Lech-Blo-G.
Jestem, więc myślę. Myślę, by poznać. Poznaję, aby zrozumieć. Jestem.
13 obserwujących
479 notek
163k odsłony
  358   0

Maria Antonina Czaplicka - postać wielowymiarowa - literacka diagnoza doktora Żebrowskiego

Maria Antonina Czaplicka - fot. Wikipedia
Maria Antonina Czaplicka - fot. Wikipedia

      Maria Antonina  Czaplicka /1884-1921/- postać wielowymiarowa. Warszawianka i europejka, antropolog z wykształcenia, etnografka i geografka, podróżniczka i pisarka, emancypantka i socjalistka nurtu niepodległościowego. Źyła krótko ale bardzo intensywnie.
     Urodziła się i wychowała w rodzinie urzędnika kolejowego na warszawskiej Pradze. Od wczesnych lat była osobą o nienasyconym apetycie na wiedzę. Wspierana przez Wacława Nałkowskiego, ojca Zofii, zdobywała ją nielegalnie w Latającym Uniwersytecie i w Towarzystwie Kursów Naukowych. Po otrzymaniu stypendium zagranicznego opuszcza razem z Bronisławem Malinowskim Królestwo Polskie i w latach1910-1912 studiuje w London School of Economics and Political Science. Za radą swojego profesora kończy je jednak na Uniwersytecie Oxfordzkim u prof. R. R. Maretta. Protegowany  wykładowca udziela jej stypendium na wyprawę do Syberii, zakładając, że władająca biegle rosyjskim osoba pozyska więcej informacji. Polka  nie zawodzi, a pobyt wieńczy  książką: ”Aborigenal Siberia, a study In Social Anthropology” poświęconą rdzennej ludności  terenów położonych między Jenisejem a Leną.   
                                                                                                               
image                   

   W 1914, cztery miesiące przed wybuchem I wojny światowej podejmuje swoją drugą, heroiczną wyprawę na Syberię celem zbadania kultury Ewenków i Tunguzów. W skład ekspedycji wchodzą także: fotografka i malarka D. Curtis, ornitolożka M. Haviland i amerykański student antropologii H. Hall. Specyfika miejsca - mrozy minus 60 stopni Celsjusza  i ciągła  podróż saniami zaprzężonymi w renifery przerastają wytrzymałość dwóch uczestniczek. Mimo, że D. Curtis i M. Haviland wracają do Wielkiej Brytanii a ona sama toczy walkę z poważną chorobą, Czaplicka uparcie kontynuuje wyprawę wzdłuż Jeniseju. Eksploruje ponad 5000 km nieuczęszczanego dotąd przez Europejczyków szlaku syberyjskiej tundry i kończy go dużym zbiorem eksponatów, zdjęć i obserwacji naukowych na temat życia i kultury Eweków i Tunguzów. Ustaliła, że plemiona te nie są dzikim ludem. Zdziwienie wprawdzie budziły jej poziome oczy  oraz jasne włosy, uważane tam za symbol starości, ale tubylcy okazali się gościnnymi gospodarzami i zaakceptowali ją do tego stopnia, że pozwalali nawet brać udział w obrzędach tradycyjnie zastrzeżonych dla mężczyzn.
                                                                                                          
image

   Po  szczęśliwym powrocie do Europy Czaplicka  obejmuje Katedrę Antropologii na Uniwersytecie Oxfordzkim i jako jedyna kobieta - wykładowca prowadzi zajęcia dla studentów z zakresu kultury Europy Środkowej, Wschodniej i Syberii. Jest drugą w Europie i jedną z pierwszych w świecie kobiet, która zdobywa w 1915r. doktorat z antropologii, rozumianej szeroko, nie tylko jako  typologia  cech fizycznych człowieka lecz także jego kultury. Pasjonuje się kultem duchów, szamanizmem zwłaszcza jego psychopatologicznym aspektem i histerią arktyczną. W 1916 r. publikuje dziennik z podróży     ”My Siberian Year”, który w opinii nieznającego Syberii zachodu zyskał z miejsca opinię bestsellera. Jako jedna z niewielu kobiet dostępuje w 1918r.zaszczytu członkostwa w Królewskim Towarzystwie Antropologicznym. Uniwersytet Columbia w Nowym Yorku oferuje jej posadę w Instytucie Etnografii a Uniwersytet w Bristolu - kierownictwo Instytutu Anatomii. Wybiera tę drugą propozycję, jednak po roku traci pracę na rzecz powracającego z frontu profesora brytyjskiego.
   Pod koniec wojny Czaplicka koncentruje swoją aktywność pisarską na walce z nieprzyjazną Polsce zachodnią propagandą i wspiera  krajowe organizacje społeczne. Odwiedza Polskę, spotyka się z Józefem Piłsudskim, nie otrzymuje jednak żadnej  propozycji pracy w rodzącym się dopiero państwie. Nie odnajduje rodziny, którą  dotknęły represje po Powstaniu Styczniowym. Pod koniec 1919 roku przyjmie więc zaproszenie na cykl wykładów i odczytów do USA. Zbiera liczne nagrody i wyróżnienia ale żaden z uniwersytetów nie proponuje stałego zatrudnienia. Przeszkodą jest prawdopodobnie  płeć  i bulwersujący opinię publiczną  Ameryki i Wielkiej Brytanii fakt wspólnego biwakowania samotnej kobiety z obcym mężczyzną w namiocie podczas syberyjskiej wyprawy.         

   Brak stałego zatrudnienia stopniowo zubaża i podłamuje Czaplicką. Kropli goryczy dolewa przykra decyzja utrącenia  niemal pewnej jej kandydatury do prestiżowego stypendium Alberta Kalma.  Reszty dokonuje nagła wiadomość o ślubie H. Halla, którego darzyła uczuciem.                                 

  Samotna 37 letnia kobieta, załamana psychicznie 27 maja 1921 roku zażywa chlorek rtęci...Jej prochy spoczywają na cmentarzu Wolvercote w Oxfordzie.   
 

                                                                                                    

image
Wojciech Zebrowski

Notka o Autorze

Dr n. med. Wojciech Żebrowski

 Uznany lekarz - ortopeda, chirurg.

 Absolwent szczecińskiej Pomorskiej Akademii Medycznej.          

 Uczeń prof.Tomasza Żuka -  twórcy szczecińskiej szkoły ortopedycznej. Wiedzę i doświadczenie zawodowe uzupełniał w wiodących klinikach uniwersyteckich Bolonii, Padwy, Florencji i Bresci /stypendysta rządu włoskiego/.
Motto: ”Urbem, urbem, mi Rufe,cole et in ista luce vive! ".

 Założyciel i aktywny członek Stowarzyszenia "Senat Obywateli Szczecina"    -  skrót:/S.O.S/ .

 Od lat Autor, to spiritus movens działań w sferze upowszechniania wysokiej kultury, historii Polski i wszystkiego co służy dobru oraz podwyższeniu intelektualnej jakości egzystencji, w polskich dniach powszednich i świętach narodowych, przede wszystkim  społeczności Szczecina.

******

 Moje konto w Salonie24 z wielką radością udostępniam Osobom nietuzinkowym, które mają do przekazania w przestrzeni medialnej  informacje o sprawach istotnych.

(lg)

Lubię to! Skomentuj4 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura