Czy Europie grozi lockdown energetyczny?

Czym jest lockdown energetyczny?

Lockdown energetyczny to sytuacja, w której państwo – z powodu kryzysu paliwowego lub energetycznego – wprowadza ograniczenia przypominające lockdown covidowy. W praktyce oznacza to wcześniejsze zamykanie sklepów, ograniczenia pracy zakładów, cięcia w zużyciu paliwa czy zakaz podróży służbowych.

Analogii do lockdownu covidowego jest więcej. W obu przypadkach rząd centralnie steruje zachowaniem całych sektorów, narzuca godziny zamknięcia, ogranicza działalność biznesu i wprowadza zasady, które mają chronić system przed przeciążeniem. W pandemii chodziło o ochronę służby zdrowia, dziś o ochronę systemu energetycznego.

Od 28 lutego, czyli od ataku USA i Izraela na Iran, w wielu miejscach na świecie pojawiały się tego typu restrykcje. Miały one jednak na ogół małą skalę i w wielu przypadkach nie trwały długo. Przykłady zamieszczam poniżej.

Filipiny

9 marca Filipiny wprowadziły 4-dniowy tydzień pracy w urzędach. Niedługo potem, 24 marca kraj wprowadził stan wyjątkowy. Już w czerwcu sytuacja w dużej mierze się unormowała.

Bangladesz

6 marca władze Bangladeszu wprowadziły dzienne limity sprzedaży paliwa na stacjach. Dwa dni później ogłoszono zamknięcie wszystkich uniwersytetów publicznych i prywatnych. Niedobory gazu i prądu szybko uderzyły w przemysł, zwłaszcza w sektor odzieżowy, który stanowi większość eksportu. Fabryki borykały się z wielogodzinnymi blackoutami i niskim ciśnieniem gazu. Część przestawiała się na drogie generatory diesla, inne traciły zamówienia. Sytuacja pogorszyła się latem. W lipcu pożar wyłączył jeden z dwóch pływających terminali LNG, a import gazu z Zatoki Perskiej mocno spadł. Rząd skracał godziny pracy sklepów i urzędów, ograniczał oświetlenie i kierował resztki gazu do elektrowni kosztem m.in. zakładów nawozowych.

Indie

Po 28 lutego rząd Indii ograniczył dostawy gazu butlowego dla sektora komercyjnego. Na początku dostawy dla hoteli, restauracji i przemysłu spadły nawet do ok. 20% poziomu sprzed kryzysu. Szpitale i szkoły dostawały pełne ilości. Gospodarstwa domowe miały priorytet. Część odbiorców objęto też interwałem 25 dni między zamówieniami butli, żeby ograniczyć spekulację i przekierowywanie taniego gazu do firm. W dużych miastach lokale skracały karty dań, zamykały kuchnie na część dnia albo przechodziły na prąd. Niektóre huty szkła i zakłady chemiczne dostawały w najgorszym momencie zaledwie ułamek normalnego przydziału.

Ograniczenia luzowano etapami. Do 21 marca alokacja komercyjna wróciła do ok. 50%, 27 marca do 70% – z priorytetem dla gastronomii, a potem dla przemysłu (stal, motoryzacja, tekstylia, chemia). Jednocześnie zwiększono produkcję krajową LPG w rafineriach i sprowadzano ładunki inną drogą. 25 czerwca zniesiono limity na gaz butlowy i przywrócono dostawy do poziomu sprzed wojny. Gaz luzem dla dużego przemysłu wrócił tylko do 50 %. Ceny surowca pozostały wysokie.

Mjanma

Mjanma, która importuje ok. 90% paliwa, 7 marca wprowadziła system „parzyste–nieparzyste” tablic rejestracyjnych. Samochody prywatne z parzystą tablicą mogły poruszać się po drogach tylko w dni parzyste, z nieparzystą – w nieparzyste. Zwolnione były auta elektryczne, taksówki, autobusy, karetki, ciężarówki i służby komunalne. Cel był prosty: obciąć zużycie benzyny w kraju.

Potem doszły limity tankowania. Od połowy marca stacje skanowały kody QR i ograniczały zakupy: najpierw raz dziennie, potem dwa razy w tygodniu, z limitem litrów zależnym od pojemności silnika. Urzędników skierowano na home office w środy.

System naprzemiennej jazdy zniesiono 9 września – uznano, że dostawy się ustabilizowały, a utrudnienia w transporcie są zbyt duże. Limitów tankowania przez QR jednak nie zdjęto: wciąż obowiązują.

Powyższe przykłady to nie był jednak lockdown energetyczny z prawdziwego zdarzenia. Zupełnie inaczej jednak sytuacja wygląda obecnie w Pakistanie. Szczegóły poniżej.

Czytaj dalej: Czy Europie grozi lockdown energetyczny?

Psychologia giełdy: jak unikać myślenia stadnego i nadmiernej pewności siebie?

Autor: Konrad Pietruszka