Tragedia w Iranie: Wzrost liczby ofiar śmiertelnych i rannych

Mieszkam w North Shore Vancouver i mamy tu wielu Persów, w tym kilku znajomych, z którymi oglądamy telewizję. Nie ma angielskiego tłumaczenia, więc mi pomagają. Krótko mówiąc, spełniło się to, o czym marzą wszyscy emigranci: ci z Europy od czasów dynastii i ci nowi, którzy przybyli z Europy do Ameryki, zwłaszcza do Kanady. Wydarzyła się tragedia. Wszyscy są bardzo zaniepokojeni. 

Iran: Wzrost liczby ofiar śmiertelnych i rannych w związku z wznowieniem krwawych protestów prowadzonych przez władze.

Władze Iranu od 28 grudnia 2025 r. prowadzą brutalne represje wobec demonstrantów w całym kraju, charakteryzujące się bezprawnym użyciem siły i broni palnej przez siły bezpieczeństwa oraz masowymi, arbitralnymi aresztowaniami, poinformowały dziś organizacje Amnesty International i Human Rights Watch.

Ustalenia organizacji ujawniają, jak siły bezpieczeństwa, w tym Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) i irańska policja, znana pod perskim akronimem FARAJA, bezprawnie używały karabinów, strzelb załadowanych śrutem, armatek wodnych, gazu łzawiącego i biły, aby rozproszyć, zastraszyć i ukarać w większości pokojowych demonstrantów.

W wyniku represji zginęło co najmniej 28 demonstrantów i osób postronnych, w tym dzieci, w 13 miastach w ośmiu prowincjach między 31 grudnia 2025 r. a 3 stycznia 2026 r., zgodnie z wiarygodnymi informacjami zebranymi przez Amnesty International i Human Rights Watch.

„Mieszkańcy Iranu, którzy ośmielają się wyrazić swój gniew z powodu dziesięcioleci represji i domagają się fundamentalnych zmian, po raz kolejny spotykają się ze śmiertelnym atakiem sił bezpieczeństwa, które bezprawnie strzelają do protestujących, ścigają ich, aresztują i biją, co przypomina powstanie Woman Life Freedom z 2022 roku. Najwyższy organ bezpieczeństwa Iranu, Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego, musi natychmiast wydać rozkazy siłom bezpieczeństwa, aby zaprzestały bezprawnego użycia siły i broni palnej” – powiedziała Diana Eltahawy, zastępca dyrektora Amnesty International ds. Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej.

Protesty wybuchły 28 grudnia 2025 roku po gwałtownym załamaniu waluty, w obliczu rosnącej inflacji, chronicznego niegospodarowania przez państwo podstawowych usług, w tym dostępu do wody, oraz pogarszających się warunków życia. Począwszy od zamykania sklepów i strajków na Wielkim Bazarze w Teheranie, protesty szybko rozprzestrzeniły się na cały kraj, przeradzając się w demonstracje uliczne, wzywające do upadku systemu Republiki Islamskiej i domagające się praw człowieka, godności i wolności. Władze zareagowały gwałtownymi rozproszeniami i masowymi aresztowaniami, a setki osób zostało już arbitralnie zatrzymanych i narażonych na tortury i inne formy złego traktowania.

„Częstotliwość i uporczywość, z jaką irańskie siły bezpieczeństwa bezprawnie stosowały siłę, w tym siłę śmiercionośną, wobec protestujących, w połączeniu z systematyczną bezkarnością funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa, którzy dopuszczają się poważnych naruszeń, wskazują, że użycie takiej broni do tłumienia protestów pozostaje zakorzenioną częścią polityki państwa” – powiedział Michael Page, zastępca dyrektora Human Rights Watch ds. Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej.

Human Rights Watch i Amnesty International rozmawiały z 26 osobami, w tym z protestującymi, naocznymi świadkami, obrońcami praw człowieka, dziennikarzami i lekarzem, zapoznały się z oficjalnymi oświadczeniami i przeanalizowały dziesiątki zweryfikowanych filmów opublikowanych w internecie lub udostępnionych organizacjom. Niezależny patolog, z którym konsultowała się Amnesty International, przeanalizował zdjęcia rannych lub zabitych protestujących.

Najwyższy organ bezpieczeństwa Iranu, Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego, musi natychmiast wydać siłom bezpieczeństwa rozkazy zaprzestania bezprawnego użycia siły i broni palnej.

Diana Eltahawy, zastępca dyrektora Amnesty International ds. Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej

Wysocy rangą urzędnicy państwowi demonizowali protestujących, nazywając ich „uczestnikami zamieszek” i zapowiadali „zdecydowane” represje.

3 stycznia 2026 roku, kiedy siły bezpieczeństwa zabiły co najmniej 11 protestujących, Najwyższy Przywódca Ali Chamenei powiedział, że „uczestnicy zamieszek powinni zostać postawieni na swoim miejscu”. Tego samego dnia prowincjonalny korpus IRGC w prowincji Lorestan ogłosił koniec okresu „tolerancji”, zobowiązując się do ścigania „uczestników zamieszek, organizatorów i przywódców ruchów antyterrorystycznych… bez pobłażliwości”.

5 stycznia 2026 roku Szef Sądu Najwyższego nakazał również prokuratorom, aby nie okazywali „pobłażliwości” protestującym i przyspieszyli ich procesy.

Państwa członkowskie ONZ i organizacje regionalne, takie jak UE, powinny jednoznacznie publicznie potępić te wydarzenia i podjąć pilne działania dyplomatyczne, aby wywrzeć presję na władze Iranu i powstrzymać rozlew krwi – oświadczyły Amnesty International i Human Rights Watch.

Biorąc pod uwagę panujący klimat systemowej bezkarności, który umożliwił władzom Iranu wielokrotne popełnianie przestępstw w świetle prawa międzynarodowego, udokumentowanych przez Amnesty International i Human Rights Watch, w tym morderstw, tortur, gwałtów i wymuszonych zaginięć w celu wyeliminowania i ukarania osób opozycji, organizacje wzywają prokuratury innych krajów do wszczęcia śledztw karnych zgodnie z zasadą jurysdykcji uniwersalnej, w celu wydania nakazów aresztowania osób podejrzanych o popełnienie tych przestępstw.

Nielegalne użycie siły i zabójstwa

Wszystkie 28 ofiar zostało postrzelonych przez siły bezpieczeństwa, w tym metalowymi śrutami wystrzelonymi z broni śrutowej. Zgodnie z dobrze udokumentowanymi schematami zaprzeczania i uciszania przez państwo, władze zaprzeczają odpowiedzialności za zabójstwa. Władze zmusiły rodziny niektórych ofiar do wystąpienia w państwowych mediach, aby zrzucić winę za śmierć na wypadki lub protestujących, grożąc im odwetem i tajnymi pochówkami.

https://www.bbc.com/news/articles/cre28d2j2zxo