!
1 obserwujący
57 notek
9692 odsłony
  337   0

Skąd przyszliśmy? Na tropach zaginionego plemienia Basków albo O pochodzeniu nazwiska Ward


(...czyli pytania dociekliwego dyletanta...)

cz.I


Z przyczyn rodzinnych, zainteresowałem się kiedyś nazwiskiem Warduliński. Nie jest to nazwisko bardzo popularne, według: http://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndistr?nazwisko=wardul jest w Polsce tak nazywających się ponad setka: Warduleńska(5), Warduleński(7), Wardulińska(67), Warduliński(88)

(Dane pochodzą z publikacji: Kazimierz Rymut, “Słownik nazwisk używanych w Polsce na początku XXI wieku” opartej na bazie PESEL z 2002 r.)

K.Rymut w « Nazwiska Polaków » podaje dość sporo historycznych odmian nazwisk zaczynających się od Wardul takich jak WARDULski, WARDULański itd dziś już w Polsce nie występujących. Wydaje mi się, że można z tego wyciągnąć dwa prawdopodobne wnioski : po pierwsze, wszystkie owe nazwiska zdają się pochodzić ze wspólnego pnia, od słowa Wardul: WARDULiński najprawdopodobniej nazywał się kiedyś po prostu Wardul. A po drugie, spora liczba owych już wymarłych odmain być może świadczy o jego dawnym rodowodzie? (choć może niektóre były po prostu wynikiem popełnionych błędów ortograficznych). Jednak nie ma go w "Słowniku najstarszych nazwisk polskich RCIN tj w : https://rcin.org.pl/Content/38217/WA243_18877_2631016_SLO-NAJ-NAZW_0000.pdf

Więc może - dawnym - ale nie tak znowu bardzo dawnym?

Samego słowa ‘wardul’ w dostępnych mi słownikach staropolszczyzny też nie znalazłem. Czyżby była to wskazówka, że jednak byli oni elementem napływowym ? Ale w owej rodzinie Wardulińskich której nazwisko mnie tak zainteresowało nie ma (o ile wiem) jakiejś tradycji o ewentualnym cudzoziemskim pochodzeniu (pochodzi ona z Kresów Wschodnich z polskiej wioski niedaleko Kowla która we wspomnieniach mieszkańców uchodziła za praktycznie czysto polską). I nie brzmi ono wcale obco – czy dlatego tylko, że kojarzyć się może np. z Kargulem ze znanego filmu ? Powiedziałbym nawet, że brzmi ono dziwnie swojsko : Wardul – Kargul… Ale chyba jeszcze bardziej swojsko brzmi ono w uszach Litwinów – bo po litewsku ‘vardas’ oznacza ‘imię, nazwa, nazwisko, tytuł…’. Czy Łotyszy: dla nich ‘vā rds’ to ʽsłowo, wyraz; imię; mowa, przyrzeczenieʼ, 'vā rdi' to ʽzamawianie, formuła zaklęciaʼ a ‘varde’ to ‘żaba’…

Najbliższe mu znane mi staropolskie słowa to: ‘warda’, ‘wardawy’ = ‘mankut’ czy ‘wardać się’ = ‘włóczyć się, łazić’ albo jeszcze ‘wardęga’ = ‘bydło rogate, bydlę’. Niektórzy językoznawcy wśród nich (czy podobnych) szukają pochodzenia słowa czy nazwiska Wardul. Ale nie ma go np w : http://www.genezanazwisk.pl/ . Owszem, jest tam Warda, Wardacki, Wardacz, Wardak – ale nie Wardul. Czyżby z tym nazwiskiem był jakiś problem? Skoro uczeni lingwiści milczą to cóż ma zrobić ciekawski dyletant (ja sam nie znam się na lingwistyce, genealogii itd) ? Pozostaje dobry wujek Internet i wyszukiwarka…

 Dziś nazwisko ‘Wardul’ w Polsce nie występuje, ale w bazie https://geneteka.genealodzy.pl/ jest informacja, że w 1782 r w parafii Zabłotów (na południowo-wschodnich krańcach Rzeczpospolitej, k.Kołomyi) Roman? Wardul(?) ożenił się z Magdaleną Michnylińską (?) … Więc wygląda na to, że kiedyś tacy istotnie w Polsce byli...

 Portal https://forebears.io/surnames?q=Wardul nie znajduje nikogo takiego również i na świecie. Jest jednak 6-u ВАРДУЛ-i (tj Vardul-i wzgl Wardul-i) w Rosji gdzie Igor Fridrichowicz Vardul czy Wardul [1923-1998] był lingwistą i tłumaczem (ciekawe co on sam myslał o pochodzeniu swego nazwiska?) Kiedyś jednak ich nie brakowało…Ale pochodzenie zagranicznego nazwiska Vardul/Wardul czy ВАРДУЛ nie musi być takie same jak polskiego Wardul-a… Jak wiadomo, rozumowanie na bazie podobieństwa czy nawet identyczności nazwisk czy słów z obcych stron jest bardzo, bardzo ryzykowne i prowadzi często na manowce. W ten sposób łatwo można np wziąść cesarzową austro-węgierską Sisi [1837-1898] za krewną prezydenta Egiptu marszałka al-Sisi [1954-]ˣ ! Ba, dotyczy to czasem nawet całych zdań : gdy góral stwierdza po ulewie ‘Nia pado’ to nie mówi po francusku ‘Il n’y a pas d’eau’ tj ‘Nie ma wody’ ! Mimo, że treść obu tych stwierdzeń nie jest tak całkiem, kompletnie różna…

Wg, portalu Mormonów tj “Kościóła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich » (znakomitego źródła wszelakich informacji genealogicznych) ˣˣ https://www.familysearch.org/ Wardul-e bywali w przeszłości też i w innych krajach. Np w krajach bałtyckich: Mahreet Wardul [1831-1914] (na Łotwie) czy w Anglii, np zmarły w1600 r w Lincolshire Miles WARDUL, ochrzczona 11grudnia 1900 r Emily Louise WARDUL… Albo jeszcze w Londynie, gdzie w Westminsterze (tj w centralnej dzielnicy stolicy) 15 sierpnia 1726 r, Elias WARDUL poślubił Elizb. EARLˣˣˣ… Czy mógł być on jakimś krewnym owego naszego Romana Wardul-a? To chyba zasadne pytanie. Bo imigracja z Wysp Brytyjskich do Polski była kiedyś bardzo wielka: samych Szkotów osiadło u nas, od XIVw dziesiatki, dziesiatki tysięcy - podobno w końcu XVI w. żyło na naszych ziemiach aż 100 tys. Szkotów ! (patrz https://pl.wikipedia.org/wiki/Szkoci lub https://pl.wikipedia.org/wiki/Szkoci_w_Polsce ).

Lubię to! Skomentuj3 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale