Paweł Łęski Paweł Łęski
66
BLOG

Pierwszy pasujący ruch

Paweł Łęski Paweł Łęski Kultura Obserwuj notkę 4

Pierwszy pasujący ruch


Nazywam się Adam Wrona i 14 grudnia 1978 roku przegrałem partię, którą powinienem wygrać.


Miałem przewagę. Widziałem ruch, który wygrywał pionka. Zagrałem go od razu, zadowolony, i przestałem liczyć dalej. Trzy ruchy później straciłem hetmana. W klubie mówili na to błąd młodego szachisty. Bierzesz pierwsze dobre rozwiązanie i przestajesz szukać lepszego.


Tego samego wieczoru w gazecie przeczytałem, że Herbert Simon dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii. Nie za szachy. Za udowodnienie, że tak działa ludzki umysł w ogóle.


Simon nazwał to satysfakcjonowaniem. Człowiek nie szuka rozwiązania najlepszego. Szuka pierwszego, które wystarczy, i na nim się zatrzymuje. Nie dlatego, że jest głupi. Dlatego, że ma ograniczoną pamięć, ograniczony czas i ograniczoną racjonalność. Mózg ucina poszukiwania, gdy tylko znajdzie coś, co pasuje.


Pracowałem wtedy w archiwum, w dziale, który oficjalnie nie istniał. Porządkowałem teczki spraw zamkniętych. I nagle zacząłem widzieć to wszędzie.


Sprawa inżyniera z Ursusa, który zniknął w październiku. Oficjalne wyjaśnienie: uciekł na Zachód. Pasowało. Zamknięte.


Sprawa studentki z Mokotowa, która przestała przychodzić na zajęcia. Oficjalne wyjaśnienie: załamała się i wyjechała do rodziny. Pasowało. Zamknięte.


Sprawa mojego poprzednika w archiwum. Oficjalne wyjaśnienie: wypadek. Pasowało. Zamknięte.


Każda teczka miała jedno wyjaśnienie. Czyste, logiczne, pierwsze. I żadne drugie.


Zacząłem robić coś, czego nie powinienem. Zacząłem szukać drugiego rozwiązania. Nie lepszego. Po prostu drugiego.


W sprawie inżyniera znalazłem protokół, w którym ktoś dopisał datę. W sprawie studentki znalazłem list, którego nikt nie wysłał. W sprawie mojego poprzednika znalazłem jego notatki na marginesie innej teczki. Pisał to samo, co ja teraz myślę: że ktoś celowo podsuwa nam pierwsze pasujące wyjaśnienie, żebyśmy przestali szukać.


Wtedy zaczęła się paranoja. Telefon w moim mieszkaniu milczał inaczej niż zwykle. Sąsiad, który nigdy nie interesował się szachami, nagle pytał mnie o ranking. Szef, który przez rok nie zaglądał do archiwum, przyszedł i zapytał, czy już zamknąłem teczkę inżyniera.


Powiedziałem, że tak. Skłamałem. To był mój pierwszy pasujący ruch.


Tamtej nocy wróciłem do archiwum. Na moim biurku leżała teczka, której tam rano nie było. Bez nazwiska na okładce, bez numeru. W środku tylko jedna kartka. Moje nazwisko. I jedno zdanie napisane maszynowo:


Zadowolił się pierwszym pasującym rozwiązaniem.


Zrozumiałem wtedy, że teoria Simona to nie jest tylko opis tego, jak myślimy. To jest instrukcja, jak nami sterować. Wystarczy dać człowiekowi jedno wyjaśnienie, które wystarczy. On sam przestanie szukać. Sam zamknie teczkę. Sam zagra ten pierwszy ruch.


Pytanie, które nie daje mi spać od tamtej nocy, brzmi inaczej: skąd wiedzieli, że ja też się zadowolę?

Udostępnij Udostępnij Lubię to! Skomentuj4 Obserwuj notkę

There have been many comedians who have become great statesmen and vice versa.

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze (4)

Inne tematy w dziale Kultura