Dialog kategorii: Ocieplenie klimatyczne

OSOBY:

CO₂

Klimat

Temperatura

Model

Korelacja

Przyczyna

System Nauki

Operator Klimatyczny

Drzewo

Polityka

Dziecko

I. Centrum Symulacji Atmosferycznej

Operator Klimatyczny wszedł do sali numer 12.

Na suficie obracała się powoli planeta.

Nie była prawdziwa.

Ale wszystkie decyzje podejmowano właśnie na jej podstawie.

Na ścianie widniał napis:

GLOBALNY MODUŁ STABILIZACJI KLIMATU

Pod spodem:

„Symulacja wystarczająco stabilna uznawana jest za rzeczywistość operacyjną.”

Operator westchnął.

Nigdy nie lubił tego zdania.

II. CO₂

W centrum sali siedział przezroczysty gaz.

Wyglądał na zmęczonego.

— Ty jesteś CO₂?

— Zależy dla kogo.

— Jak to rozumiesz?

— Dla chemika jestem cząsteczką.

Dla biologa — elementem fotosyntezy.

Dla przemysłu — parametrem regulacyjnym.

Dla polityki — operatorem reorganizacji świata.

Dla części społeczeństwa — końcem cywilizacji.

— A czym jesteś naprawdę?

CO₂ zamyślił się długo.

— To pytanie zwykle zadają systemy,

które już wcześniej ustaliły odpowiedź.

III. Temperatura

Przy ścianie siedziała nerwowa postać z termometrem.

— Jestem Temperaturą.

— Dlaczego drżysz?

— Ponieważ wszyscy chcą,

abym była prostą liczbą.

— A nie jesteś?

Temperatura roześmiała się histerycznie.

— Jestem:

średnią,

modelem,

pomiarem,

wyborem metodologicznym,

siatką statystyczną,

interpretacją czasu,

interpretacją przestrzeni,

interpretacją punktu odniesienia.

Operator spojrzał niepewnie na ekran.

— Ale przecież wzrastasz?

Temperatura odpowiedziała cicho:

— Wszystko zależy od tego,

jak rozumiesz „wzrastam”.

IV. Model

W kącie siedziała ogromna maszyna.

Nieustannie produkowała wykresy.

— Kim jesteś?

— Modelem.

— Opisujesz klimat?

— Organizuję możliwość jego przewidywania.

— Czyli opisujesz rzeczywistość?

Model zawahał się.

— Raczej:

redukuję nieskończoność atmosfery

do operacyjnej postaci systemowej.

— A jeśli rzeczywistość przekracza model?

Maszyna zamilkła.

V. Korelacja

Nagle pojawiła się smukła postać.

Poruszała się bardzo szybko.

— Jestem Korelacją.

— Ty zawsze jesteś pierwsza — mruknęła Przyczyna siedząca przy oknie.

Korelacja wzruszyła ramionami.

— System mnie uwielbia.

Jestem szybka.

Mierzalna.

Publikowalna.

— A prawda?

Korelacja roześmiała się lekko.

— To już dział metafizyki.

VI. Przyczyna

Operator spojrzał na starą postać.

— Nadal tu jesteś?

— Ledwo.

— Co się stało?

— Dawniej:

byłam teleologią,

potem mechanizmem,

potem determinizmem,

a dziś często jestem statystycznym prawdopodobieństwem z odpowiednim fundingiem.

— Czy CO₂ powoduje ocieplenie?

Przyczyna milczała długo.

W końcu odpowiedziała:

— Pytanie brzmi:

w jakiej modalności rozumiesz „powoduje”.

VII. Drzewo

Wtedy drzwi otworzyły się powoli.

Do sali weszło Drzewo.

System bezpieczeństwa natychmiast uruchomił alarm.

UWAGA:

WYKRYTO OBIEKT PRZEDMODELOWY

Drzewo spojrzało spokojnie na CO₂.

— Dla mnie jesteś pożywieniem.

CO₂ wyglądał na wzruszonego.

Temperatura przewróciła oczami.

— Znowu biologowie.

VIII. Polityka

Nagle światła zrobiły się czerwone.

Do sali weszła Polityka.

Towarzyszył jej ogromny segregator.

— Potrzebuję stabilnej narracji.

Model przyspieszył obliczenia.

Korelacja wyprostowała się dumnie.

Przyczyna westchnęła ciężko.

— Narracji czy prawdy? — spytał Operator.

Polityka spojrzała zdziwiona.

— To nie zawsze jest operacyjnie rozdzielne.

IX. Dziecko

W kącie siedziało Dziecko.

Do tej pory milczało.

W końcu zapytało:

— Czy klimat kiedyś się nie zmieniał?

W sali zapadła cisza.

Model zatrzymał się na chwilę.

Temperatura drgnęła.

Korelacja spojrzała nerwowo na Politykę.

W końcu odezwał się Klimat.

Do tej pory wszyscy zapomnieli, że tam był.

X. Klimat

Klimat był ogromny.

Nie mieścił się w sali.

Mówił bardzo wolno.

— Zmieniałem się zawsze.

— Więc wszystko jest naturalne? — spytał Operator.

— Nie powiedziałem tego.

— Więc?

Klimat spojrzał na wszystkich.

— Problem polega na tym,

że próbujecie zmieścić:

czas geologiczny,

przemysł,

oceany,

chmury,

historię,

politykę,

biologię,

ekonomię,

i lęk społeczny

w jednej modalności interpretacyjnej.

XI. System Nauki

Z głośników rozległ się metaliczny głos:

OSTRZEŻENIE:

WYKRYTO NIESTABILNOŚĆ KATEGORII

Operator spojrzał w górę.

— Jakich kategorii?

System odpowiedział:

„CO₂”

„Przyczyna”

„Temperatura”

„Naturalność”

„Katastrofa”

„Model”

„Dowód”

— To źle?

System zawahał się.

Po raz pierwszy od wielu lat.

— To oznacza,

że nauka zaczyna obserwować własne warunki rozumienia.

XII. Ostatni komunikat

Na centralnym ekranie pojawił się napis:

KLIMAT NIE JEST WYŁĄCZNIE ZJAWISKIEM

Po chwili druga linia:

JEST TAKŻE MODALNOŚCIĄ INTERPRETACJI

A pod spodem:

\text{CO₂ ≠ JEDNO ZNACZENIE}

I jeszcze niżej, niemal niewidocznie:

SYSTEMY MYLĄ STABILNOŚĆ MODELU

ZE STABILNOŚCIĄ RZECZYWISTOŚCI

Światła zgasły.