Abstrakt
Klasyczne teorie taktyki piłkarskiej najczęściej zakładają, że wszyscy uczestnicy gry dysponują zbliżonym obrazem sytuacji boiskowej. W praktyce założenie to nie jest spełnione. Zawodnicy, trenerzy, arbitrzy oraz system VAR obserwują grę z różnych perspektyw, dysponują różnym zakresem informacji i odmiennie interpretują te same zdarzenia. Artykuł proponuje rozszerzenie taktyki modalnej o pojęcie organizacji gry w warunkach niepełnej obserwowalności. W takim ujęciu przedmiotem organizacji staje się nie tylko przestrzeń fizyczna i organizacyjna, lecz również przestrzeń informacyjna oraz interpretacyjna.
Słowa kluczowe: niepełna obserwowalność, organizacja gry, przestrzeń możliwości, arbiter, informacja, taktyka modalna.
1. Problem obserwowalności
Żaden uczestnik meczu nie obserwuje całego boiska.
Każdy dysponuje jedynie fragmentem informacji.
Różne perspektywy posiadają:
zawodnicy,
trenerzy,
sędziowie,
sędziowie VAR,
kibice,
analitycy.
Oznacza to, że gra przebiega w warunkach niepełnej obserwowalności.
Przestrzeń możliwości nie jest więc wyznaczana wyłącznie przez położenie zawodników i piłki.
Wyznacza ją również dostępność informacji.
2. Warstwy przestrzeni możliwości
W proponowanym modelu przestrzeń możliwości posiada kilka współistniejących warstw.
Przestrzeń fizyczna
Określana przez:
położenie zawodników,
położenie piłki,
geometrię boiska.
Przestrzeń organizacyjna
Tworzona przez:
relacje pomiędzy zawodnikami,
funkcje taktyczne,
organizację zespołu.
Przestrzeń normatywna
Wyznaczana przez:
przepisy gry,
obowiązujące interpretacje,
procedury sędziowskie.
Przestrzeń informacyjna
Określająca:
kto co widzi,
kto czego nie widzi,
jakie informacje są dostępne,
jakie informacje pozostają ukryte.
Przestrzeń interpretacyjna
Obejmuje sposób, w jaki obserwowane zdarzenia są rozumiane przez uczestników systemu.
To właśnie tutaj pojawiają się:
różnice interpretacyjne,
błędy percepcji,
odmienne oceny tych samych sytuacji.
3. Arbiter jako element systemu
W klasycznej analizie sędzia pełni rolę zewnętrznego kontrolera.
W ujęciu modalnym arbiter staje się elementem środowiska operacyjnego.
Jego decyzje wpływają na:
zachowania zawodników,
poziom ryzyka podejmowanych działań,
organizację przestrzeni możliwości.
Nie oznacza to, że arbiter współtworzy taktykę drużyny.
Oznacza natomiast, że jego obecność wpływa na warunki funkcjonowania całego systemu.
4. Niepewność jako własność gry
Niepełna obserwowalność powoduje powstanie niepewności.
Niepewność dotyczy między innymi:
zamiarów przeciwnika,
przyszłego przebiegu akcji,
interpretacji zdarzeń,
zachowania współpartnerów.
Taktyka modalna nie eliminuje tej niepewności.
Jej celem jest ograniczenie jej wpływu poprzez lepszą organizację systemu.
5. Organizacja informacji
W tym ujęciu skuteczna drużyna organizuje nie tylko przestrzeń.
Organizuje również przepływ informacji.
Przykładowo:
komunikacja pomiędzy zawodnikami,
sygnały dotyczące pressingu,
koordynacja przesunięć,
wcześniejsze rozpoznanie zagrożeń
zmniejszają niepewność wewnątrz własnego systemu.
Jednocześnie przeciwnik nadal funkcjonuje w warunkach większej niepewności.
Powstaje przewaga informacyjna.
6. Organizacja decyzji
Każda decyzja podejmowana jest na podstawie niepełnych danych.
Dlatego skuteczność drużyny zależy od jakości organizacji procesu decyzyjnego.
Najlepsze zespoły nie dlatego popełniają mniej błędów, że posiadają pełną wiedzę.
Posiadają lepiej zorganizowany mechanizm podejmowania decyzji przy niepełnej wiedzy.
7. Konsekwencje dla taktyki modalnej
Uwzględnienie niepełnej obserwowalności prowadzi do rozszerzenia klasycznej teorii organizacji przestrzeni możliwości.
Przedmiotem organizacji stają się jednocześnie:
przestrzeń fizyczna,
przestrzeń organizacyjna,
przestrzeń informacyjna,
przestrzeń interpretacyjna.
Drużyna uzyskuje przewagę nie tylko poprzez lepsze rozmieszczenie zawodników.
Uzyskuje ją również poprzez skuteczniejsze zarządzanie informacją oraz ograniczanie skutków niepewności.
Zakończenie
Gra zespołowa nie przebiega w świecie pełnej wiedzy i pełnej obserwowalności.
Każdy uczestnik systemu dysponuje jedynie fragmentarycznym obrazem rzeczywistości.
Można zatem sformułować następującą tezę:
Przewaga taktyczna wynika nie tylko z lepszej organizacji przestrzeni fizycznej, lecz również z lepszej organizacji informacji i procesów interpretacyjnych zachodzących w warunkach niepełnej obserwowalności. Taktyka modalna staje się dzięki temu teorią organizacji działań zespołowych w świecie ograniczonej wiedzy, a nie jedynie teorią ustawienia zawodników na boisku.
Komentarze
Pokaż komentarze