55 obserwujących
518 notek
586k odsłon
  2268   1

Dlaczego Tuwim jest mało znany w świecie żydowskim?

https://mypoeticside.com/poets/julian-tuwim-poems
https://mypoeticside.com/poets/julian-tuwim-poems

Ostatni odcinek z 2-ch poprzednich dotyczących jego twórczości, życia.

125 lat temu w Łodzi urodził się polski poeta żydowski Julian Tuwim. W 1974 roku nagłówek jidyszowej gazety "Forverts" określił Tuwima jako "największego żydowskiego poetę" XX wieku. Pisząc w języku polskim, Tuwim był najbardziej poczytnym współczesnym poetą w Polsce okresu międzywojennego (lata 20-30).

Dziś Tuwim jest w dużej mierze nieznany w świecie żydowskim. I to pomimo faktu, że był pierwszym znaczącym poetą żydowskim, który napisał lament nad Holokaustem - przejmujący My, Żydzi Polscy. Tymczasem w Polsce jest czczony - na podstawie wybiórczej pamięci o jego twórczości. Jego urocze wiersze dla dzieci (zwłaszcza "Lokomotywa") i poetyckie mistrzostwo języka polskiego podbijają serca kolejnych pokoleń Polaków.

W 2013 roku Sejm RP ogłosił rok "Rokiem Juliana Tuwima" na cześć jego spuścizny. Jego pomnik stoi na głównej ulicy Łodzi. Mniej pamiętane w Polsce są jego poetyckie rozważania na temat etnonacjonalizmu, autorytaryzmu, antysemityzmu i Holokaustu.

Czas, by Żydzi przypomnieli sobie i odzyskali ducha Juliana Tuwima.

Pisząc w surowo monolitycznej epoce i miejscu, Tuwim zaciekle głosił zarówno żydowską, jak i polską tożsamość. Był jednak również ambiwalentny i krytyczny wobec tych tożsamości i tradycji. Nie dziwi więc, że wywołało to ostre potępienie zarówno ze strony obozu żydowskiego, jak i polskiego.

W 1924 roku Tuwim powiedział do jednego z wywiadowców: "Dla antysemitów jestem Żydem i moja poezja jest żydowska. Dla żydowskich nacjonalistów jestem zdrajcą i renegatem. Trudno!" Tuwim wyzwał Polskę do bycia bardziej inkluzywną, a polskich Żydów do większej integracji ze swoim społeczeństwem.

Tuwim zadziwiał zarówno przyjaciół, jak i wrogów swoją zdolnością do głoszenia pozornie nieprzystających do siebie poglądów i stanowisk - mistrz polskiej kultury, ale krytyk polskiego etnonacjonalizmu; dystansujący się od kultury żydowskiej, ale literacki przeciwnik antysemityzmu; zagorzały antyautorytarysta, a jednak po II wojnie światowej powrócił ze swojej nowojorskiej bezpiecznej przystani, by zamieszkać w socjalistycznej Polsce [PRL].

Tuwim potrafił trzymać się pozornie nieprzystających do siebie elementów. Kontrowersje i sprzeczności były cechą charakterystyczną życia i pisarstwa Tuwima. Jego przyjaciel i kolega po fachu Józef Wittlin oświadczył z rozgoryczeniem: "Tuwim jest dowodem na to, że Bóg istnieje, że tak głupi człowiek może być tak wielkim poetą".

Z perspektywy czasu nie jest jasne, czy to Tuwim, czy jego czasy były "głupie". Za życia Tuwim zastanawiał się nad możliwościami i niemożliwościami XX-wiecznych stosunków polsko-żydowskich. Wyprzedzał swoją epokę, chcąc być prawdziwie hiponimicznym Polakiem-Żydem, mogącym swobodnie wyrażać i akceptować wybrane przez siebie tożsamości. W XXI wieku poezję Tuwima czyta się jako apel o różnorodność, pluralizm i wielokulturowość. To były niebezpieczne wersety w jego czasach. W naszych czasach są one nadal aktualne.

Jego twórczość była niezwykle różnorodna: wiersze dla dzieci, teksty kabaretowe, wiersze miłosne, wiersze polityczne, wiersze o przywiązaniu i wyobcowaniu Polaków, przywiązaniu i wyobcowaniu Żydów, a także katastroficzne zapowiedzi, gdy Europa w latach trzydziestych XX wieku zmierzała ku przepaści.

Tuwim miał głębokie umiłowanie polskości. "Moją ojczyzną jest język polski" - pisał. Wychowany w polskojęzycznym domu żydowskim, Tuwim należał do pierwszego pokolenia polskich luminarzy literatury żydowskiej, którzy pisali po polsku dla szerokiej publiczności krajowej. (Wśród nich byli m.in. pisarz Bruno Schulz, Henryk Goldschmidt, znany bardziej pod pseudonimem Janusz Korczak, pisarz Aleksander Wat i poeta Antoni Słonimski). Popularność Tuwima wywołała donosy ze strony polskich krytyków etnonacjonalistycznych, którzy potępili Tuwima jako "obcego kulturowo dla Polski", co kolega Maurycy Szymel nazwał "pogromem prawa Tuwima do literatury polskiej".

Jak na ironię, być może charakterystycznym wkładem Tuwima do polskiej literatury było jego pomysłowe, ekspresyjne użycie języka. Polski laureat literackiej Nagrody Nobla Czesław Miłosz nazwał Tuwima "wirtuozem liryki". Krytyk literacki Roman Zrebowicz stwierdził, że językowe mistrzostwo Tuwima nadało jego twórczości wyjątkową zmysłowość: "Cała poezja Tuwima pachnie ekstatycznie jak las. Każdy wers ma swój specyficzny aromat".

Tuwim całkowicie zawładnął polskim językiem i krajobrazem. W 1940 roku, będąc na ucieczce z emigracji w Brazylii, Tuwim napisał długą, słodko-gorzką refleksję o Polsce zatytułowaną "Kwiaty polskie". Wyznawał, że czuje się oddzielony od Polski "Atlantykiem tęsknoty", deklarując "To [Polska] jest ojczyzna/A inne kraje to hotele".

Lubię to! Skomentuj66 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura