Komiks o Komunie Paryskiej

Jan Bodakowski

Komiks o Komunie Paryskiej

W 1870 roku Francja (rządzona przez cesarza Napoleona III) poniosła ogromną klęskę w wojnie z Prusami. W obliczu klęski lud Paryża (nienawidzący Niemców) obalił cesarstwo i proklamował republikę. Gdy zbliżały się do Paryża wojska pruskie proletariat paryski zorganizował do obrony miasta Gwardie Narodową. W wyniku wyborów w 1871 roku parlament francuski zdominowali monarchiści. Parlament przyjął wyjątkowo bolesne warunki pokoju. Decyzje parlamentu zbojkotowała Gwardia Narodowa. Rząd z Paryża uciekł do Wersalu. W Paryżu władze przejęli radykałowie i proklamowali Komunę. Celem komunardów było wprowadzenie komunizmu i oddanie władzy w ręce proletariatu. 28 mają 1871 rozpoczął się otwarty konflikt radykałów z rządem. Radykalizm Komuny przeraził Prusy które zwolniły część jeńców by rząd francuski mógł zdławić rewolucje. Do 29 mają rząd zdławił komunardów. Obie strony konfliktu cechowało przerażające okrucieństwo.

Nakładem wydawnictwa Egmont ukazał się 328 stronicowy komiks Jaques Tardi (scenarzysty i rysownika) poświęcony Komunie Paryskiej. Autor komiksu „Krzyk ludu” (i autor powieści na której oparty został scenariusz) nie kryją w posłowiu swoich lewicowych (anarchistycznych i wolnomyślicielskich) poglądów. Jednak sam komiks nie razi zbytnią nachalną i prymitywną propagandą. „Krzyk ludu” jest doskonałym przykładem jak wybitny przejaw sztuki komiksu może być instrumentem polityki historycznej. Wciągająca intryga kryminalna i romantyczna skłania czytelnika do poszukania informacji o wydarzeniach historycznych które są dekoracją w których rozgrywa się akcja. Zainteresowanie realiami drugiej polowy XIX wieku wzmacniają też oddane z pietyzmem obrazy Paryża, detale architektoniczne, kostiumy bohaterów, archaiczny język postaci, świat tajnej policji i jej agentury, życie zrewoltowanych lumpenproletariuszy i kryminalistów, miasto masonów i burdeli, wydarzeń i postaci historycznych, doskonałych ilustracji życia codziennego.

Jeden z głównych bohaterów, galernik który został szpiclem policji usiłuje dokonać zemsty za mord dokonany na młodej ciężarnej kobiecie przed wielu laty (klimat jak z klasycznej XIX wiecznej powieści francuskiej). Drugim głównym bohaterem jest poszukiwany przez szpicla oficer kawalerii który walczy w szeregach komunardów, zakochuje się w szansonistce i próbuje ją uwolnić z burdelu w którym jest więziona przez alfonsa.

Historia w komiksie ukazana jest bez upiększeń. Rewolucjoniści z uśmiechem mordują księży (odwołując się szczerze do terroru rewolucji francuskiej i antyklerykalizmu masonerii). Naturalistycznie przedstawione jest okrucieństwo wojny i bestialstwo walczących po obu stronach frontu. Ostatnim akordem Komuny Paryskiej dowodzonej przez naszego rodaka Jarosława Dąbrowskiego (w szeregach rewolucji walczyło kilkuset polskich emigrantów bohaterów Powstania Styczniowego) masowe mordy i podpalenia dokonywane przez komunardów. Klęskę komuny przypieczętowują masowe mordy zrewoltowanego proletariatu dokonane przez pacyfikujące rewolucje wojska rządowe.

Jan Bodakowski

okładka