Farsz codzienności, czyli dlaczego uciekamy w pierogi przed końcem świata

* * *

„Gdy świat staje się zbyt głośny, jedynym ratunkiem jest cisza domowego ogniska i zapach domowego obiadu.”

„Głodnemu sercu nie wystarczą ideologie; ono szuka przystani, w której czas mierzony jest nie newsami, lecz wspólnym posiłkiem.”

 W najnowszym utworze kabaretu OT.TO pt. „Pierogi” słyszymy pozornie lekką, wręcz biesiadną zachętę do porzucenia wielkich problemów świata na rzecz wspólnego jedzenia. Jednak pod warstwą humorystyczną kryje się głęboki, niemal desperacki manifest współczesnego człowieka. To głos pokolenia, które – zmęczone „alertami w głowie” i „dystrofią państwa prawa” – szuka azylu w tym, co namacalne, bliskie i zrozumiałe. Jako obserwatorzy życia publicznego musimy zadać sobie pytanie: czy to tylko niewinna piosenka, czy może diagnoza stanu naszej zbiorowej psychiki?

Eskapizm talerza: O poszukiwaniu sensu i bezpieczeństwa w dobie globalnego przebodźcowania.

Socjologia zmęczenia i psychologia eskapizmu

 Żyjemy w epoce „doomscrolling”, czyli nałogowego konsumowania złych wiadomości. Tekst piosenki wymienia jednym tchem: Zielony Ład, dwutlenek węgla, konflikty zbrojne, ruchy LGBT, korupcję i cenzurę. Z punktu widzenia psychologii społecznej, taka kumulacja bodźców lękowych prowadzi do zjawiska „zmęczenia współczuciem” (compassion fatigue) oraz wyuczonej bezradności. Gdy jednostka czuje, że nie ma wpływu na globalne procesy, jej naturalnym mechanizmem obronnym jest eskapizm.

 Wybór pierogów – symbolu polskiej tradycji, ciepła i pracochłonności – nie jest przypadkowy. To powrót do „strefy komfortu”, o której tak często mówią terapeuci. Zamknięcie drzwi przed „złowrogim światem” to próba odzyskania sprawstwa nad własnym mikrokosmosem. W świecie, w którym algorytmy decydują o tym, co widzimy, a politycy o tym, jak żyjemy, to, co położymy na talerzu, pozostaje jedną z niewielu suwerennych decyzji.

Aksjomaty moralne i perspektywa biblijna

 W kontekście etycznym warto odwołać się do biblijnej mądrości, która od wieków wskazuje na wartość prostego życia. W Ewangelii wg św. Mateusza czytamy: „Nie troszczcie się więc zbytnio o jutro, bo jutrzejszy dzień sam o siebie troszczyć się będzie. Dosyć ma dzień swojej biedy” (Mt 6, 34). To wezwanie do uważności i doceniania chwili obecnej koresponduje z przesłaniem utworu. Czy dbanie o relację z drugim człowiekiem przy wspólnym stole nie jest moralnie ważniejsze niż jałowe spory o „inteligentną sztuczność” czy „dyrektywy ETS”?

 Z perspektywy aksjologicznej, tekst dotyka hierarchii wartości. Miłość i bliskość („tylko ty i ja”) zostają postawione wyżej niż systemy makrospołeczne. To echo starotestamentowej Księgi Koheleta: „Nic lepszego dla człowieka, niż żeby jadł i pił, i duszy swej pozwalał zażywać dobra przy swej pracy” (Koh 2, 24). W tej perspektywie „pierogi” stają się sakramentem codzienności, narzędziem budowania wspólnoty tam, gdzie wielka polityka sieje podziały.

Spojrzenie demokratyczne i kulturowe

 Analizując utwór przez pryzmat socjaldemokratyczny, dostrzegamy kryzys zaufania do instytucji. Słowa o „korupcji tworzonej w ustawach” i „politykach, co nas mają gdzieś” to wyraz rozczarowania państwem, które przestało pełnić funkcję opiekuńczą, a stało się źródłem opresji lub niezrozumiałych regulacji. W kulturze Zachodu obserwujemy odwrót od wielkich narracji na rzecz lokalności (lokalnego patriotyzmu talerza).

 Kulturowo, pierogi są tu „kotwicą”. W dobie płynnej nowoczesności (według Zygmunta Baumana), gdzie wszystko jest zmienne i niepewne, potrzebujemy stałych punktów odniesienia. Tradycyjna potrawa, znana od pokoleń, daje poczucie ciągłości, której brakuje w świecie cyfrowym i zideologizowanym.

Odpowiedzialność decyzji i ryzyko izolacji

 Musimy jednak pamiętać o odpowiedzialności. Całkowita ucieczka od świata („zamkniemy cały świat”) niesie ze sobą ryzyko. Czy izolując się w naszych „pierogowych twierdzach”, nie oddajemy pola tym, którzy będą podejmować decyzje za nas? Każda decyzja o wycofaniu się z debaty publicznej jest de facto decyzją polityczną. 

 Odpowiedzialność polega tu na znalezieniu balansu. Nie możemy pozwolić, aby kortyzol zniszczył nasze zdrowie („zamiast krew zapychać kortyzolem”), ale nie możemy też całkowicie zamknąć oczu na krzywdę bliźniego poza naszymi drzwiami. Autentyczna perspektywa obserwatora sugeruje, że współczesny człowiek potrzebuje „pierogów”, aby nabrać sił do walki o lepszy świat, a nie tylko po to, aby o nim zapomnieć.

* * *

Utwór kabaretu OT.TO to nie tylko prosta piosenka o pożywieniu. To manifest humanizmu w czasach nieludzkiego tempa życia. Przypomina nam, że u podstaw każdej wielkiej zmiany leży dobrostan jednostki i siła więzi międzyludzkich. Być może to właśnie przy wspólnym stole, nad talerzem pierogów, rodzą się najbardziej szczere rozmowy o tym, jak naprawić ten „złowrogi świat”, z którego tak bardzo chcemy na chwilę uciec.

^{| eskapizm | psychologia społeczna | tradycja | relacje | odpowiedzialność | felieton | OTTO |}

_{Oprac. 5/5/2026,
redaktor Gniadek}

_{Fot. ilust. psychologwalki.pl - Eskapizm - ucieczka od rzeczywistości czy mechanizm obronny ...}

_{!!! Nota: Materiał poglądowy opracowano ze starannością przy użyciu językowego narzędzia generatywnego modelu w oparciu o dostarczone dane.}