Abstrakt
Artykuł przedstawia próbę formalizacji teorii ius operativum poprzez zastosowanie modelu aksjomatycznego analogicznego do metod stosowanych w matematyce i fizyce teoretycznej. W klasycznej tradycji prawa normy odnosiły się do rzeczywistości empirycznej oraz działań osób. W modelu operacyjnym prawo funkcjonuje jako system stabilizacji znaczeń normatywnych poprzez operacje proceduralne. Artykuł formułuje podstawowe aksjomaty i twierdzenia opisujące strukturę tego systemu oraz jego konsekwencje ontologiczne, epistemologiczne i semiotyczne.
I. Wprowadzenie
W naukach formalnych systemy teoretyczne budowane są poprzez zestaw aksjomatów i wynikających z nich twierdzeń.
Przykładem jest geometria klasyczna rozwinięta przez Euklidesa, w której z kilku aksjomatów wyprowadzono całą strukturę geometryczną.
Podobną metodę można zastosować w teorii prawa.
Celem jest opisanie struktury prawa operacyjnego jako systemu stabilizacji znaczeń.
II. Aksjomaty ius operativum
Aksjomat 1 — autonomii operacyjnej
System prawny funkcjonuje poprzez operacje proceduralne niezależnie od bezpośredniego odniesienia do rzeczywistości empirycznej.
Schemat:
operacja → stabilizacja → norma operacyjna
Aksjomat 2 — nieoznaczoności normatywnej
Przed operacją interpretacyjną norma prawna posiada wiele potencjalnych znaczeń.
Schemat:
potencjalne znaczenia → operacja → znaczenie stabilne
Aksjomat 3 — zamknięcia semiotycznego
Znaczenie normy powstaje w obiegu znaków normatywnych i procedur systemowych.
Schemat:
norma → interpretacja → procedura → norma operacyjna
Aksjomat 4 — stabilizacji systemowej
Celem operacji prawnych jest stabilizacja działania systemu, a nie koniecznie ustalenie rzeczywistości empirycznej.
Aksjomat 5 — autopoiesis normatywnej
System prawa reprodukuje własne operacje poprzez interpretacje, procedury i decyzje.
III. Twierdzenia ius operativum
Twierdzenie 1 — pierwszeństwa operacji
Operacja systemu jest pierwotna wobec interpretacji normy.
Schemat:
operacja → znaczenie normy
Twierdzenie 2 — nieoznaczoności faktu
Fakt prawny istnieje dopiero po operacyjnej stabilizacji w procedurze.
Schemat:
zdarzenie empiryczne → operacja → fakt prawny
Twierdzenie 3 — redundancji rzeczywistości
System prawa może funkcjonować nawet przy ograniczonym odniesieniu do rzeczywistości empirycznej.
Twierdzenie 4 — symulakrum normatywnego
Norma operacyjna może odnosić się przede wszystkim do innych norm i procedur, a nie do rzeczywistości.
Twierdzenie 5 — stabilizacji wyniku
W sytuacji nieoznaczoności system dąży do stabilizacji wyniku proceduralnego.
Schemat:
nieoznaczoność → operacja → stabilizacja
IV. Struktura geometryczna systemu
Topologię prawa operacyjnego można przedstawić jako zamkniętą strukturę operacyjną.
operacja
↓
interpretacja
↓
procedura
↓
stabilizacja
↓
norma operacyjna
↓
operacja
System reprodukuje własne operacje.
V. Analogia z fizyką
Nieoznaczoność normatywną można porównać do zasady nieoznaczoności sformułowanej przez Werner Heisenberg.
Podobnie jak w fizyce pomiar wpływa na stan układu, tak w prawie operacja proceduralna stabilizuje znaczenie normy.
VI. Konsekwencje teorii
Aksjomaty ius operativum prowadzą do kilku konsekwencji:
prawo funkcjonuje jako system operacyjny,
znaczenie normy powstaje w procedurze,
fakty prawne są rezultatem operacji systemu,
system prawa posiada charakter autopoietyczny.
Konkluzja
Geometria prawa operacyjnego stanowi próbę aksjomatycznego opisania współczesnego systemu prawnego.
Prawo nie jest już jedynie systemem norm odnoszących się do rzeczywistości.
Staje się systemem operacji stabilizujących znaczenia normatywne.
Komentarze
Pokaż komentarze