodni - niemieckie Befriedung i sowieckie razgruzka, czyli to samo.

BOHATEROWIE

JAN RYŚ - 32 lata. Przed wojną recepcjonista i tłumacz w pensjonacie Pan Tadeusz. Teraz oficer wywiadu ZWZ, kryptonim "Tadeusz". Zna każdy pokój w willi. Jako jedyny rozumie i po niemiecku i po rosyjsku. Jego obsesją jest udowodnienie, że widział to samo spotkanie.

AGENTKA RITA - 40 lat. W aktach jako Rita Zimmermann, dyrektorka trustu z Kołymy. W rzeczywistości wysoka funkcjonariuszka NKWD, specjalistka od "operacji polskiej" z 1937. Mówi idealnie po niemiecku, bo studiowała w Lipsku. Jej odpowiedniczka Meisingera. Nie okrutna, gorsza - rzeczowa.

SS-STANDARTENFÜHRER JOSEF MEISINGER - prawdziwa postać. Szef policji i SD na dystrykt warszawski. Autor cytatu o beczce prochu. Paranoik, który naprawdę wierzy, że Polacy w każdej chwili wywołają powstanie na tyłach Fall Gelb.

HANS FRANK - prawdziwa postać. Prawnik, gubernator GG. W willi na Wawelu mówi: GG to kolonia, gdzie można łamać prawo. Czeka tylko aż świat przestanie patrzeć na Polskę, bo zacznie się wojna na Zachodzie.

SIOSTRY DOWBOR-MUŚNICKIE - oś fabularna. Agnieszka, działaczka Organizacji Wojskowej "Wilki", na Pawiaku. Janina, podporucznik pilot, w obozie w Kozielsku. Ich listy do siebie, które nigdy się nie spotkają, są narratorem. Obie giną w tym samym tygodniu czerwca 1940 - jedna w Palmirach, druga w Katyniu.

SEZON - 8 ODCINKÓW

1. WILLA

20 lutego. Zakopane zajęte przez Słowaków, potem Niemców, pełne nart i szpicli. Jan obsługuje "kurs metodyczny" w Pan Tadeusz. Niemcy: Zimmermann z administracji i młody urzędnik RSHA z Berlina. Rosjanie: Litwinow i Rita. Rozmawiają o wymianie komunistów, o metodach przesłuchań, o polskich nauczycielach. Jan kradnie jedną kartkę - listę nazwisk z adnotacją "AB". Raport ginie w Krakowie.

2. RADA

2 marca. Pałac Brühla. Frank zwołuje Radę Obrony GG. Jan przedziera się do Warszawy z informacją o Zakopanem. Słyszy przemówienie Meisingera. Frank mówi wprost: akcja na Zachodzie za chwilę, świat zapomni o Polsce, to idealny moment. Cel: inteligencja, Kościół, aktywna polskość. W Moskwie tego samego dnia ktoś stawia pieczątkę na wniosku Berii.

3. LISTA

30 marca. Pierwsze aresztowania. Na liście proskrypcyjnej Maciej Rataj, Kusociński, senator Jaroszewiczowa, ks. Detkens, działacze NOR. Jan widzi, że połowa nazwisk to ludzie z kartki z Pan Tadeusz. Zaczyna układać tablicę z dwiema kolumnami: AB i Katyń. Daty się pokrywają.

4. PAWIAK

Kwiecień. Agnieszka Dowbor-Muśnicka wpadła. Jan próbuje ją wyciągnąć, bo ma klucz do zaszyfrowanych nazwisk "Wilków". Przesłuchuje ją Niemiec, który używa metod opisanych przez Rosjan w Zakopanem. Rita w tym czasie w Krakowie przekazuje Niemcom walizkę z aktami polskich oficerów.

5. PALMIRY

Maj. Frank zatwierdza AB 16 maja. Zaczynają się wywózki. Jan jedzie za ciężarówką do Palmir. Pusty las, potem puste ciężarówki wracające. W tym samym czasie Janina pisze ostatni list z Kozielska. Wizyta Himmlera 29 kwietnia w Warszawie - rozkaz 20 tysięcy do obozów.

6. TRANSPORT

13 czerwca. Tarnów. 728 Polaków. Pierwszy transport do nowego obozu KL Auschwitz. Wśród nich kilku z listy Jana. Jan rozumie, że AB to nie tylko egzekucje, to system. Próbuje wysłać raport do Londynu przez Budapeszt. Raport zostaje uznany za "fantazję o współpracy sowiecko-niemieckiej".

7. KATYŃ - PALMIRY

21 czerwca. Dwie egzekucje jednego dnia. Agnieszka w Palmirach. Janina w lesie katyńskim. Dwie siostry generała. Montaż równoległy bez muzyki. Jan w Warszawie dostaje dwie kartki zgonu z tym samym dniem. Jego tablica ma sens, ale nikt jej nie chce.

8. BEFRIEDUNG

23 lipca. Frank oficjalnie ogłasza koniec AB-Aktion. W willi Pan Tadeusz nie ma już śladów konferencji. Jan wraca do Zakopanego zimą 1941. W księdze meldunkowej wyrwane kartki z lutego 1940. Recepcjonistka mówi, że nigdy tu nie było żadnych Rosjan. Ostatnie ujęcie: w archiwum IPN dziś, pusta teczka z napisem "Konferencja metodyczna Zakopane 1940 - brak dokumentów".

Ostatni napis na ekranie, biały na czarnym:

W ramach AB zamordowano co najmniej 6500 Polaków. W Katyniu ponad 21 tysięcy. Los wielu ofiar AB do dziś nie jest znany.