Lepiej późno niż wcale

 Od 1990 roku polska spółdzielczość jest marginalizowana. Ostatnie regulacje prawne są także przykładem próby jawnej likwidacji tego sektora społeczno-gospodarczego w naszym kraju. Dąży się do „sprywatyzowania” prywatnego sektora spółdzielczego, a także do objęcia wielu jego segmentów restrykcyjnym nadzorem państwowym. Ostatnie wypowiedzi przedstawicieli KNF wprost świadczą o tym, że system SKOK-ów budzi irytację państwowego nadzorcy.

Z przykrością należy skontestować, iż regulacje z zakresu prawa spółdzielczego w Polsce były, są i chyba będą w przyszłości bardzo ułomne. Świadczy o tym, chociażby orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego z ostatnich 20 lat wykazujące sprzeczność z konstytucją wielu przepisów ustaw spółdzielczych.

Dobrze się więc stało, iż Krajowa Rada Spółdzielcza wystąpiła do Komisji Europejskiej z europejską inicjatywą obywatelską, dotyczącą przyjęcia rozporządzenia Rady Unii Europejskiej w sprawie modelu europejskiego przedsiębiorstwa spółdzielczego. Taka regulacja na poziomie unijnym wydaje się wręcz niezbędna i konieczna dla ratowania spółdzielczości w naszym kraju.

Należałoby też rozważyć celowość wystąpienia do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z wnioskiem o uchwalenie Konwencji zakazującej państwom członkowskim dyskryminowania spółdzielni. Podstawę prawną takiego wniosku stanowi art. 11 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gwarantujący każdemu prawo do swobodnego stowarzyszania się.

W wielu krajach świata spółdzielnie są traktowane jako stowarzyszenia o celach zarobkowych. Również w świetle polskich ustaw spółdzielczych spółdzielnie określano jako dobrowolne, autonomiczne korporacje o celach zarobkowych i niezarobkowych. Spółdzielniom – były i są – najbliższe stowarzyszenia, a najdalsze spółki prawa handlowego. Przekształcenie spółdzielni w spółki prawa handlowego, o ile nie ma charakteru dobrowolnego, łamie nie tylko międzynarodowe zasady spółdzielcze, ale także „wolność do swobodnego stowarzyszania się”, będącą podstawową wolnością przyjętą w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Kraj nasz jest członkiem Rady Europy dlatego też należy podjąć stosowne działania również na forum tej międzynarodowej organizacji.