Szpargały
Świat przedwojenny przeobraża się na naszych oczach w legendę, dla jednych przetkaną światłem i barwą, dla innych – wrażliwych na propagandę – pełną cieni. Edward hrabia Raczyński, 1991
9 obserwujących
73 notki
18k odsłon
162 odsłony

Spółki akcyjne na Górnym Ślasku, cz. III

Wykop Skomentuj1

Co działo się z polskimi przedsiębiorstwami na Górnym Śląsku w czasie II wojny światowej?

  Kolega J. zapytał podczas rozmowy związanej z likwidacją KWK Wieczorek: „Co się działo z polskimi [górnośląskimi] przedsiębiorstwami w czasie wojny? Przejęła je jakaś generalna dyrekcja/urząd niemieckie, czy prywatni zarządcy?” 

    W czasie II wojny światowej przemysł województwa śląskiego został objęty jednolitą organizacją gospodarki niemieckiej III Rzeszy. Cele gospodarcze III Rzeszy miały być osiągane poprzez  centralne  planowanie  oraz  publiczne  gospodarowanie  siłą  roboczą.  Na  mocy  rozporządzenia  z  27 marca 1940 r. wprowadzono na obszarach polskich włączonych do Rzeszy ustawę z 27 marca 1934 r. upoważniającą ministra gospodarki do tworzenia lub łączenia organizacji gospodarczych, a nawet do wprowadzania zmian w statutach w celu włączania firm do jednej z grup fachowych, w których zorganizowano gospodarkę III Rzeszy. Mienie polskie i żydowskie uległo konfiskacie i dostało się pod zarząd Głównego Urzędu Powierniczego Wschód, skąd były przekazywane poszczególnym niemieckim koncernom. Najwięcej zakładów przejęły koncerny państwowe: Reichswerke A.G. für Berg- und Hüttenbetriebe Hermann Göring (m.in. Wspólnotę Interesów Górniczo-Hutniczych, Polskie Kopalnie Skarbowe i Rybnickie Gwarectwo Węglowe), Berghütte Berg- und Hüttenwerks-Gesellschaft (huty żelaza) oraz Preussag. Huty cynku i kopalnie rud cynkowo-ołowiowych przejęły przedsiębiorstwa prywatne (m.in. Giesches Erben A.G. przejęła majątek spółki Giesche S.A. wykupiwszy udziały amerykańskie za pośrednictwem banków szwajcarskich a Śląskie Kopalnie i Cynkownie stały się przedsiębiorstwem filialnym koncernu Schlesag z Bytomia). Z powodu niedoboru pracowników, będącego skutkiem wcielania górnoślązaków do Wehrmachtu, władze niemieckie postanowiły wykorzystać więźniów KL Auschwitz-Birkenau do pracy w przemyśle. Górny Śląsk pokryła sieć podobozów, wykorzystujących niewolniczą siłę roboczą jaką stanowili więźniowie (w 1944  r. około 150 000 jeńców, m.in. Bismarckhütte w Chorzowie, Blechhammer w Sławięcicach, Charlottengrube w Rydułtowach, Eintrachthütte w Świętochłowicach i wiele innych). Przemysł górnośląski w tym okresie realizował potrzeby wojenne III Rzeszy.

Poniżej garść szczegółów.

 Berghütte Berg- und Hüttenwerks-Gesellschaft. Celem utworzonego w 1941 r. koncernu, jako organu wiodącego (Konzernführungsgesellschaft) było jednolite kierowanie, planowanie, finansowanie inwestycji wchodzących w jego skład kilkudziesięciu towarzystw filialnych, które miały status prawny spółek akcyjnych lub spółek z o.o. Koncern z siedzibą w Cieszynie skupiał liczne huty i kopalnie na terenie całej Europy. Na Zaolziu były to kopalnie węgla i huty żelaza; na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim huty żelaza i stali, zakłady przemysłu ciężkiego, zakłady budowy wagonów kolejowych i tramwajowych, fabryki maszyn oraz kopalnie węgla i rud; na terenie Protektoratu Czech i Moraw kopalnie węgla, zakłady budowy mostów, wytwórnie blach i drutu, fabryki materiałów izolacyjnych oraz łańcuchów i łożysk; na Słowacji kopalnie rudy żelaza, manganu i zakłady wapiennicze; w Bułgarii fabryka drutu i zakłady eksploatacji rud. Koncern pod koniec II wojny światowej był największym przedsiębiorstwem na terenie ówczesnych Niemiec Wschodnich. Na terenie Górnego Śląska w skład Koncernu wchodziły między innymi:

- Königs- und Bismarckhütte A.G. Do spółki należały w okresie 1939-1945 takie zakłady, jak: Hubertshütte (Huta Zygmunt) w Łagiewnikach, Laurahütte w Siemianowicach, Königshütte w Chorzowie oraz Bismarckhütte w Chorzowie,

- Oberschlesische Maschinen- und Waggonfabrik A.G., Katowice, Osmag,

- Berg- und Hüttenwerks- Gesellschaft Karwin-Trzynietz A.G., Cieszyn.

image

Akcja spółki Berghütte Berg- und Hüttenwerks-Gesellschaft z 1942 r.

    Bergwerksverwaltung Oberschlesien G.m.b.H. Der Reichswerke Herman Göring.  W 1937 r. utworzono Reichswerke A.G. für Berg- und Hüttenbetriebe Hermann Göring w Salzgitter. Nowoutworzonemu zarządowi podlegały zakłady i kopalnie należące uprzednio do Oehringen Bergbau A.G. oraz Preussengrube A.G. Kapitał zakładowy koncernu wynosił 200 mln marek. Oprócz zakładów przemysłowych do koncernu należały również grunty i lasy. W czasie wojny wchłaniał on kolejne podmioty i 31 stycznia 1942 r. był właścicielem 181 zakładów na terenie prawie całej Europy, w tym spółki Bergwerksverwaltung Oberschlesien G.m.b.H. mającej siedzibę w Katowicach, której podlegały z kolei: Bergbau-Elektrizitäts-A.G. Oberschlesien, Kattowitz; Erzbergbau Ost G.m.b.H., Kattowitz; Lignose G.m.b.H., Berlin oraz Sprengstoffwerke Oberschlesien G.m.b.H., Berlin. Koncern ten w 1944 r. był największym koncernem stalowym w Europie, skupiał 228 zakładów. Filia Katowicka obejmowała 5 grup I – w Gliwicach, II – w Rybniku, III – w Chorzowie, IV – w Katowicach, V – w Bieszczadach. Należały do niej m.in. poniższe zakłady:  

Wykop Skomentuj1
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Gospodarka